Γρηγόρης Λαμπράκης,ο αγωνιστής της Ειρήνης και της Δημοκρατίας

 Ο Γρηγόρης Λαμπράκης,ήταν ο αγωνιστής που ενέπνευσε με τη ζωή και τη δράση του τη νεολαία, και που μετά τη δολοφονία του έγινε σύμβολο της ειρήνης,της δημοκρατίας.

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

 

 

 

Γεννήθηκε στην Κερασίτσα Αρκαδίας στις 3 Απριλίου 1912. Σπούδασε στην Αθήνα Ιατρική και ειδικεύτηκε στη μαιευτική χειρουργική.Το 1950 εκλέχτηκε υφηγητής μαιευτικής γυναικολογίας,απέκτησε ιδιωτική κλινική στην οποία πρόσφερε τις υπηρεσίες του δωρεάν.

Από τα εφηβικά του χρόνια ασχολήθηκε με τον αθλητισμό και ιδιαίτερα με τον στίβο,εντάχθηκε στον Πειραϊκό σύνδεσμο,πήρε μέρος σε σπουδαίους αγώνες,έχοντας σημαντικές διακρίσεις. Αναδείχθηκε δέκα φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος, ενώ επί 23 χρόνια (1936-1959) κατείχε το πανελλήνιο ρεκόρ του αγωνίσματος. Η πιο σημαντική του στιγμή στον αθλητισμό ήταν η συμμετοχή του στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνο το 1936 όπου κατέλαβε την 11^η θέση στο άλμα εις μήκος,ενώ το 1937 ήρθε 4^ος στο παγκόσμιο φοιτητικό πρωτάθλημα στο Παρίοι.Όταν σταμάτησε τον αθλητισμό,παράλληλα με την επαγγελματική του δράση υπήρξε στέλεχος των αθλητικών ομοσπονδιών.

Έλαβε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση, κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής. Το 1943 ίδρυσε την «Ένωση των Ελλήνων Αθλητών» και διοργάνωσε αγώνες, από τα έσοδα των οποίων τροφοδοτούσε τα λαϊκά συσσίτια.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ΄50 ασχολείται με την πολιτική.Στην οικογένειά του πολιτεύεται αρχικά με την ΕΠΕΚ του Νικόλαου Πλαστήρα ο αδερφός του Θεόδωρος Λαμπράκης..Μετά το θάνατο του αδερφού του ο Λαμπράκης εκλέγεται βουλευτής Πειραιά το 1961  συνεργαζόμενος με την Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά Τον ίδιο χρόνο δραστηριοποιείται στο ειρηνιστικό κίνημα και με δική του πρωτοβουλία ιδρύεται η «Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη» (ΕΕΔΥΕ).

Στις 21 Απριλίου 1963 η ΕΕΔΥΕ διοργανώνει Πορεία Ειρήνης από τον Μαραθώνα στην Αθήνα. Η αστυνομία απαγορεύει την πορεία και συλλαμβάνει πολλούς από τους διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων και τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο Λαμπράκης προστατευόμενος από τη βουλευτική του ασυλία, περπατά  μόνος του κρατώντας ένα μικρό πανό με το σύμβολο της ειρήνης. Αμέσως μετά συλλαμβάνεται και αυτός.

Συμμετέχει ενεργά στις κινητοποιήσεις για τον εκδημοκρατισμό της χώρας και τον τερματισμό των πολιτικών διώξεων.Χαρακτηριστικό  είναι το επεισόδιο με την Βασίλισσα Φρειδερίκη στο Λονδίνο.Λίγες μέρες μετά την Μαραθώνια πορεία, ο βουλευτής της Αριστεράς ζητά να δει τη βασίλισσα  για να της επιδώσει υπόμνημα για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων.Εκείνη αρνείται, ο Λαμπράκης γίνεται ιδιαίτερα γνωστός και δημοφιλής ωστόσο  στοχοποιείται από τις παρακρατικές οργανώσεις.

Στις 22 Μαΐου 1963 ο Γρηγόρης Λαμπράκης βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και μιλά για την ειρήνη,μέσα όμως σε ένα ιδιαίτερα οξυμένο πολιτικά κλίμα. Μετά το τέλος της εκδήλωσης στην οδό Βενιζέλου, κεντρικό δρόμο της πόλης, γίνεται στόχος δολοφονικής επίθεσης από ακροδεξιούς ροπαλοφόρους  που επέβαιναν σε  τρίκυκλο.Επρόκειτο για τους Σπύρο Γκοτζαμάνη και Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη. Τραυματίζεται σοβαρά και πεθαίνει στις 27 Μαΐου 1963, σε ηλικία 51 ετών.

 Η δολοφονία του  προκαλεί σοκ και αγανάκτηση στην κοινή γνώμη, οξύτατη πολιτική κρίση, αλλά και διεθνή κατακραυγή.Στην κηδεία του  τον αποχαιρετά ένα τεράστιο πλήθος ανθρώπων,ενώ ταυτόχρονα ξεσπά πολιτική διαδήλωση κατά  της  κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Παλατιού.

 

Η δικαστική έρευνα που διεξάγουν ο εισαγγελέας Παύλος Δελαπόρτας και ο νεαρός ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης φέρνουν στο φως σχέσεις των αρχών με το παρακράτος. Ο ανακριτής Σαρτζετάκης απαγγέλει κατηγορίες και εναντίον ανώτατων αξιωματικών της Χωροφυλακής.Οι φυσικοί αυτουργοί καταδικάζονται  τον Δεκέμβριο του 1966 σε πολυετή φυλάκιση και απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

 Η δολοφονία Λαμπράκη επιτάχυνε τις πολιτικές εξελίξεις. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, αφού διερωτήθηκε «Ποιος κυβερνάει αυτό τον τόπο;» εγκατέλειψε την πρωθυπουργία και την πολιτική τον Ιούνιο του 1963 και αποσύρθηκε στο Παρίσι. Χιλιάδες νέοι ίδρυσαν τον πολιτικό οργανισμό «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη», που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο προοδευτικό κίνημα της δεκαετίας του '60. Πρώτος γραμματέας της οργάνωσης ανέλαβε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Η ζωή και ο θάνατος του Γρηγόρη Λαμπράκη ενέπνευσε τον συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό στο  πολιτικό του μυθιστόρημα με τον τίτλο Ζ . Το 1969 μεταφέρεται με μεγάλη επιτυχία στη μεγάλη οθόνη από τον σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, με πρωταγωνιστές τον Υβ Μοντάν, τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν και την Ειρήνη Παπά.

Ο Λαμπράκης υπήρξε άνθρωπος που ενστερνίστηκε τα πιστεύω της Αριστεράς,όμως κράτησε αποστάσεις από την κομμουνιστική ιδεολογία,υπήρξε ενεργός και δραστήριος πολίτης και επαγγελματίας,έγινε πρότυπο για τον προοδευτικό κόσμο.Με το παράδειγμά του και τη δολοφονία του κατέδειξε το έλλειμμα δημοκρατίας που υπήρχε στην Ελλάδα αλλά και το σκοτεινό ρόλο του παρακράτους.