Ο ΙΩΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (413 π.Χ.-404 π.Χ.) -Α΄ μέρος

 Η καταστροφή των Αθηναίων στη Σικελία είναι η απαρχή της πτώσης της αθηναϊκής ισχύος που από δω και πέρα θα διεξάγει ένα αγώνα με  σχεδόν σίγουρο το αποτέλεσμα της ήττας.

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης 

Η πόλη είχε χάσει το άνθος και την δύναμη των νιάτων της, των πολιτών-στρατιωτών της που βρήκαν τραγικό θάνατο τόσο μακριά από την πατρίδα. Μεγάλες ήταν οι απώλειες στον στόλο αλλά εξίσου κρίσιμη ήταν η πρόσληψη της ήττας από τον υπόλοιπο κόσμο συμμάχους και αντιπάλους.Οι πρώτοι θα επιζητούσαν ακόμη πιο ανοιχτά την αυτονομία τους, ενώ οι δεύτεροι θα θεωρήσουν ότι είναι η στιγμή για την τελική αναμέτρηση.

 

Στη πόλη,όπου τα νέα φτάνουν γρήγορα φουντώνει ο θυμός και η οργή εναντίον εκείνων που παρότρυναν τους πολίτες για την εκστρατεία, των ρητόρων αλλά και των μάντεων που είχαν προβλέψει ευοίωνη κατάληξη. Κι όμως την εκστρατεία την είχαν ψηφίσει οι ίδιοι μέσα σε ένα παραλήρημα αισιοδοξίας που όμως κατέληξε σε πραγματική τραγωδία.

Μετά τον θρήνο, την οργή, η πολιτεία ανασκουμπώνεται με θαυμαστή ψυχραιμία.Αρχίζει αμέσως ένα πρόγραμμα κατασκευής νέων τριηρών, αφού στη Σικελία  είχαν χαθεί πάνω από 150 πλοία.Η παρουσία του στόλου είναι απαραίτητη για την επιβίωση της πόλης,για να αντιμετωπίσει τους εχθρούς της,να συνεχίσει την έχει έσοδα, ναυτικές βάσεις και πηγές εφοδίων, ελέγχοντας το Αιγαίο.Εκλέγεται μια επιτροπή δέκα ανδρών, γεγονός που συνιστά στροφή προς μια ολιγαρχικότερη διοίκηση, που αναλαμβάνει να αναδιοργανώσει τα οικονομικά, κάνοντας περικοπές και να προετοιμάσει την πόλη για τις εχθροπραξίες που σύντομα θα αρχίσουν και πάλι. Είναι χαρακτηριστικό ότι με πληγωμένο το αθηναϊκό γόητρο οι εισφορές από τη Συμμαχία μειώνονται επίσημα προκειμένου να εισπραχτούν.

 

Η εμπλοκή των Περσών 

Οι Πελοποννήσιοι οργανώνονται και προγραμματίζουν τις κινήσεις τους.Αποφασίζουν τη δημιουργία μιας ισχυρής ναυτική μοίρας εκατό τριηρών από τις πόλεις της Συμμαχίας,ενώ υποθάλπτουν τις αποστασίες από την αθηναϊκή συμμαχία της Λέσβου,Χίου,Εύβοιας και άλλων πόλεων. Παράλληλα με την καταστροφή των Αθηναίων στη Σικελία ο Πέρσης βασιλιά αδράττει την ευκαιρία ζητώντας φόρο από τις ιωνικές πόλεις που για πολλά χρόνια ήταν υπό την αθηναϊκή προστασία, ενώ Πέρσες σατράπες κάνουν  προτάσεις στους Πελοποννήσιους για πολεμική συνεργασία. Καταλυτικό ρόλο στις εξελίξεις παίζει ο διαμεσολαβητικός ρόλος του Αλκιβιάδη που προτιμά μια επέμβαση στη Χίο με την συνδρομή του σατράπη Τισσαφέρνη. Η τρίτη λοιπόν φάση του πολέμου μεταφέρεται στις ακτές της Ιωνίας όπου θα περιπλεχτούν οι σχέσεις αλλά και οι αντιπαλότητες των τριών πια εμπλεκόμενων πλευρών.

