Ταγματάρχης Ιωάννης Βελισσαρίου,ο ήρωας των ηρώων, Α΄μέρος

Ξεχωριστή και μοναδική θέση ανάμεσα στο πάνθεον των ηρώων της ιστορίας μας κατέχει η θρυλική μορφή του Ιωάννη Βελισσαρίου.Ενός αξιωματικού του οποίου η τόλμη και η γενναιότητα δεν μπορούν να περιγραφούν,ενώ το ρίσκο και η επικινδυνότητα ήταν τα στοιχεία που τον χαρακτήριζαν σε όλη τη στρατιωτική του δράση.Η συμβολή του στους νικηφόρους βαλκανικούς πολέμους ήταν καθοριστική αλλά και μοιραία για τον σπουδαίο αυτό αξωματικό.

 

Ο Ιωάννης Βελισσαρίου γεννήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 1861 στο Πλοέστι της Ρουμανίας, από Έλληνες γονείς που κατάγονταν από την Κύμη της Εύβοιας. Ο νεαρός Ιωάννης από μικρός δείχνει την κλίση του προς την Ιστορία και την γλωσσομάθεια.Πηγαίνει στην Αθήνα για να φοιτήσει στο γυμνάσιο.Στις 28 Μαρτίου 1881 κατατάσσεται στον στρατό για να υπηρετήσει τη θητεία του.

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

Γρήγορα ανεβαίνει στην ιεραρχία και εισέρχεται στη Σχολή Υπαξιωματικών που λειτουργούσε από το 1883.Αποφοιτά στις 7 Οκτωβρίου 1887 ανάμεσα στους πρώτους με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού πεζικού.Σαν άνθρωπος ήταν ήρεμος,φιλικός,χωρίς αντιπαλότητες και εγωισμούς.Ξεχώριζε για τη μόρφωσή του και το ήθος του.Αγαπημένη του συνήθεια ήταν η μελέτη ιστορικών βιβλίων και οι ατέλειωτες συζητήσεις για τα εθνικά θέματα.

 

Κατά τη διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 έδωσε τα πρώτα δείγματα  της απαράμιλλης ανδρείας του,μένοντας στη μάχη,όταν οι άλλες μονάδες είχαν συμπτυχθεί.Συγκεκριμένα και ενώ υπό την ασφυκτική πίεση της τουρκικής επίθεσης οι ελληνικές δυνάμεις υποχωρούσαν,αυτός ως διμοιρίτης σε ύψωμα στη διάβαση της Μελούνας πολέμησε γενναία και δεν υποχώρησε, παρά μόνον όταν του στέλνουν γραπτή διαταγή κι ενώ οι υπόλοιπες ελληνικές δυνάμεις είχαν  εγκαταλείψει προ πολλού τις θέσεις τους.

Η ήττα  στον πόλεμο αυτόν ήταν ένα σοκ για την ελληνική κοινωνία.Ο Βελισσαρίου ανήκει στην κατηγορία εκείνη των Ελλήνων που πιστεύουν στη ελεύθερη Μεγάλη Ελλάδα.Ο ίδιος συμμετέχει ενεργά στον «Εθνικό Πολιτικό Σύνδεσμο» (1905) που σκοπό έχει την κατάληψη της εξουσία μέσω πραξικοπήματος  προκειμένου να γίνει ριζική μεταρρύθμιση στα δημόσια πράγματα της χώρας.

 Το 1907 διορίζεται διοικητής της Αστυνομίας Σκοπέλου, ελλείψει αξιωματικών της Χωροφυλακής. Εκεί γνωρίζει τη σύζυγό του Χαρίκλεια, με την οποία αποκτά ένα γιο, ο οποίος θα πεθάνει σε ηλικία δύο ετών.Το 1908 αποφασίζει να πολιτευτεί στην Εύβοια χωρίς επιτυχία. Το 1909 συμμετέχει στο στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί, ενώ υπηρετεί ως φρούραρχος στο ομώνυμο στρατόπεδο.

 Το 1910 είναι πλέον ταγματάρχης πεζικού.Λίγο πριν την έναρξη των βαλκανικών πολέμων ο Βελισσαρίου είναι έτοιμος όσον αφορά την κατάρτισή του και τις γνώσεις του,αλλά κυρίως είναι έτοιμος ψυχικά και σωματικά να μεγαλουργήσει στα πεδία των μαχών δοξάζοντας την πατρίδα μας.

