Ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας – Ο Πρωτομάρτυρας Κληρικός της Ελληνικής Επανάστασης

Ο  Eπίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας, ο  κληρικός-στρατιώτης και εθνικός κήρυκας της Επανάστασης του '21, υπήρξε μια μεγάλη μορφή του Αγώνα,που έχει μείνει μακριά από τα φώτα και την πρώτη σειρά των ηρώων της εθνικής παλιγγενεσίας.  

 

Πρωτοστάτησε στο ξεκίνημα της επανάστασης στη Ρούμελη,όρκισε τον Πανουριά,ευλόγησε τον Αθανάσιο Διάκο,πολέμησε και λαβώθηκε θανάσιμα στην μεγάλη μάχη της Αλαμάνας.

Στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του 1821 συμμετείχαν άνθρωποι από όλες τις κοινωνικές τάξεις: οπλαρχηγοί, κλέφτες, αρματολοί, λόγιοι, έμποροι, αλλά και κληρικοί. Ανάμεσα στις εξέχουσες μορφές της Εκκλησίας που έλαβαν ενεργό μέρος στην Επανάσταση ξεχωρίζει ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας, ο οποίος όχι μόνο στήριξε πνευματικά τον Αγώνα, αλλά θυσίασε και τη ζωή του στο πεδίο της μάχης. Η μορφή του αποτελεί σύμβολο πίστης, αυταπάρνησης και πατριωτισμού.

Ο Ησαΐας γεννήθηκε το 1778 στη Δεσφίνα Παρνασσίδας.Ήταν γιος ιερέα και διδάχθηκε τα πρώτα του γράμματα στα Σάλωνα, όπως ονομαζόταν τότε η Άμφισσα. Αργότερα σπούδασε στα Γιάννενα, έχοντας την εκτίμηση και την υποστήριξη του Αλή Πασά.Το κοσμικό του όνομα ήταν  Ηλίας και σε ηλικία είκοσι ετών έγινε δόκιμος μοναχός στη Μονή Τιμίου Προδρόμου τηςΦ Φωκίδας.Χειροτονήθηκε διάκονος στη Μονή Οσίου Λουκά  με το όνομα Ησαΐας. 

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης 

Καθοριστικό γεγονός για τον ανήσυχο ιεράρχη  είναι το ταξίδι του στην Πόλη.Το 1814 πηγαίνει στην Κωνσταντινούπολη και συναντιέται με τον  Πατριάρχη Κύριλλο ΣΤ’. Κατά την εκεί παραμονή του μυείται  στη Φιλική Εταιρεία. Το 1818 εκλέγεται  επίσκοπος Σαλώνων (Άμφισσα) από το Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’, με το οποίο διατηρούσε αλληλογραφία στη συνθηματική γλώσσα των Φιλικών.

Ο Ησαΐας γεννήθηκε το 1778 στη Δεσφίνα Παρνασσίδας. Έφερε το κοσμικό όνομα Ηλίας και σε ηλικία είκοσι ετών έγινε δόκιμος μοναχός στη Μονή Τιμίου Προδρόμου της περιοχής. Αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος στη Μονή Οσίου Λουκά και ονομάστηκε Ησαΐας. Το 1814 μετέβη στην Κωνσταντινούπολη κατόπιν προσκλήσεως του Πατριάρχη Κύριλλου ΣΤ’ και κατά την εκεί παραμονή του μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Το 1818 χειροτονήθηκε επίσκοπος Σαλώνων (σημερινής Άμφισσας) από το Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’, με το οποίο διατηρούσε αλληλογραφία σε συνθηματική γλώσσα.
Πηγή: https://www.sansimera.gr/biographies/1303#goog_rewarded

© SanSimera.gr

 Ως ιεράρχης ο Ησαΐας φροντίζει για την πνευματική καλλιέργεια του ποιμνίου του, την ενίσχυση της παιδείας και τη διατήρηση της εθνικής συνείδησης των υπόδουλων Ελλήνων.Παράλληλα δρα μυστικά για το προσηλυτισμό ανδρών στην Φιλική Εταιρεία και για την προετοιμασία της επανάστασης στην περιοχή του.Τον Ιανουάριο του 1821 ξαναπηγαίνει  στην Κωνσταντινούπολη για να συζητήσει με τον Πατριάρχη και με άλλους Έλληνες σχετικά με τον Αγώνα και γυρίζει στα Σάλωνα αρχές  Μαρτίου,λίγο πριν τον μεγάλο ξεσηκωμό.

