Βαλκανικοί Πόλεμοι, Ναυμαχία της Λήμνου
Με την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων τον Οκτώβριο του 1912, η Ελλάδα συμμετείχε στον πόλεμο με κύριο στόχο την απελευθέρωση ελληνικών πληθυσμών και τον έλεγχο του Αιγαίου. Ο ελληνικός στόλος, με ναυαρχίδα το «Αβέρωφ» και αρχηγό τον Παύλο Κουντουριώτη, εγκαταστάθηκε στον Μούδρο της Λήμνου, ελέγχοντας την έξοδο των Δαρδανελίων.
Η ελληνική υπεροχή επιβεβαιώθηκε στη ναυμαχία της Έλλης (3 Δεκεμβρίου 1912), η οποία οδήγησε στον εγκλωβισμό του οθωμανικού στόλου στα Στενά και επέτρεψε την απελευθέρωση των περισσότερων νησιών του Αιγαίου, διαμορφώνοντας το πλαίσιο των γεγονότων που ακολούθησαν.
Έναν μήνα περίπου μετά την πρώτη ναυμαχία της «Έλλης», που διεξήχθη στις 3 Δεκεμβρίου 1912, ο τουρκικός στόλος επιχείρησε νέα έξοδο. Η απόπειρα εξόδου από τα Στενά θα συνδυαζόταν με προσπάθεια παραπλάνησης του ελληνικού ναυτικού. Συγκεκριμένα, τη νύχτα της 1ης προς 2 Ιανουαρίου 1913, το καταδρομικό «Χαμιδιέ» βγήκε από τα Δαρδανέλια αθέατο από τα ελληνικά πλοία, λόγω της πυκνής ομίχλης. Οι προδιαγραφές του πλοίου αυτού ταίριαζαν με τις αντίστοιχες του «Αβέρωφ». Ο στόχος ήταν προφανής: να παρασύρει το ελληνικό θωρηκτό μακριά από τα Στενά, ώστε ο υπόλοιπος τουρκικός στόλος να δράσει ανεμπόδιστα.
Αμέσως σήμανε συναγερμός. Ο ναύαρχος Κουντουριώτης κατάλαβε τις προθέσεις των Τούρκων και παρέμεινε με το σύνολο του στόλου στην αρχική του θέση. Ωστόσο, ανησυχούσε για τις ζημιές που θα μπορούσαν να προκληθούν, όταν οι Τούρκοι θα συνειδητοποιούσαν ότι το σχέδιό τους είχε αποτύχει. Τελικά, το «Χαμιδιέ», αφού διέσχισε το Αιγαίο, κατέπλευσε στο λιμάνι της Σύρου, όπου βομβάρδισε το ελληνικό μεταγωγικό «Μακεδονία», προκαλώντας του υλικές ζημιές, και στη συνέχεια απομακρύνθηκε.
Η πρώτη επίθεση υποβρυχίου
Στις 9 Δεκεμβρίου 1912, πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίθεση υποβρυχίου στην παγκόσμια στρατιωτική ιστορία από το ελληνικό υποβρύχιο «Δελφίν». Την ημέρα εκείνη, το οθωμανικό καταδρομικό «Μετζιτιέ» και τέσσερα αντιτορπιλικά βγήκαν από τα Στενά και δέχθηκαν επίθεση με τορπίλες από το ελληνικό υποβρύχιο, με κυβερνήτη τον πλωτάρχη Στυλιανό Παπαρρηγόπουλο.
Η επίθεση, αν και ιστορικής σημασίας, υπήρξε ανεπιτυχής, καθώς οι τορπίλες δεν βρήκαν τον στόχο τους. Παρ’ όλα αυτά, το γεγονός αυτό σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής στον ναυτικό πόλεμο και ανέδειξε τις δυνατότητες των υποβρυχίων ως επιθετικών όπλων.