 Α΄ βαλκανικός πόλεμος

Η έναρξη του βαλκανικού πολέμου βρίσκει τον Βελισσαρίου διοικητή τάγματος του 4ου συντάγματος πεζικού της 2ης Μεραρχίας.Το ηθικό των ανδρών του είναι υψηλό και ο ίδιος έχει φροντίσει να το ενισχύσει και να το τονώσει

 Στη Μάχη του Σαρανταπόρου (9 Οκτωβρίου 1912) προωθείται γρήγορα με το τάγμα του και βρίσκεται στα μετόπισθεν του εχθρού, σπέρνοντας τον πανικό και συμβάλλοντας στη γενική υποχώρηση των Οθωμανικών δυνάμεων.Κατά τη διάρκεια της μάχης έρχεται  σε οξεία αντιπαράθεση με τον διοικητή του Συνταγματάρχη Παπακυριαζή,με τον οποίο είχε συγγενική σχέση και ζητά  μετάθεση σε άλλη μάχιμη μονάδα.

Το αίτημά του γίνεται δεκτό από τον επιτελάρχη Βίκτωρα Δούσμανη και τοποθετείται διοικητής του 9ου Τάγματος του 1/38 Συντάγματος Ευζώνων της 6ης Μεραρχίας Πεζικού. Η μονάδα του μεταφέρεται στο μέτωπο της Ηπείρου και παίρνει μέρος στην πολιορκία των Ιωαννίνων. Στις 7 Ιανουαρίου 1913 ο ελληνικός στρατός επιτιθεται κατά των οθωμανικών οχυρώσεων στο Μπιζάνι, που δεσπόζει της πόλης των Ιωαννίνων. Αν πέσει το Μπιζάνι, αυτόματα τα Γιάννινα θα απελευθερωθούν.

Ο Βελισσαρίου υπαγόταν στο 1ο Σύνταγμα Πεζικού με διοικητή τον αντισυνταγματάρχη πεζικού Διονύσιο Παπαδόπουλο. Ο Βελισσαρίου προελαύνει με το τάγμα του κι αφού περνά το Μπιζάνι βρίσκεται να απειλεί τα Ιωάννινα. Για κακή του τύχη, ένα βόλι τον πετυχαίνει στο πόδι και ο τραυματισμός του τον φρενάρει. Όπως έγραψε στα απομνημονεύματά του ο στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος, που ήταν επιτελής στην 6η Μεραρχία, αν δεν τραυματιζόταν ο Βελισαρίου και συνέχιζε την καταδίωξη θα έπεφταν τα οχυρά του Μπιζανίου και θα καταλάμβανε την πόλη των Ιωανίνων κατά την επίθεση της 7ης Ιανουαρίου 1913.

 Στις 16 Φεβρουαρίου το Γενικό Στρατηγείο εξέδωσε νέες διαταγές για νέα επίθεση για την κατάληψη των Ιωαννίνων.

 Το 1ο Σύνταγμα Ευζώνων  με το 8ο και 9ο τάγμα αποτελούσε μαζί με το 1/17 Τάγμα Πεζικού την εμπροσθοφυλακή της 2ης φάλαγγας.Στις 7.45 αρχίζει η προέλαση. Συναντώντας τις πρώτες οχυρωμένες θέσεις στην περιοχή Αγίου Νικολάου ο Βελισσαρίου φωνάζει:   «Eμπρός διά της λόγχης!».Κινούμενος ακάλυπτος εμπρός από τους ευζώνους του κατευθύνει την έφοδο.Οι Τούρκοι μην έχοντας άλλη επιλογή εγκαταλείπουν τις θέσεις τους.

Ο αντισυνταγματάρχης Παπαδόπουλος μετά την κατάληψη της τοποθεσίας Πεδινή, θεωρώντας πως η αποστολή έχει εκπληρωθεί, δίνει εντολή για ανακοπή της προέλασης.