Ο Πελοποννησιακός στόλος ξεκινά από την Κόρινθο με κατεύθυνση την Χίο, οι Αθηναίοι όμως αντιδρούν άμεσα, εμποδίζουν τη διέλευση και προκαλούν μεγάλες καταστροφές. Δράση αναλαμβάνει ο Αλκιβιάδης που με πέντε νέα σπαρτιατικά πλοία κατορθώνει να φτάσει στη Χίο πείθοντας τους ντόπιους να αποστατήσουν.Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στις ακτές της Μικράς Ασίας όπου πόλεις  όπως η Τέως και η Μίλητος αποστατούν.

Η κατάρρευση της αθηναϊκής συμμαχίας απειλεί την υπεροχή των Αθηναίων,σε αυτό στοχεύουν οι Πελοποννήσιοι που μόνοι τους όμως δεν μπορούν να αποκτήσουν πλεονέκτημα. Με τα δεδομένα αυτά προχωρούν σε συμμαχία με τον Πέρση βασιλέα και τον Τισσαφέρνη.

Η συμφωνία ουσιαστικά επαναφέρει  το δικαίωμα του ελέγχου των μικρασιατικών παραλιών από την περσική αυτοκρατορία με αντάλλαγμα τον περσικό χρυσό που θα έρεε στα ταμεία της συμμαχίας.Η συμφωνία είναι χαρακτηριστικό ότι προκαλεί αντιδράσεις στην ίδια τη Σπάρτη. Σύντομα θα φανεί ότι παρά τα νέα δεδομένα η επικράτηση τους  δεν θα είναι εύκολη. Οι Αθηναίοι επαναφέρουν στη συμμαχία τη Λέσβο και τις Κλαζομενές, αποκλείουν τη Χίο και αποβιβάζουν δυνάμεις στη Μίλητο, δείχνοντας γρήγορα αντανακλαστικά.

Εκεί όμως, στη σημαντική αυτή για τον έλεγχο της περιοχής πόλη, ο Φρύνιχος,ο Αθηναίος στρατηγός, διστάζει να αναμετρηθεί με τον ελαφρώς υπέρτερο πελοποννησιακό στόλο. Είναι φανερό ότι τα όσα έγιναν στη Σικελία φέρνουν ηττοπάθεια και διστακτικότητα. Ο χρόνος κυλά υπέρ των Πελοποννήσιων με τη συντήρηση του στόλου εξασφαλισμένη παρά τη μείωση μισθού  από τον Τισσαφέρνη,η τελική αναμέτρηση αναβάλλεται για το μέλλον.

Ο πόλεμος έχει μεταφερθεί στο Ανατολικό Αιγαίο και τις μικρασιατικές ακτές. Αθήνα και Σπάρτη ανταγωνίζονται για το ποιος θα υποδουλώσει τον ελληνικό κόσμο, με τους Πέρσες να καραδοκούν για την εξυπηρέτηση των δικών τους σχεδίων.Oι Αθηναίοι πυκνώνουν την παρουσία τους στη περιοχή, εξασφαλίζοντας τη Σάμο ως κύρια βάση τους και καλύπτοντας την κύρια γραμμή ανεφοδιασμού τους διαμέσου του Ελλησπόντου, με σκοπό να καταστείλουν τις αποστασίες.Οι Λακεδαιμόνιοι,παρά το ότι στερούνται ικανής ηγεσίας για θαλάσσιο πόλεμο,κινούνται με επιτυχία μέχρι την Κω και την Ρόδο. Επιδιώκουν αναθεώρηση  της συμφωνίας με τους Πέρσες, ο επαχθής όρος της κατοχής ελληνικών πόλεων επαναδιατυπώνεται, όμως η περσική πλευρά πετυχαίνει να μην αντικαταστήσουν οι Σπαρτιάτες τους Αθηναίους στη συλλογή των φόρων.

