Γιώργος Σ Ε Φ Ε Ρ Η Σ,η δήλωση κατά της δικατορίας

Ο Γιώργος Σεφέρης, κορυφαίος Έλληνας ποιητής, άνθρωπος του πνεύματος και της διανόησης, υπηρέτησε για πολλά χρόνια και ως διπλωμάτης. Η διπλωματική του σταδιοδρομία υπήρξε εκτεταμένη και ουσιαστική, φέρνοντάς τον σε επαφή με κρίσιμα ιστορικά γεγονότα και πολιτικές εξελίξεις.

  επιμέλεια: Θάνος Δασκαλοθανάσης

Κατά τα πρώτα χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών (1967–1974), επέλεξε τη σιωπή και αρνήθηκε να δημοσιεύσει οποιοδήποτε έργο του στην Ελλάδα. Ωστόσο, στις 28 Μαρτίου 1969, δύο χρόνια μετά την επιβολή του αυταρχικού καθεστώτος και δύο χρόνια πριν τον θάνατό του, αποφάσισε να σπάσει τη σιωπή του.

Η δημόσια δήλωσή του στο BBC, με την οποία κατήγγειλε τη Δικτατορία, προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τα λόγια του έγιναν φάρος ελπίδας για το αντιδικτατορικό κίνημα και ενίσχυσαν το φρόνημα όσων αγωνίζονταν για ελευθερία και δημοκρατία.Μέγιστη εντύπωση προκαλεί η πολιτική του οξυδέρκεια όπως αποδεικνύεται από τη φράση  "...Όλοι πιὰ τὸ διδάχτηκαν καὶ τὸ ξέρουν πὼς στὶς δικτατορικὲς καταστάσεις ἡ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ μοιάζει εὔκολη, ὅμως ἡ τραγωδία περιμένει ἀναπότρεπτη στὸ τέλος. Τὸ δράμα αὐτοῦ τοῦ τέλους μᾶς βασανίζει, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ὅπως στοὺς παμπάλαιους χοροὺς τοῦ Αἰσχύλου. Ὅσο μένει ἡ ἀνωμαλία, τόσο προχωρεῖ τὸ κακό...'.

 

 

Ολόκληρη η δήλωση του ποιητή 

«Πάει καιρὸς ποὺ πῆρα τὴν ἀπόφαση νὰ κρατηθῶ ἔξω ἀπὸ τὰ πολιτικὰ τοῦ τόπου. Προσπάθησα ἄλλοτε νὰ τὸ ἐξηγήσω. Αὐτὸ δὲ σημαίνει διόλου πὼς μοῦ εἶναι ἀδιάφορη ἡ πολιτικὴ ζωή μας. Ἔτσι, ἀπὸ τὰ χρόνια ἐκεῖνα, ὡς τώρα τελευταῖα, ἔπαψα κατὰ κανόνα νὰ ἀγγίζω τέτοια θέματα· ἐξάλλου τὰ ὅσα δημοσίεψα ὡς τὶς ἀρχὲς τοῦ 1967 καὶ ἡ κατοπινὴ στάση μου - δὲν ἔχω δημοσιέψει τίποτα στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τότε ποὺ φιμώθηκε ἡ ἐλευθερία - ἔδειχναν, μοῦ φαίνεται, ἀρκετὰ καθαρὰ τὴ σκέψη μου.

Μολαταῦτα, μῆνες τώρα, αἰσθάνομαι μέσα μου καὶ γύρω μου, ὁλοένα πιὸ ἐπιτακτικά, τὸ χρέος νὰ πῶ ἕνα λόγο γιὰ τὴ σημερινὴ κατάστασή μας. Μὲ ὅλη τὴ δυνατὴ συντομία, νὰ τί θὰ ἔλεγα:

Κλείνουν δυὸ χρόνια ποὺ μᾶς ἔχει ἐπιβληθεῖ ἕνα καθεστὼς ὁλωσδιόλου ἀντίθετο μὲ τὰ ἰδεώδη γιὰ τὰ ὁποῖα πολέμησε ὁ κόσμος μας καὶ τόσο περίλαμπρα ὁ λαός μας στὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο. Εἶναι μία κατάσταση ὑποχρεωτικῆς νάρκης, ὅπου ὅσες πνευματικὲς ἀξίες κατορθώσαμε νὰ κρατήσουμε ζωντανές, μὲ πόνους καὶ μὲ κόπους, πᾶνε κι αὐτὲς νὰ καταποντιστοῦν μέσα στὰ ἑλώδη στεκούμενα νερά. Δὲ θὰ μοῦ ἦταν δύσκολο νὰ καταλάβω πῶς τέτοιες ζημιὲς δὲ λογαριάζουν πάρα πολὺ γιὰ ὁρισμένους ἀνθρώπους.

Δυστυχῶς δὲν πρόκειται μόνον γι᾿ αὐτὸ τὸν κίνδυνο. Ὅλοι πιὰ τὸ διδάχτηκαν καὶ τὸ ξέρουν πὼς στὶς δικτατορικὲς καταστάσεις ἡ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ μοιάζει εὔκολη, ὅμως ἡ τραγωδία περιμένει ἀναπότρεπτη στὸ τέλος. Τὸ δράμα αὐτοῦ τοῦ τέλους μᾶς βασανίζει, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ὅπως στοὺς παμπάλαιους χοροὺς τοῦ Αἰσχύλου. Ὅσο μένει ἡ ἀνωμαλία, τόσο προχωρεῖ τὸ κακό.

Εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς κανένα ἀπολύτως πολιτικὸ δεσμὸ καί, μπορῶ νὰ τὸ πῶ, μιλῶ χωρὶς φόβο καὶ χωρὶς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τὸν γκρεμὸ ὅπου μᾶς ὁδηγεῖ ἡ καταπίεση ποὺ κάλυψε τὸν τόπο. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει. Εἶναι ἐθνικὴ ἐπιταγή.

Τώρα ξαναγυρίζω στὴ σιωπή μου. Παρακαλῶ τὸ Θεὸ νὰ μὴ μὲ φέρει ἄλλη φορὰ σὲ παρόμοια ἀνάγκη νὰ ξαναμιλήσω».

    

 

Ο Σεφέρης πέθανε στις 20 Σεπτεμβρίου 1971 στην Αθήνα, σε ηλικία 71 ετών. Η εξόδιος ακολουθία τελέστηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, στο Κολωνάκι.Παρότι το καθεστώς της Χούντας προσπάθησε να τηρήσει «χαμηλούς τόνους», ο λαός αντέδρασε διαφορετικά.Η κηδεία μετατράπηκε ουσιαστικά στην πρώτη μεγάλη διαδήλωση  κατά της χούντας.:Χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν την Αθήνα και μετέτρεψαν την κηδεία σε αυθόρμητη αντικαθεστωτική διαδήλωση. Κατά τη διάρκεια της πομπής προς το Α’ Νεκροταφείο, ο κόσμος έψαλλε τον Εθνικό Ύμνο και τραγουδούσε το«Άξιον εστί» του Οδυσσέα Ελύτη, σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος βρισκόταν τότε εξόριστος.

 

    Η σιωπηρή, ειρηνική αντίσταση του λαού με αφορμή τον θάνατο του Σεφέρη ήταν από τις πιο συμβολικές στιγμές του αντιδικτατορικού αγώνα.