Η ναυμαχία της Λήμνου
Το πρωί της 5ης Ιανουαρίου 1913, θεωρώντας ότι τμήμα του ελληνικού στόλου είχε αποπλεύσει για να καταδιώξει το «Χαμιδιέ», οι Τούρκοι επιχείρησαν νέα έξοδο από τα Δαρδανέλια. Μπροστά προχωρούσε το καταδρομικό «Μετζιτιέ», ενώ ακολουθούσαν τα τρία θωρηκτά «Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα», «Τουργούτ Ρεΐς» και «Μεσουντιέ», καθώς και οκτώ αντιτορπιλικά, με κατεύθυνση προς τη Λήμνο.
Ο ελληνικός στόλος, που ναυλοχούσε στον Μούδρο, απέπλευσε σε τρεις φάλαγγες, έχοντας στο κέντρο τα τέσσερα θωρηκτά του, «Αβέρωφ», «Ύδρα», «Σπέτσαι» και «Ψαρά», με πορεία νοτιοανατολική προς την έξοδο των Στενών. Η παρουσία του «Αβέρωφ» στη μάχη αποτέλεσε έκπληξη για την τουρκική πλευρά, η οποία πίστευε ότι το πλοίο καταδίωκε το «Χαμιδιέ», που είχε σταλεί στο Αιγαίο για αντιπερισπασμό λίγες ημέρες νωρίτερα.
Στις 11:35 της ίδιας ημέρας, ενώ η απόσταση μεταξύ των δύο στόλων ήταν περίπου 8.400 μέτρα, άρχισαν οι πρώτοι κανονιοβολισμοί. Οι Τούρκοι άνοιξαν πυρ εναντίον του «Αβέρωφ», το οποίο απάντησε αμέσως με τα κύρια πυροβόλα του. Στις 11:55, τα βλήματα του «Αβέρωφ» έπληξαν την τουρκική ναυαρχίδα, προκαλώντας σοβαρές ζημιές.
Λιγότερο από μισή ώρα μετά την έναρξη της ναυμαχίας, ο τουρκικός στόλος τράπηκε σε φυγή προς τα Δαρδανέλια. Ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης διέταξε την καταδίωξή του. Το «Αβέρωφ» ανέπτυξε ταχύτητα 20 μιλίων και, εκμεταλλευόμενο την ευελιξία του, κινήθηκε με συνεχείς ελιγμούς, βάλλοντας με μεγάλη ακρίβεια.
Όταν τα τουρκικά πλοία πλησίασαν στα πυροβολεία του Ελλήσποντου, ο Κουντουριώτης διέκοψε την καταδίωξη, αποφεύγοντας να ριψοκινδυνεύσει τη ναυαρχίδα του. Η ναυμαχία της Λήμνου κατέληξε σε συντριπτική ελληνική νίκη.
Αεροναυτικός πόλεμος
Στις 24 Ιανουαρίου 1913, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία πολεμικό υδροπλάνο σε πραγματικές επιχειρήσεις. Το ελληνικό υδροπλάνο τύπου Farman MF.7, με την ονομασία «Ναυτίλος», και πλήρωμα τους αξιωματικούς Μιχαήλ Μουτούση και Αριστείδη Μωραΐτίνη, πραγματοποίησε αποστολή ναυτικής αναγνώρισης και βομβαρδισμού πάνω από τα Δαρδανέλια.
Γαλανόλευκο Αιγαίο – η σειρά της Σάμου
Σχεδόν όλα τα νησιά του Αιγαίου είχαν ενταχθεί στον εθνικό κορμό. Απέμενε η Σάμος, η οποία είχε ζητήσει την ένωση με την Ελλάδα ήδη από τον Νοέμβριο του 1912. Η ένωση πραγματοποιήθηκε επίσημα στις 2 Μαρτίου 1913, όταν ο ελληνικός στόλος κατέπλευσε στο Βαθύ.
Η Κρήτη, ύστερα από πολύχρονους αγώνες, ενσωματώθηκε και αυτή στον εθνικό κορμό. Στις 1 Οκτωβρίου 1912 οι Κρήτες βουλευτές έγιναν δεκτοί στην ελληνική Βουλή, ενώ η επίσημη ανακήρυξη της ένωσης πραγματοποιήθηκε στα Χανιά την 1η Δεκεμβρίου 1913, παρουσία του Κωνσταντίνου και του Ελευθερίου Βενιζέλου.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου