Η Εαρινή Επίθεση των Ιταλών Νέα ταπεινωτική ήττα για τον Μουσολίνι

 

Ο  AΓΩΝΑΣ των ΥΨΩΜΑΤΩΝ

Το αιματοβαμμένο 731-οι σύγχρονες Θερμοπύλες του Ελληνισμού  

Ήταν τόσα πολλά και τόσο σφοδρά τα πυρά των Ιταλών, που συνδύαζαν το πυροβολικό με την αεροπορία· τόσο πεισματώδης η προσπάθεια του εχθρού και τόσο πολλές και αδιάκοπες —είκοσι συνολικά— οι επιθέσεις τους εναντίον των ελληνικών δυνάμεων, ώστε το ύψωμα, μετά το τέλος των μαχών, είχε μειωθεί κατά πέντε μέτρα και σήμερα αναφέρεται στους χάρτες ως ύψωμα 726 αντί για 731. Οι υπερασπιστές του ξεπέρασαν το ανθρώπινο όριο αντοχής και ανδρείας και ανέβηκαν στο υπερβατικό σημείο όπου δεν υπάρχει φόβος ή πόνος, αλλά μόνο η απόλυτη αφοσίωση στο καθήκον και η ακλόνητη αποφασιστικότητα να κρατηθεί η γραμμή πάση θυσία.Δίκαια πολλοί ιστορικοί χαρακτήρισαν τις μάχες στο ύψωμα 731 ως τις πιο άγριες και δραματικές όλους του δευτέρου παγκοσμιου πολέμου.

 

«Εκείνοι που στέκονταν τώρα γαντζωμένοι εκεί πάνω, δεν έμοιαζαν πια με στρατό, δεν έμοιαζαν με πλάσματα ανθρώπινα. Ήταν κάτι σκέλεθρα ντυμένα με κουρέλια, επιδέσμους, φαντάσματα μαυριδερά και αγριεμένα, όλο χώμα και ιδρώτα που παγώνει, μάτι γυαλιστερό από την πείνα, την αγωνία, την πάλη με το χάρο».

 

Άγγελος Τερζάκης,Ελληνική εποποιία 1940-41

Με πληγωμένο το γόητρο από την απόκρουση της ιταλικής επίθεσης και την προέλαση του ελληνικού στρατού στην αλβανική ενδοχώρα,και ενώ η πιθανότητα μιας γερμανικής επέμβασης έχει πλέον μετατραπεί σε βεβαιότητα,ο Μουσολίνι προετοιμάζει μία τελευταία προσπάθεια, προκειμένου να σημειώσει κάποιες επιτυχίες στο αλβανικό μέτωπο και να αποκαταστήσει, έστω και μερικώς, το πληγωμένο γόητρό του.

Στις 23 Φεβρουαρίου,απευθυνόμενος στα μέλη του Φασιστικού Κόμματος της Ιταλίας, προαναγγέλει την επιχείρηση με τον κωδικό «PRIMAVERA» («Άνοιξη» στα ιταλικά), η οποία όμως θα αποτελούσε γι’ αυτόν ένα νέο,μεγάλο φιάσκο.

Το επιτελικό σχέδιο των Ιταλών, σύμφωνα με την εισήγηση του στρατάρχη Καβαλλέρο, προέβλεπε μαζική επίθεση στο μέτωπο της Ηπείρου, στον τομέα Κλεισούρας – Τεπελενίου, όπου θεωρήθηκε ότι υπήρχαν περισσότερες πιθανότητες διάσπασης της ελληνικής άμυνας.Αντικειμενικός σκοπός ήταν η ανακατάληψη της περιοχής και η προέλαση προς Λεσκοβίκι και Ιωάννινα. Για τον σκοπό αυτό συγκεντρώθηκαν ισχυρές δυνάμεις πυροβολικού και αεροπορίας, ώστε να προηγηθεί σφοδρός βομβαρδισμός των ελληνικών θέσεων και να εξουδετερωθούν τα αμυντικά έργα.Ως ενδιάμεσοι στόχοι καθορίστηκαν μια σειρά από υψώματα η κατοχή των οποίων έδινε στρατηγικό πλεονέκτημα λόγω της μορφολογίας του εδάφους. Συγκεκριμένα τα  Μπούμπεσι, 731, 1260 (Τρεμπεσίνα), μετά Μπρέγκου Ραπίτ,1308 και κατόπιν η γραμμή Ροντέν Ποντγκοράνη.Από όλα αυτά ξεχώρισε το 731 ύψωμα,που βρισκόταν σε απόσταση 20 χμ. από την Κλεισούρα γιατί ήταν στο κέντρο της ελληνικής διάταξης.

