Η πολιορκία τη; Ακρόπολης-Θάνατος του Καραισκάκη

 Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης,ο  γιος της καλόγριας,ο στρατηγός της Λευτεριάς, ξεκίνησε ως κλεφταρματολός των Αγράφων,  αλλά αναδείχθηκε από τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης σε έναν από τους πιο ικανούς και ευφυείς στρατιωτικούς αρχηγούς. Πολέμησε στη Ρούμελη και στην Ήπειρο, διακρίθηκε σε σκληρές μάχες και έγινε φόβος και τρόμος των Τούρκων για τις αιφνιδιαστικές επιδρομές και την πολεμική τακτική του. Παρά τις συγκρούσεις του με την κεντρική διοίκηση και τις προσωρινές περιθωριοποιήσεις, το 1826 θα επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο, αναλαμβάνοντας αρχιστράτηγος της Ρούμελης σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις του Αγώνα.

 

 ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ https://ellinoniroes.blogspot.com/2025/06/blog-post_21.html

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ https://ellinoniroes.blogspot.com/2025/06/blog-post_28.html

 Από τον Απρίλιο του 1826, ο Καραϊσκάκης επικεντρώνεται στην προσπάθεια να αναγκάσει τον Κιουταχή να λύσει την πολιορκία των Ελλήνων που είναι κλεισμένοι στην Ακρόπολη, οργανώνοντας επιχειρήσεις φθοράς και πλήγματα σε καίρια σημεία, με στόχο την αποδυνάμωση του εχθρού και τη διασφάλιση του ανεφοδιασμού των πολιορκημένων.

Τους επόμενους μήνες ο Καραϊσκάκης θα ενισχυθεί με άνδρες που φτάνουν από την Πελοπόννησο. Τούρκοι και Έλληνες θα επιδοθούν σε ένα σκληρό αγώνα χαρακωμάτων με πυκνούς βομβαρδισμούς, καθώς οι αντίπαλοι αντάλλασσαν χιλιάδες οβίδες σε ρυθμούς απίστευτους ως τότε.Η μορφή της αναμέτρησης είχε αποτέλεσμα την καθήλωση χιλιάδων πολεμιστών στα χαρακώματα καθιστώντας επιτακτική ανάγκη τον καλό ανεφοδιασμό τους. Στις συνθήκες αυτές ο Καραϊσκάκης προτείνει στις 20 Σεπτεμβρίου 1826 για να πλήξει τον ανεφοδιασμό του Κιουταχή ένα σχέδιο εκδίωξης των οθωμανικών φρουρών από κομβικά μέρη που θα αναλάμβανε ο ίδιος. Ένα μέρος του στρατού θα παρέμενε στην Αττική για να παρενοχλεί τους Τούρκους,προτού γίνουν όμως αυτά θα έπρεπε να ενισχυθεί η φρουρά στην Ακρόπολη της οποίας ο αρχηγός Γκούρας είχε σκοτωθεί. Ο Καραισκάκης πείθει τον Ν. Κριεζιώτη,προχωρεί πρώτα σε αντιπερισπασμό δίνοντας δυνατότητα στον οπλαρχηγό με τους Επτανήσιους να μπουν στο φρούριο,ενισχύοντας τη δεινή θέση των πολιορκημένων. 

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης  

Από το φθινόπωρο του 1826 μέχρι και τον χειμώνα του ίδιου έτους ο Καραϊσκάκης με μεγάλη επιμονή και μεθοδικότητα,δείχνοντας ικανότητες και αρετές μεγάλου ηγέτη, κόντρα στις τεράστιες δυσκολίες με πενιχρά μέσα,στη συνεχιζόμενη ενίσχυση του εχθρού με νέες δυνάμεις αλλά και στις γνωστές δυσκολίες των σχέσεων με τους οπλαρχηγούς θα καταφέρει να ελέγξει  όλη σχεδόν τη Ρούμελη. Θα επικρατήσει σε μάχες στο Δίστομο,στην Αράχωβα, στα Σάλωνα.

 

 Οι Μουσταφάμπεης και  Κεχαγιάμπεης,οι σερασκέρηδες  του Κιουταχή,επικεφαλής ενός στρατεύματος περίπου 2.000 ανδρών είχαν νικήσει τους Έλληνες στην Αταλάντη και κατευθύνονταν στα Σάλωνα. Στις 17 Νοέμβρη έφτασαν στις στη Διαύλεια του Παρνασσού και πέρασαν το βράδυ στη Μονή της Ιερουσαλήμ. Κάποιοι μοναχοί άκουσαν τις συζητήσεις για και ειδοποίησαν τις ελληνικές δυνάμεις στο Δίστομο. Εκεί είχε στρατοπεδεύσει ο Καραϊσκάκης. Όταν έμαθε ότι οι αντίπαλοι θα κατευθύνονταν στην Αράχωβα, ενίσχυσε το απόσπασμα που είχε ήδη στείλει στο χωριό, το οποίο είχαν εγκαταλείψει οι κάτοικοι, ζήτησε ενισχύσεις από τα Σάλωνα και ο ίδιος κινήθηκε μεταξύ Δαύλειας, Αράχωβας και ∆ιστόμου, κλείνοντας τους δρόμους επιστροφής των αντιπάλων του. Την επομένη, το στράτευμα του Κιουταχή εγκλωβίστηκε έξω από την Αράχωβα και ταμπουρώθηκε στα ορεινά περάσματα της περιοχής. Παρέμειναν εκεί για ημέρες, εκτεθειμένοι στον παγετό, χωρίς εφόδια, ενώ οι Έλληνες βρήκαν καταφύγιο στα σπίτια του χωριού. Οι δυνάμεις του Κιουταχή επιχείρησαν μια απέλπιδα έξοδο προς τη Δαύλεια στις 24 του Νοέμβρη αλλά καταδιώχθηκαν, μέσα στη χιονοθύελλα, μέχρι θανάτου. Όσοι γλίτωσαν πέθαναν από το κρύο στις πλαγιές του Παρνασσού. Από τους 2.000 άνδρες δεν επέζησαν πάνω από 300. Οι περισσότεροι νεκροί καλυφθήκαν από το χιόνι. Το μέγεθος της καταστροφής έγινε αντιληπτό όταν έλιωσαν οι πάγοι.

 Την επομένη, ο Καραϊσκάκης έδωσε εντολή να στοιβάξουν σε μια πυραμίδα τα κεφάλια όσων Οθωμανών μπορούσαν να εντοπίσουν. Το μήνυμα δηλαδή είχε δύο αποδέκτες. Ο ένας ήταν ο Κιουταχής και τα εχθρικά στρατεύματα. Ο άλλος ήταν οι «προσκυνημένοι» ντόπιοι και η εξασφάλιση ότι δεν θα επιστρέψουν ποτέ στην αντίπαλη πλευρά.

    Το μήνυμα του τροπαίου είχε δύο αποδέκτες. Ο ένας ήταν ο Κιουταχής και τα εχθρικά στρατεύματα. Ο άλλος ήταν οι προσκυνημένοι ντόπιοι και η εξασφάλιση ότι δεν θα επιστρέψουν ποτέ στην αντίπαλη πλευρά.

 Η πολιορκία της Ακρόπολης από τον Κιουταχή θα συνεχιστεί αλλά θα αντιμετωπίσει μεγάλες δυσκολίες. Οι νίκες αυτές του Καραΐσκάκη,οι πρώτες μετά από καιρό θα αναπτερώσουν το ηθικό των Ελλήνων,ενισχύοντας την διπλωματική θέση έναντι των Ξένων Δυνάμεων.Η φήμη του εκτοξεύτηκε, το όνομά του συζητούνταν παντού.Ο ίδιος αεικίνητος και ακούραστος στην πρώτη γραμμή,μονίμως άρρωστος,μέσα στο κρύο του χειμώνα,πολεμούσε μαζί με τα παλικάρια του έχοντας στο μυαλό του πια μόνο ένα πράγμα ο μεγάλος επαναστάτης θα συλλάβει βαθύτερα το νόημα του εθνικού απελευθερωτικού Αγώνα: «Η πατρίς είναι μία· παντού είναι ο αυτός αγών· ή Ρούμελη ή Πελοπόννησος, το ίδιο κάνει!»

Στα τέλη Νοεμβρίου 1826 θα γίνει μια νέα επιχείρηση ενίσχυσης της φρουράς της Ακρόπολης.Ο Κάρολος Φαβιέρος και 530 τακτικοί και φιλέλληνες φορτωμένοι με πυρίτιδα περνούν μέσα από τα χαρακώματα των πολιορκητών και ανεφοδιάζουν  τη φρουρά.

 Οι επιτυχίες του Καραΐσκάκη στη Ρούμελη έχουν ανατρέψει το κλίμα της ηττοπάθειας που είχε δημιουργηθεί ανάμεσα στους Έλληνες,ιδίως μετά την πτώση του Μεσολογγίου. Ακόμη πιο σημαντική όμως είναι  μεγάλη αύξηση του φιλελληνικού ρεύματος από όλη την Ευρώπη εξαιτίας συγκίνησης που προκαλεί η δραματική έξοδος του Μεσολογγίου αλλά και της  γοητείας που εκπέμπει η ιστορία και τα μνημεία της πόλης των Αθηνών που διατρέχει και αυτή τώρα τον ίδιο κίνδυνο.Από στρατηγικής άποψη το φρούριο της Ακρόπολης δεν μπορεί να πει κανείς ότι ήταν καθοριστικό για τον έλεγχο της Ρούμελης.Για τους απανταχού φιλέλληνες όμως που την εποχή εκείνη η βοήθειά τους συντηρούσε οικονομικά τον Αγώνα, η παράδοση της Ακρόπολης ισοδυναμούσε με την υποταγή όλης της Ρούμελης.

Αυτές οι απόψεις ασφαλώς επηρεάζουν τα σχέδια και τις κινήσεις της κυβέρνησης αλλά και τον ίδιο τον Καραισκάκη που αντιλαμβάνεται τη σημαντικότητα της όλης επιχείρισης,την ανάγκη εκδίωξης του Κιουταχή από την Αθήνα

Από τον Ιανουάριο του 1827 ο ελληνικός Αγώνας ενισχύεται με τον πολεμικό πλοίο «Καρτερία»,ενώ έρχονται συνεχώς εφόδια και χρήματα από τα φιλελληνικά κομιτάτα Ευρώπης και Αμερικής αλλά και σπουδαίου Φιλέλληνες.Στις 24 Ιανουαρίου ο Βρετανός Γκόρντον  αποβιβάζεται με σημαντικές δυνάμεις στον Πειραιά.Οι Τούρκοι απαντούν με μετακίνηση των δυνάμεών τους ,ακολουθούν σκληρές συγκρούσεις σε Πειραιά και Αθήνα.

Στις 28 Φεβρουαρίου ο Καραϊσκάκης διακόπτει τις επιχειρήσεις αντιπερισπασμού που συνέχιζε στη Στερεά και με το σύνολο των δυνάμεων του έρχεται στην Αθήνα.Προωθείται στον Πειραιά και οχυρώνεται στο Κερατσίνι,έτσι δημιουργούνται δυο ελληνικά στρατόπεδα,ένα στο Κερατσίνι και ένα στην Καστέλα.Διεξάγονται μάχες για την κατάληψη των γειτονικών εχθρικών οχυρωμάτων για τον έλεγχο του Πειραιά και της ευρύτερης περιοχής.Οι δυνάμεις του Καραισκάκη,ενισχυμένες με νέα στρατιωτικά σώματα αριθμούσαν τώρα πάνω από 10.000 άνδρες που ήταν το μεγαλύτερο ελληνικό στράτευμα από την αρχή της επανάστασης στη Ρούμελη. Άνδρες από τον Μοριά, τη Ρούμελη,νησιώτες,Σουλιώτες,διαφορετικοί μεταξύ τους και με αντιζηλίες,απείθαρχοι αλλά αποφασισμένοι να πολεμήσουν υπό τις διαταγές του Καραισκάκη για να σωθεί η Αθήνα και η ίδια η υπόθεση του Αγώνα.