Στο προσκήνιο επανεμφανίζεται ο Αλκιβιάδης που οι σχέσεις του με τους Λακεδαιμόνιους έχουν χαλάσει. Διαμορφώνει τη δική του στρατηγική για να εξυπηρετήσει τα δικά του συμφέροντα, καταφεύγοντας στον σατράπη Τισσαφέρνη. Με τη διπλωματική του ικανότητα πείθει τους Πέρσες ότι ο πιο επικίνδυνος εχθρός είναι οι Σπαρτιάτες που σύμφωνα με τα λεγόμενά του έχουν σκοπό να διεξάγουν χερσαίες επιχειρήσεις στη Μικρά Ασία,σε αντίθεση με τους Αθηναίους που το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν ο έλεγχος του νησιωτικού χώρου.Ο Τισσαφέρνης πείθεται και μειώνει πολύ την οικονομική βοήθεια προς τους Πελοποννήσιους. Γίνεται φανερό ότι ο Αλκιβιάδης αναζητά τρόπο για να επιστρέψει και πάλι στην πατρίδα του. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί σε μια Αθήνα που θα έχει κάνει πολιτειακή μεταβολή.Κάτι τέτοιο δεν ήταν επιθυμία του Αλκιβιάδη μόνο αλλά και αρκετών πολιτών που ήθελαν τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την εξομάλυνση των σχέσεων με τη Σπάρτη.Ο Αλκιβιάδης διατηρούσε διαύλους επικοινωνίας με παράγοντες της Αθήνα,ενώ παρέμενε δημοφιλής μεταξύ του στρατεύματος.Οι ολιγαρχικοί της Σάμου παίρνουν πρωτοβουλία και προπαγανδίζουν τις ιδέες του Αλκιβιάδη,για πολιτειακή αλλαγή,συμμαχία με τον Πέρση βασιλιά και την τελική επικράτηση στον πόλεμο.

Στην Αθήνα παρουσιάζονται ολιγαρχικοί και πείθουν την εκκλησία του Δήμου για την αναγκαιότητα των αλλαγών.Στις διαπραγματεύσεις όμως που γίνονται στις Σάρδεις  με τον Αλκιβιάδη και τον Τισσαφέρνη δεν επιτυγχάνεται συμφωνία λόγω των υπερβολικών απαιτήσεων των Περσών που θέλουν όχι μόνο τον έλεγχο των ιωνικών πόλεων,αλλά και να ναυπηγούν και να πλέουν ελεύθερα σε όλο το Αιγαίο.

Μέχρι τον χειμώνα του 411π.Χ. ο Τισσαφέρνης αντιλαμβάνεται ότι η τακτική του φέρνει σε δύσκολη θέση τους Πελοποννήσιους,εξωθώντας είτε στην εγκατάλειψη της Ιωνίας είτε στην επίσπευση της κρίσιμης ναυμαχίας με τους Αθηναίους. Το ποιος θα υπερισχύσει μικρή σημασία έχει για τον Πέρση,αφού πρόδηλος στόχος του είναι η εξουθένωση και εξουδετέρωση και των δυο.

Θα ακολουθήσει σύναψη τρίτης συνθήκης Περσών-Σπαρτιατών που περιορίζει τις υπερβολικές αξιώσεις των πρώτων,καθόριζε το είδος της περσικής συνδρομής και προέβλεπε τη συνδρομή του φοινικικού στόλου. Ωστόσο παρά τις πιο έντονες κινήσεις των Λακεδαιμόνιων στην περιοχή, θα παραμείνουν αναβλητικοί στην προσπάθειά τους να απωθήσουν τους Αθηναίους από το ζωτικό τους χώρο,το Αιγαίο.