Με προτροπή όμως του Βελισσαρίου και με το τάγμα του να προπορεύεται τα δυο ευζωνικά τάγματα αρχίζουν να προελαύνουν με τους άνδρες βουτηγμένους μέχρι το γόνατο από τη λάσπη και τον βούρκο προς τον δρόμο που συνδέει τα Γιάννινα με την Πρέβεζα για να αποκόψει την συγκοινωνία  των Τούρκων. Η διείσδυση γίνεται ανάμεσα σε τρία τουρκικά οχυρά που ακόμη δεν έχουν παραδοθεί.Ο Βελισσαρίου επικεφαλής τριών λόχων εκτελεί έφοδο,δεχόμενος τα πυρά των οχυρωμένων στην ευρύτερη περιοχή από το χωριό Άγιος Ιωάννης ως τα Γιάννινα.Γίνεται σκληρή μάχη,οι Τούρκοι που βρίσκονται οχυρωμένοι στην περιοχή, εγκαταλείπουν και οπισθοχωρούν προς την πόλη. Ο Βελισσαρίου μαζί με το 8ο τάγμα Ευζώνων του Ιατρίδη που είχε ακολουθήσει καταλαμβάνουν τον χωριό Άγιος Ιωάννης.

Αμέσως εγκαθιστούν προφυλακές  και κόβουν τα τηλεφωνικά και τηλεγραφικά καλώδια διακόπτοντας την επικοινωνία των Ιωαννίνων με το Μπιζάνι. Συλλαμβάνουν 37 αξιωματικούς και 1000 στρατιώτες του εχθρού που αγνοούσαν την παρουσία τους στην περιοχή.Ο Ιατρίδης ενημερώνει τον διοικητή του Παπαδόπουλο για την επιτυχία τους και ζητά υποστήριξη από το πυροβολικό ώστε να πεισθούν οι Τούρκοι πως έχουν απέναντι τους μια ισχυρή ελληνική δύναμη.Ο Παπαδόπουλος προωθεί το αίτημα προς τον διοικητή της 2ης φάλαγγας χωρίς να πάρει απάντηση και με δική του πρωτοβουλία προχωρεί με ένα λόχο και το 1/17 τάγμα που συναντά κατά την προέλασή του,φθάνοντας στις θέσεις του 8ου και 9ου τάγματος στις 6.00 το  πρωί.

Γύρω στις 11 το βράδυ ο Βελισσαρίου διέκρινε δύο μεγάλους φανούς και μια ομάδα ανθρώπων να τους ακολουθεί. Ήταν ο επίσκοπος Δωδώνης μαζί με δύο Τούρκους αξιωματικούς, που μετέφεραν την επιστολή παραδόσεως της πόλης του Εσάτ Πασά προς την ελληνική πλευρά.Ο Βελισσαρίου συνοδεύει προσωπικά την τουρκική αντιπροσωπεία στο ελληνικό στρατηγείο με στόχο να κινηθεί γρήγορα προτού ξημερώσει και το φως της μέρας αποκαλύψει στους Τούρκους το μέγεθος των δυνάμεων που τους απειλούν.Φθάνουν στο Εμίν Αγάν στις 4.30 ξημερώματα της 21ης Φεβρουαρίου. 

Πρώτος παρουσιάζεται στον Διάδοχο ο Βελισσαρίου.   Ο Κωνσταντίνος τον επιτιμά γιατί άφησε το τάγμα του και έχει απομακρυνθεί. 

Κων/νος:Τι θέλεις τέτοια ώρα εδώ;Γιατί άφησες το τάγμα σου;  

 Bελισσαρίου: Ήρθα να σας προσφέρω τα Ιωάννινα. 

 Κων/νος:Με τι; Mε τις μαούνες της λίμνης.

Bελισσαρίου: Με τα φτερά των Ευζώνων μου. 

Ο στρατηλάτης Διάδοχος Κωνσταντίνος τον ασπάζεται  και του λέει: Βελισσαρίου, είσαι άξιος ραπίσματος, αλλά και φιλήματος. Εγώ αρκούμαι εις το φίλημα. 

 

 

Tα Ιωάννινα είναι ελληνικά,ο Βελισσαρίου με τους φτερωτούς του εύζωνες  εισέρχονται στην πόλη έχοντας επικεφαλής τον Διάδοχο Κωνσταντίνο.Το όνομα του ταγματάρχη γίνεται ευρέως γνωστό,δέχεται πολλά συγχαρητήρια ακόμα και από αξιωματικούς του εχθρού.Ο αντισυνταγματάρχης Βεχήπ βέης μάλιστα του τονίζει ότι η κίνηση που έκανε με τους εύζωνες ήταν εκτός των κανονισμών της στρατιωτικής τακτικής και ότι μπορούσαν να τους συλλάβουν αιχμαλώτους.Ο Βελισσαρίου απαντά ότι δεν υπήρχε περίπτωση εύζωνας να συλληφθεί παρά μόνο να πέσει ηρωικά μαχόμενος.