 

Η τακτική που εφαρμόζει είναι ίδια και πάλι,διαρκής παρενόχληση και αιφνιδιαστικές επιθέσεις σε τουρκικές θέσεις,σταδιακή προώθηση πιο κοντά στην Ακρόπολη σε συνδυασμό και με τις ναυτικές επιθέσεις ώστε ο Κιουταχής από πολιορκητής να γίνει πολιορκημένος και να αναγκαστεί να αποχωρήσει.Ο Καραισκάκης ξέρει ότι οι στρατιώτες δεν γνωρίζουν να πολεμούν σε κατά μέτωπο μάχη και όταν το έκαναν για παράδειγμα στα Πέτα και στο Κρεμμύδι,έχασαν εύκολα.Είναι πολύ πιο αποτελεσματικοί και μαχητικοί σε αιφνιδιαστικές επιθέσεις,ιδιαίτερα τη νύχτα και αυτό το πλεονέκτημα θέλει να επωφεληθεί.

Αρχές Απριλίου του 1827 φτάνουν δυο σπουδαίοι Άγγλοι στρατιωτικοί ο Τσωρτς και ο Κόχραν κάνοντας πια χειροπιαστή την απόδειξη ότι η Αγγλία έχει αλλάξει την πολιτική της στο ελληνικό θέμα.Η συνέλευση της Τροιζήνας τους αναθέτει την ανώτατη διοίκηση σε στεριά και θάλασσα.Μοιραία ο στεριανός Καραισκάκης και ο θαλασσινός Μιαούλης παραμερίζονται.Ο ρόλος τους περιορίζεται στην διαμεσολάβηση ανάμεσα στους υψηλόβαθμους Βρετανούς στρατιωτικούς και στα δυσκολοδιοικούμενα στρατεύματα και πληρώματα των επαναστατικών δυνάμεων. 

Το σχέδιο που προτείνει ο Κόχραν είναι να γίνει κατά μέτωπο επίθεση για να εκδιωχθούν οι Τούρκοι.Οι ξένοι επιθυμούσαν να εφαρμόσουν τακτικές οργανωμένου στρατού αγνοώντας τις τακτικές των Ελλήνων, την ψυχολογία τους, αλλά και τις μορφολογικές δυνατότητες της περιοχής, επιζητώντας την έξοδο με κατά μέτωπο επίθεση σε πεδιάδα, επειδή ακριβώς, δεν γνώριζαν το είδος αυτό του πολέμου που επιχειρούσαν μέχρι τότε οι Έλληνες. Έτσι η ανάμιξη αυτών στις πολεμικές ενέργειες με ταυτόχρονες διαταγές του ενός και του άλλου παρέλυσαν τις διαταγές του Καραϊσκάκη.Οι αντιρρήσεις του,των οπλαρχηγών αλλά και εν μέρει του Τσώρτς είναι μεγάλες. Τις εξελίξεις θα επιταχύνει η εξόντωση Οθωμανών στρατιωτών κατά την εκδίωξή τους από μια Μονή που ήταν κλεισμένοι.Παρά τις προσπάθειες του Καραισκάκη δε θα αποφευχθεί η σφαγή, ο ίδιος θα θεωρηθεί υπόλογος,το γεγονός αυτό θα εξοργίσει τους ξένους και θα δημιουργηθεί μια άσχημη ατμόσφαιρα στις σχέσεις τους. 

Ο Κόχραν που σαν υψηλόβαθμος έχει τη γενική αρχηγία διατάζει άμεση επίθεση.Μία δύναμη 2000 ανδρών θα μεταφερόταν με πλοία στο Παλαιό Φάληρο και από κει θα προσέγγιζε την Ακρόπολη.Ο κύριος όγκος των ελληνικών δυνάμεων με τον Καραισκάκη επικεφαλής θα προσέγγιζαν μέσω του Ελαιώνα την Ακρόπολη για να συγκρουστούν με την κύρια δύναμη των Τούρκων.Παράλληλα θα κινούνταν και η φρουρά της Ακρόπολης. 

Παρά την αντίθεσή του ο Καραισκάκης πειθαρχεί και προσπαθεί να πείσει και τους άλλους καπεταναίους.Η επιχείριση ορίζεται για τη νύχτα της 23ης Απρίλιου 1827,έχοντας συμφωνήσει κανείς να μην ξεκινήσει άκαιρα τους πυροβολισμούς πριν δοθεί το σύνθημα για γενική επίθεση.

Το απόγευμα της 22ας Απριλίου όμως, ακούγονται πυροβολισμοί από τα ταμπούρια των Κρητικών.Μετά το συσίτιο και έχοντας καταναλώσει κρασί, είχαν προκαλέσει τους Τούρκους σε μάχη και καθώς εκείνοι απαντούν, οι εχθροπραξίες γενικεύονται. Ο Καραϊσκάκης,άρρωστος βαριά με πυρετό, έφιππος,φτάνει στον τόπο της συμπλοκής.Σε γράμμα που του  είχε στείλει ο Κολοκοτρώνης και που δεν έφτασε ποτέ στα χέρια του,τον είχε προειδοποιήσει να μην εκθέτει τον εαυτό  του σε τέτοια επεισόδια,γιατί το βόλι του εχθρού στοχεύει πάντα τον αρχηγό....Μια σφαίρα τον τραυμάτισε θανάσιμα στο υπογάστριο.Οι γιατροί που ανέλαβαν την περίθαλψή του, γρήγορα κατάλαβαν πως θα κατέληγε. Μεταφέρεται στο πλοίο του Τσωρτς και πεθαίνει τα ξημερώματα της 23ης του Απρίλιου,την ημέρα του Αγίου Γεωργίου.

Η είδηση του θανάσιμου  τραυματισμού του διαδίδεται αστραπιαία και ασφαλώς ρίχνει το ηθικό και τραυματίζει τη συνοχή των ελληνικών δυνάμεων.Η επίθεση θα γίνει,το σχέδιο όμως δε θα εφαρμοστεί,οι κύριες ελληνικές δυνάμεις που θα ηγούνταν ο Καραισκάκης δε θα κινηθούν προς τον Ελαιώνα και έτσι το μικρό ελληνικό σώμα βρίσκεται εκτεθειμένο από το τουρκικό ιππικό στην περιοχή του Ανάλατου.Οι νεκροί είναι περισσότεροι από χίλιοι,το ελληνικό στράτευμα διαλύεται,το φρουριο πέφτει στα χέρια του Κιουταχή έπειτα από ένα μήνα. στις 26 Μαίου του 1827.Η ελληνική επανάσταση βρισκόταν στην πιο κρίσιμη καμπή της...

 

Ο άδοξος θάνατος του ήρωά μας,όπως είναι φυσικό,καλύπτεται από διαφορετικές αφηγήσεις και φήμες για το τι πράγματι συνέβη.Άλλοι υποστηρίζουν ότι ήταν αποτέλεσμα οργανωμένου σχεδίο,άλλοι ότι το βόλι έφυγε από το όπλο Έλληνα,πολλοί θεωρούν ότι έπεσε από τα εχθρικά πυρά.Ο θάνατός του,κατά μια περίεργη σύμπτωση,όπως και η γέννησή του και τα παιδικά του χρόναι,καλύπτεται από διαφορετικές αφηγήσεις και εκδοχές για τι πραγματικά συνέβη... 

 

Ο Μακρυγιάννης,αυτόπτης,σώζει τα τελευταία λόγια του καπετάνιου:

«Ἄναψε ὁ πόλεμος πολύ· ἦρθε κι᾿ ὁ Καραϊσκάκης. Τότε τοῦ λέγω: «Σύρε ὀπίσου νὰ πάψη ὁ πόλεμος, ὅτι τὸ βράδυ θὰ κινηθοῦμεν. – Μοῦ λέγει, στάσου αὐτοῦ μὲ τοὺς ἀνθρώπους κ᾿ ἐγὼ φέγω». Τότε σὲ ὀλίγον μαθαίνω ὅτι βαρέθη ὁ Καραϊσκάκης. Πάγω ἐκεῖ· μαζευόμαστε, τηρᾶμεν· ἤτανε βαρεμένος εἰς τ᾿ ἀσκέλι παραπάνου, εἰς τὰ φτενά. Μαζωχτήκαμεν ὅλοι ἐκεῖ. Μᾶς εἶπε μὲ χωρατά:

 «Ἐγὼ πεθαίνω,ὅμως ἐσεῖς νὰ εἶστε μονοιασμένοι καὶ νὰ βαστήξετε τὴν πατρίδα».