Στην επιχείρηση επρόκειτο να συμμετάσχουν έξι μεραρχίες και πέντε ως εφεδρεία, υπό τη γενική διοίκηση του στρατάρχη Ούγκο Καβαλλέρο. Στόχος ήταν η διάσπαση του ελληνικού μετώπου και η προέλαση προς τα Ιωάννινα, γεγονός που θα ανάγκαζε τον ελληνικό στρατό σε υποχώρηση.

Στις 2 Μαρτίου 1941, ο ίδιος ο Μουσολίνι φθάνει στο αλβανικό μέτωπο, προκειμένου να παρακολουθήσει από κοντά την προετοιμασία και την εξέλιξη της εαρινής επίθεσης. Θέλοντας να επιδείξει προσωπικό ενδιαφέρον και να ανυψώσει το ηθικό των στρατευμάτων, επισκέπτεται ιταλικές μονάδες, επιθεωρεί θέσεις μάχης και παρακολουθεί την επιχείρηση τόσο από το έδαφος όσο και από αέρος, πετώντας με στρατιωτικό αεροπλάνο πάνω από την πρώτη γραμμή.Ποτέ άλλοτε αρχηγός κράτους δεν βρέθηκε τόσο κοντά στην πρώτη γραμμή του πυρός.

Οι Έλληνες αντέτασσαν έξι μεραρχίες που οι δύο ήταν στο καίριο στάδιο Μπούμπεσι -Τρεμπεσίνας, χωρίς όμως αεροπορία και με μικρό όγκο πυρός. 

 

Η έναρξη της Εαρινής Επίθεσης – Κυριακή 9 Μαρτίου 1941

Την 6η πρωινή της 9ης Μαρτίου, οι Ιταλοί εξαπολύουν σφοδρότατη επίθεση στη ζώνη ευθύνης του Β΄ Σώματος Στρατού, με ιδιαίτερη ένταση στον τομέα της Ι Μεραρχίας.
Σε ένα μέτωπο έξι χιλιομέτρων πέφτουν πάνω από 100.000 βλήματα πυροβολικού και όλμων.Το χαμηλό ύψωμα 731 στο επίκεντρο του μετώπου έμοιαζε ανυπεράσπιστο σε αυτόν τον καταιγισμό.Σε τριάντα λεπτά δεν υπήρχε ούτε ένα δέντρο στην κορυφή του υψώματος. Ο βομβαρδισμός, στον οποίο συμμετέχουν και πολεμικά αεροσκάφη, συνεχίζεται σχεδόν μέχρι τις 9:00, ισοπεδώνοντας τα πάντα στις ελληνικές θέσεις.

Γράφει ο Άγγελος Τερζάκης:«Τα πυρά του εχθρού ξέσκιζαν, με αστραπές ασταμάτητες, τη θολούρα· ανάσκαβαν τα πάντα, τίναζαν στον αέρα ολόκληρα δέντρα ξεριζωμένα. Το χώμα ανάβραζε σαν καζάνι που κοχλάζει».

Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του ταγματάρχη Δημητρίου Κασλά, που αμυνόταν στο ύψωμα 731. Ανέφερε ότι στο ύψωμα υπήρχε δάσος με δέντρα ύψους τεσσάρων και πέντε μέτρων, το οποίο, μετά τον βομβαρδισμό, είχε κυριολεκτικά εξαφανιστεί.