Ολιγαρχική διοίκηση στην Αθήνα 

Στην Αθήνα το αιωνόβιο δημοκρατικό πολίτευμα καταργείται πιθανώς με μια μόνο συνέλευση της εκκλησίας του Δήμου,επεισοδιακή και μαραθώνια.Νέο ανώτατο όργανο ορίζεται μια βουλή των τετρακοσίων με απόλυτες εξουσίες.Η διοίκησή τους αρχίζει με αυθαιρεσίες και απόλυτη εξουσία στην πόλη, εφαρμόζοντας τη δοκιμασμένη μέθοδο των δολοφονιών για την εξουδετέρωση των πολιτικών τους αντιπάλων. Αντίθετα με ό,τι διακηρύττουν, στέλνουν προτάσεις ειρήνης στον βασιλιά Άγη,ζητώντας τη λήξη του πολέμου.Φυσικά δεν γίνονται δεκτές από τον βασιλιά της Σπάρτης που βρίσκεται στη οχυρωμένη Δεκέλεια.Οι Σπαρτιάτες επιθυμούν τη διάλυση της αθηναϊκής συμμαχίας. Ο Άγης με τον στρατό του βαδίζουν εναντίον της πόλης που όμως θα αποκρούσει την επίθεση.

Στο μεταξύ το κύριο σώμα του αθηναϊκού στρατού που διακατέχονταν από δημοκρατικά αισθήματα, βρίσκεται στη Σάμο. Ολοφάνερα υφίστανται δυο αθηναϊκές δυνάμεις, η ολιγαρχική κυβέρνηση στην Αττική και ο δημοκρατικός στρατός στη Σάμο.Ο δημοκρατικός στρατηγός Θρασύβουλος παίρνει την πρωτοβουλία και καλεί τον Αλκιβιάδη,ο οποίος έχει συμπάθειες και στα δυο μέρη. Υπόσχεται βοήθεια από τους Πέρσες,έρχεται σε επαφή με τον Τισσαφέρνη, ενώ προσπαθεί να συμβιβάσει τις δυο πλευρές σε Αθήνα και Σάμο για να αποφευχθεί εμφύλιος.Τα νέα γίνονται γνωστά στους Λακεδαιμόνιους και προκαλούν ανησυχία. Το σίγουρο είναι ότι ο Τισσαφέρνης στοχεύει στην εξισορρόπηση και βαθμιαία εξασθένηση των δυνάμεων των δυο αντίπαλων συνασπισμών.

Στην Αθήνα υπάρχει ένταση και διάσταση απόψεων ανάμεσα στους ακραίους και μετριοπαθείς ολιγαρχικούς.Οι πρώτοι θέλουν τη συνθηκολόγηση με τη Σπάρτη,οι δεύτεροι τη συνέχιση του πολέμου με επικεφαλής τον Αλκιβιάδη. Οι ακραίοι ολιγαρχικοί κινούνται διπλωματικά, στέλνουν πρέσβεις στη Σπάρτη,κάνοντας μάλιστα οχυρωματικά έργα στον Πειραιά,κινώντας υποψίες για πιθανή επιχείρηση των Σπαρτιατών.Μοίρα σπαρτιατικού στόλου πράγματι πλέει στη Σαλαμίνα,προκαλώντας ανησυχία και αναβρασμό στην πόλη.Όλοι οι άνδρες παίρνουν θέσεις μάχης για να υπερασπιστούν την πόλη,όμως τελικά οι Λακεδαιμόνιοι αποχωρούν με κατεύθυνση την Εύβοια. Στόχος τους είναι να προκαλέσουν την αποστασία της παραδοσιακής συμμάχου των Αθηναίων Ερέτριας, κάτι που το πετυχαίνουν, νικώντας μάλιστα και μέρος του αθηναϊκού στόλου.

Η απώλεια της Ερέτριας προκαλεί την καθαίρεση των ολιγαρχικών στην Αθήνα και την επιστροφή σε ένα πολίτευμα με συγκερασμό ολιγαρχικών και δημοκρατικών στοιχείων,με την κατάσταση να είναι ιδιαίτερα κρίσιμη.

 

Ο πόλεμος στον Ελλήσποντο (411- 409π.Χ.)

Η αναβλητικότητα του Τισσαφέρνη προβληματίζει τους Λακεδαιμόνιους και φέρνει στο προσκήνιο τον Φαρνάβαζο που τους υπόσχεται χρηματοδότηση αν υποκινήσουν αποστασία από την αθηναϊκή συμμαχία στις παράλιες πόλεις της περιοχής του. Ο πόλεμος είναι ώρα να μεταφερθεί στον Ελλήσποντο  με τον Σπαρτιατικό στόλο να κατευθύνεται στην ιδιαίτερα κρίσιμη περιοχή για τους Αθηναίους.Στη σύγκρουση που θα  γίνει μεταξύ ισοδύναμων σχεδόν στόλων οι απώλειες  θα είναι μικρές και για τους δυο,η πρώτη όμως μετά από καιρό νίκη των Αθηναίων θα τους δώσει ψυχολογικό πλεονέκτημα, ενώ σύντομα θα ακολουθήσουν κι άλλες.

Η επόμενη μεγάλη σύγκρουση θα γίνει στην Άβυδο και θα είναι αμφίρροπη.Η ναυμαχία μαίνεται όλη μέρα μέχρι που το απόγευμα μια ναυτική μοίρα κάνει την εμφάνισή της από τον νότο. Η αγωνία των δυο πλευρών για την ταυτότητα των πλοίων λήγει όταν ο Αλκιβιάδης κάνει σινιάλο στους Αθηναίους στρατηγούς ότι πλησιάζει με 20 πλοία. Η άφιξή του κρίνει το αποτέλεσμα με τους Λακεδαιμόνιους να αποσύρονται με σημαντικές απώλειες.

Μετά τη ναυμαχία γίνονται φανερές οι δυνατότητες των δυο αντιπάλων. Οι Αθηναίοι ζητούν απεγνωσμένα ενισχύσεις και γι αυτό διασπούν τον στόλο τους για αναζήτηση βοήθειας στις γειτονικές περιοχές.Οι Σπαρτιάτες έχοντας την περσική υποστήριξη, επισκευάζουν τις ζημιές τους,αναγκάζουν αθηναϊκά πλοία να εγκαταλείψουν τον Ελλησποντο και με τη βοήθεια του Φαρνάβαζου καταλαμβάνουν την Κύζικο,μια εξαιρετική βάση για μελλοντική δράση στην περιοχή.Ο Αλκιβιάδης προσπαθεί να ελιχθεί διπλωματικά,συναντά τον Τισσαφέρνη για να διαπραγματευτεί,όμως ο παλιός φίλος ουσιαστικά τον αιχμαλωτίζει. Θα μείνει εκεί ένα μήνα μέχρι να αποδράσει,με μια κινηματογραφική με ερωτικές διαστάσεις απόδραση.

Η ώρα για μια νέα σύγκρουση πλησιάζει.Είναι επιτακτική ανάγκη για τους Αθηναίους να επανακτήσουν τον πλήρη έλεγχο των στενών γι΄ αυτό και αποφασίζουν αιφνιδιαστική επιχείριση εναντίον των Σπαρτιατών στην Κύζικο.Η πορεία του αθηναϊκού στόλου καλύπτεται από το νυκτερινό σκοτάδι και την καταρρακτώδη πρωινή βροχή.Ο Μίνδαρος,ο επικεφαλής Σπαρτιάτης ναύαρχος, αναγκάζεται να ναυμαχήσει.Ο αθηναϊκός στόλος με επικεφαλής τον Αλκιβιάδη,διασπάται σε τρία μέρη και παγιδεύει τους Σπαρτιάτες πετυχαίνοντας μια μεγάλη νίκη.

Η καταστροφή ήταν μεγάλη για τους Σπαρτιάτες,το θετικό όμως για αυτούς ήταν ότι τώρα δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα οικονομικής υποστήριξης των επιχειρήσεών τους,αφού υπάρχει πάντα η βοήθεια από τον Φαρνάβαζο,ενώ ξεκινά νέο πρόγραμμα κατασκευής πλοίων.