Με την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη, στα μέσα Μαρτίου του 1821, ο Ησαΐας εντείνει τη δράση του. Η μεγάλη ώρα είχε φτάσει. Στη Μονή του Οσίου Λουκά συγκεντρώνονται ο Αθανάσιος Διάκος, ο Πανουργιάς, Ρουμελιώτες οπλαρχηγοί και προεστοί της περιοχής. Στο μυαλό όλων υπάρχει μόνο μια ιδέα,ο Αγώνας και πώς θα προετοιμαστεί και οργανωθεί καλύτερα.

Στις 24 Μαρτίου τα Σάλωνα ξεσηκώνονται. Ο Πανουργιάς με τα παλικάρια του κινείται αποφασιστικά και στις 27 Μαρτίου η πόλη περνά στα χέρια των Ελλήνων, ενώ οι Οθωμανοί κλείνονται στο φρούρια. Την ίδια ημέρα, στην Ιερά Μονή του Οσίου Λουκά, κηρύσσεται επίσημα η Επανάσταση. Στο Καθολικό της Μονής τελείται δοξολογία· ο επίσκοπος Ησαΐας, ο Αθανάσιος Διάκος και ο εκπρόσωπος της Φιλικής Εταιρείας Αθανάσιος Ζαρείφης ευλογούν τα όπλα. Κλήρος και λαός ενώνονται σε έναν κοινό όρκο πίστης και ελευθερίας. Η Μονή γίνεται το ορμητήριο της επαναστατικής δράσης στη Βοιωτία και τη Φωκίδα.

Ο ίδιος ο Ησαΐας δεν περιορίζεται σε πνευματικό ρόλο.Βγάζει τα ράσα, ζώνεται τα άρματα και εντάσσεται ως απλός μαχητής στο σώμα που συγκροτεί ο Πανουργιάς. 

Η Ρούμελη, λόγω της θέσης της, θα δεχθεί σύντομα την πίεση ισχυρών οθωμανικών δυνάμεων υπό τον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιοσέ Μεχμέτ. Οι Έλληνες οπλαρχηγοί καταστρώνουν σχέδιο αναχαίτισής τους στις διαβάσεις προς τη Λαμία.

Στις 15 Απριλίου 1821 ο Ησαΐας συμμετείχε, μαζί με το ένοπλο σώμα του Πανουργιά, στην επίθεση για την κατάληψη της Υπάτης. Στο πλευρό του βρισκόταν ο αδελφός του, παπα-Γιάννης. 

 Η μεγάλη στιγμή όμως για τον Επίσκοπο-στρατιώτη θα έρθει λίγες μέρες αργότερα,στη μεγάλη μάχη της Αλαμάνας.

 Ο Χουρσίτ Πασάς έστειλε από τα Ιωάννινα 9.000 άνδρες υπό τον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιοσέ Μεχμέτ για να καταπνίξουν την Επανάσταση. Οι ελληνικές δυνάμεις χωρίστηκαν: ο Δυοβουνιώτης κατέλαβε τη γέφυρα του Γοργοποτάμου με 400 άνδρες, ο Πανουργιάς κινήθηκε προς το Μουσταφάμπεη και τη Χαλκωμάτα με 600, ενώ ο Αθανάσιος Διάκος με περίπου 500 υπερασπίστηκε τη γέφυρα της Αλαμάνας, στον δρόμο προς τις Θερμοπύλες.

Παρά την ηρωική αντίσταση, οι Έλληνες ηττήθηκαν. Ο Διάκος συνελήφθη και μαρτύρησε  Ο Ησαΐας τραυματίστηκε βαριά και δεν μπορούσε να κινηθεί. Έτσι αποτυπώνεται και στη γνωστή απεικόνιση της μάχης: πεσμένος, να κρατά με το αριστερό του χέρι το τραύμα του.

 

Οι εχθροί τον έφθασαν και τον θανάτωσαν με τα σπαθιά τους. Στο ίδιο πεδίο έπεσε και ο παπα-Γιάννης. Τα δύο αδέλφια αποκεφαλίστηκαν, σφραγίζοντας με κοινή θυσία τη συμμετοχή τους στον Αγώνα.

Ο Ησαΐας Σαλώνων πέρασε οριστικά από τον άμβωνα στο πεδίο της μάχης και από εκεί στην ιστορία, ως ιεράρχης που έπεσε μαχόμενος για την ελευθερία.