Ο υποστράτηγος Βασίλης Βραχνός, διοικητής της Ι Μεραρχίας, που σήκωσε το κύριο βάρος της επίθεσης, παρακολουθούσε από το παρατηρητήριό του τη σφοδρότατη δράση των Ιταλών. Οι καταστροφές που προκλήθηκαν σε οχυρώσεις, βαρέα και ομαδικά όπλα ήταν μεγάλες, ενώ υπήρξαν και σοβαρά προβλήματα στις επικοινωνίες.

Ο συνταγματάρχης Κατσέας, έχοντας ακόμη επικοινωνία με τα τμήματά του, διέταξε λακωνικά:

«Τηρήσατε τας θέσεις σας μέχρις εσχάτων. Πάσαν παρατήρησιν μεταφέρατε αμέσως διά παντός δυνατού μέσου».

Στις 9.00 ο αρχηγός των υπερασπιστών του 731 ταγματάρχης Κασλάς  έβγαλε την εξής ανακοίνωση:

«Επί των κατεχομένων θέσεων θα αμυνθώμεν μέχρι εσχάτων. Ουδείς θα κινηθεί προς τα πίσω. Τότε μόνον ο εχθρός θα διέλθη εκ της τοποθεσίας μας, όταν αποθάνωμεν άπαντες επί των θέσεών μας».

Οι Ιταλοί πίστεψαν ότι η επίθεση είχε πετύχει και ότι οι ελληνικές θέσεις είχαν αποσυντονιστεί. Ωστόσο, οι Έλληνες στρατιώτες είχαν καλυφθεί στα ορύγματά τους καθ’ όλη τη διάρκεια των βομβαρδισμών, περιμένοντας τη στιγμή να αντιμετωπίσουν τους Ιταλούς πεζικάριους.Θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι έγκαιρα είχαν αναγνωριστεί οι προθέσεις των Ιταλών και είχε οργανωθεί η ελληνική άμυνα.Στον τομέα της κύριας ιταλικής επίθεσης η Ι Μεραρχία με διοικητή τον υποστράτηγο Βραχνό διέθετε 6 τάγματα στην πρώτη γραμμή και άλλα τρία σε εφεδρεία.

  «Μπορεί ο βομβαρδισμός να γινόταν σ’ όλο το κεντρικό μέτωπο, η επιμονή, όμως, του εχθρού, το μανιακό σφυροκόπημα, συγκεντρωνόταν στα υψώματα 717 και 731. Στις 7 η ώρα, ενώ ο καταιγισμός του πυροβολικού συνεχιζόταν, ξεκινούσε για την επίθεση το εχθρικό πεζικό. Θα περίμενε κανένας πως εκεί απάνω, στα υψώματα αυτά που τ’ ανασκάλεψε με νύχια πυρωμένα το πνεύμα της οργής, δε θ’ ανάσαινε πια ψυχή ζωντανή. Κι όμως, να! Μεσ’ απ’ τα χώματα, τις πέτρες, τα κομματιασμένα συρματοπλέγματα, τους ξεκοιλιασμένους γαιόσακους, αναδεύτηκαν ανθρώπινα όντα, σα να βρικολάκιαζαν, ανασηκώθηκαν. Έσφιξαν στο μάγουλο το όπλο, σημάδεψαν, έριξαν. Τα ιταλικά τάγματα χτυπήθηκαν στο ψαχνό και  ματώθηκαν, πολλοί γονάτισαν, κυλίστηκαν χάμω. Το ιταλικό πεζικό αναγκάστηκε να σταματήσει...», Άγ.Τερζάκης,Ελληνική εποποιία 1940-41.

Ακολούθησαν ισχυρές και οργανωμένες επιθέσεις πεζικού στον τομέα της Μεραρχίας και στα υψώματα Κιάφε Λουζιτ και Μπρέγκου Ραπίτ. Διεξήχθησαν σκληρές και φονικές μάχες, με τους Ιταλούς να φθάνουν μέχρι τα ελληνικά χαρακώματα, αλλά να αναγκάζονται σύντομα να συμπτυχθούν στις αρχικές τους θέσεις.