Για τους Αθηναίους οι επιτυχίες τους στο Αιγαίο καταδεικνύουν τις μεγάλες τους αντοχές και την αδιαμφισβήτητη υπεροχή τους στη θάλασσα που είναι αυτή που τους κρατάει όρθιους στον πόλεμο.Οι επιτυχίες στον Ελλήσποντο φέρνουν τον Ιούνιο του 410 π.Χ. την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος και μαζί την αισιοδοξία και την αλαζονεία ίσως στην πόλη που θα απορρίψει τις λογικές προτάσεις ειρήνης που καταθέτουν οι Σπαρτιάτες.

Τα επόμενα χρόνια (409-407π.Χ.) οι Αθηναίοι θα διεξάγουν με επιτυχία κι άλλες επιχειρήσεις στον Ελλήσποντο,αποκρούοντας παράλληλα μια νέα μεγάλη επίθεση των Σπαρτιατών στα Μακρά Τείχη.

Είχε έρθει η  ώρα,μετά και από τις τελευταίες επιτυχίες να επιστρέψει ο Αλκιβιάδης στην Αθήνα την άνοιξη του 407 π.Χ. Ακόμα και στον απόηχο της πιο πρόσφατης νίκης του ο Αλκιβιάδης ήταν εξαιρετικά προσεκτικός στην επιστροφή του, λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές στην κυβέρνηση και το μεγάλο πλήγμα που προκάλεσε στην Αθήνα.Ο κόσμος τον υποδέχεται  στον Πειραιά με ενθουσιασμό ως ήρωα.Παρουσιάζεται στην βουλή και στην εκκλησία του δήμου, απολογούμενος για την αντιαθηναική του δράση. Όλες οι ποινικές διαδικασίες εναντίον του ακυρώνονται  και οι κατηγορίες της βλασφημίας αποσύρονται επισήμως. Η περιουσία του αποκαθίσταται και εκλέγεται ανώτατος διοικητής ξηράς και θάλασσας,ένας περίπου Στρατηγός-Αυτοκράτορας.Όλοι θεωρούν ότι είναι ο μόνος που  μπορεί να ανατρέψει τη δυσμενή για την Αθήνα συγκυρία και να διασώσει την πόλη από τους εχθρούς της.

Κύρος και Λύσανδρος 

Στο προσκήνιο έρχεται ο  δευτερότοκος γιος του Δαρείου Β΄ ο Κύρος,δραστήριος, ικανός και προπαντός φιλόδοξος για να καταλάβει αυτός τον θρόνο. Στα σχέδιά του είναι όχι η εξουθένωση των δυο αντιπάλων αλλά η δραστήρια βοήθεια προς την Σπάρτη, προκειμένου να θέσει υπό την επιρροή του τις ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας. Συμπτωματικά την ίδια εποχή στην Σπάρτη θέση ναυάρχου κατέχει ο Λύσανδρος, ένας κλασικός Σπαρτιάτης άνδρας, φιλόδοξος και αυτός και πολύ ικανός. Τα σχέδια και των δυο φαίνεται ότι συμπίπτουν, στόχος είναι η ήττα των Αθηναίων στη θάλασσα. Έχοντας τη γενναία χρηματοδότηση από τον Κύρο, ο Λύσανδρος επιβλέπει τη δημιουργία ενός μεγάλου στόλου 90 τριηρών στην Έφεσο.

Οι Αθηναίοι, πιεσμένοι οικονομικά, χρησιμοποιούν τα αναθήματα από την Ακρόπολη για να κόψουν νομίσματα για την κατασκευή νέων πλοίων.Ο Αλκιβιάδης, σταθμίζοντας τη νέα κατάσταση, προσπαθεί να έρθει σε επαφή,χωρίς όμως επιτυχία με τον Κύρο. Μέλημά του είναι να επαναφέρει τις πόλεις της Ιωνίας στους κόλπους της Συμμαχίας. Ο αθηναϊκός στόλος των 100 τριηρών βρίσκεται στη Σάμο με τον Αλκιβιάδη να μεταβαίνει προσωρινά στη Φώκαια.Ο αντικαταστάτης του Αντίοχος, παρά τις αντίθετες εντολές, θα προκαλέσει ναυμαχία με τον σπαρτιατικό στόλο του Λύσανδρου. Οι απώλειες θα είναι μικρές για τους Αθηναίους, οι συνέπειες όμως μεγάλες. Η ήττα θα αποδοθεί στον Αλκιβιάδη, που προφανώς δεν είχε ευθύνη. Με επιπολαιότητα και ακρισία ο δήμος θα τον αντικαταστήσει και ο Αλκιβιάδης θα πάρει και πάλι τον δρόμο της εξορίας.

Η ναυμαχία στις Αργινούσες (408 π.Χ.) 

Την ίδια στιγμή είτε επειδή η θητεία του ναυάρχου δεν ήταν παρατάσιμη είτε επειδή υπάρχουν φόβοι για αποσταθεροποίηση του σπαρτιατικού πολιτεύματος ο Λύσανδρος αντικαθίσταται από τον Καλικρατίδα, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την περσική βοήθεια.

Ο σπαρτιατικός στόλος που αριθμεί πάνω από 170 πλοία νικά και αποκλείει στη Μυτιλήνη τον αθηναϊκό που έχει επικεφαλής τον Κόνωνα. Η απώλεια 30 πλοίων και η δυσχερής θέση των Αθηναίων τους αναγκάζει να προχωρήσουν γρήγορα στη ναυπήγηση μεγάλου αριθμού πλοίων για να ισοφαρίσουν την αριθμητική ανωτερότητα των Σπαρτιατών.

Πίσω στο λιμάνι της Μυτιλήνης ο Καλικρατίδας αφήνει ένα μέρος του στόλου του στον αποκλεισμό και επιζητεί την κρίσιμη μάχη με 120 τριήρεις.Θέλει τη νίκη χωρίς την περσική βοήθεια για αυτό και κινείται επιθετικά και αιφνιδιαστικά.Η δυνατή βροχή του χαλά τα σχέδια και έτσι οι δυο στόλοι έρχονται αντιμέτωποι με το φως της μέρας. Οι Αθηναίοι, δείγμα της χαμηλής τους αυτοπεποίθησης,παρατάσσονται αμυντικά μεν,αλλά με πολύ καλά μελετημένο σχέδιο διπλής γραμμής, ενσωματώνοντας στην παράταξή τους και τα νησάκια μεταξύ Λέσβου και Μικρασιατικής ακτής.Προτού ξεκινήσει η ναυμαχία,που ήταν η μεγαλύτερη που είχε γίνει μέχρι τότε μεταξύ Ελλήνων,είχε κιόλας κριθεί. Ο Πελοποννησιακός στόλος διαλύεται, καταστρέφονται πάνω από 70 πλοία έναντι 25 αθηναϊκών,ο αρχηγός του Καλικρατίδας είναι νεκρός.

Η περισυλλογή των νεκρών και ναυαγών όμως δε θα γίνει, μάλλον λόγω της θαλασσοταραχής, γεγονός που θα θεωρηθεί ασέβεια και ατίμωση, προκαλώντας μεγάλη κοινωνική αναταραχή στην Αθήνα που θα καταλήξει σε θανατική καταδίκη  των υπεύθυνων αξιωματικών. Για άλλη μια φορά η Αθήνα, με έντονα τα πολιτικά πάθη και  διαρκή αναβρασμό, αντί να συσπειρωθεί από τη νίκη, δείχνει να μην ξέρει πως να επωφεληθεί από την επιτυχία.  

Μετά την συντριβή στη ναυμαχία των Αργινουσών, οι Σπαρτιάτες θα κάνουν σκέψεις συνθηκολόγησης, στέλνοντας σχετική πρεσβεία στην Αθήνα. Παρά την κόπωση όμως και των δυο μερών οι σχετικές διαπραγματεύσεις θα ναυαγήσουν...