Γύρω στις 9:00 ξεκίνησε η επίθεση κατά του υψώματος 731, το οποίο υπερασπίζονταν δύο ελληνικοί λόχοι. Οι Ιταλοί αποκρούστηκαν και συμπτύχθηκαν στη χαράδρα Προ Βρέλες, όπου έγιναν στόχος του ελληνικού πυροβολικού. Ένα άλλο ιταλικό τάγμα στράφηκε προς το ύψωμα 717, που βρισκόταν περίπου μισό χιλιόμετρο δυτικά του 731. Η ελληνική διμοιρία εκεί, εξουδετερωμένη από τα ιταλικά πυρά, δεν μπόρεσε να αντισταθεί και οι Ιταλοί κατέλαβαν το ύψωμα.

Μια ελληνική διμοιρία, αποτελούμενη από τους ταγματάρχες Κασλά και Γούλα, κινήθηκε πίσω από το ύψωμα 731 και αντεπιτέθηκε, ανακαταλαμβάνοντας το 717 και πλαγιοκοπώντας τους Ιταλούς που επιτίθεντο στο 731. Οι Ιταλοί  αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. Ακολούθησε νέα ιταλική επίθεση, μια σκληρή και επική μάχη που έληξε με ελληνική επικράτηση.Γύρω στις 11:30 οι εχθροί υποχρεώθηκαν σε σύμπτυξη.

Ακολούθησε νέος ιταλικός βομβαρδισμός και νέα εφόρμηση. Στο ύψωμα 1060 της Τρεμπεσίνας η επίθεση απέτυχε, ενώ στα υψώματα 717 και 731 υπήρξε μεγαλύτερη πίεση. Ειδικά στο 717, οι αποκαμωμένοι Έλληνες στρατιώτες, με διαταγή του επικεφαλής, συμπτύχθηκαν για να μην αποκοπούν από τις υπόλοιπες δυνάμεις. Οι Ιταλοί κατέλαβαν ξανά το ύψωμα 717, θέτοντας σε κίνδυνο το 731.

Το γεγονός σήμανε συναγερμό. Έγινε αναδιάταξη και ενίσχυση των ελληνικών δυνάμεων στην περιοχή, ενώ η ανακοίνωση της Ι Μεραρχίας τόνιζε:
«Θα κρατηθεί πάση θυσία η άμυνα του λόφου 731.»
Για το ύψωμα 717 αποφασίστηκε να τεθεί εκτός της ελληνικής διάταξης, καθώς δεν επηρέαζε την άμυνα.

Το μεσημέρι της εαρινής επίθεσης, οι Ιταλοί — παρά την τεράστια κινητοποίηση και μπροστά στα μάτια του αρχηγού τους,είχαν καταφέρει να καταλάβουν μόνο το ύψωμα 717. Όλες οι άλλες προσπάθειες, από το Μπρέγκου Ραπίτ μέχρι βορειότερα, απέτυχαν.

Στις 4 το απόγευμα ξεκίνησε νέος βομβαρδισμός, από το Μπούμπεσι μέχρι το ύψωμα 1060 της Τρεμπεσίνας, προμήνυμα διπλής επίθεσης: αρχικά κατά των υψωμάτων Μπρέγκου Ραπίτ και Μπούμπεσι και στη συνέχεια κατά του 731. Και αυτή η επίθεση αποκρούστηκε,οι έμπειροι Έλληνες περίμεναν τα εχθρικά τμήματα να πλησιάσουν σε απόσταση βολής και τότε χτυπούσαν με το πολυβόλα τους.Κάποιοι από τους εχθρούς παρά το ότι ήταν εκτεθιμένοι,πλησίαζαν στα χαρακώματα.Τότε οι αμυνόμενοι πετούσαν χειροβομβίδες και κατόπιν με τις ξιφολόγχες τους αποδεκάτιζαν.

Οι Ιταλοί διακινούσαν πληροφορίες ότι οι ελληνικές θέσεις είχαν αποσυντονιστεί και ότι είχαν καταληφθεί υψώματα, η πραγματικότητα στο μέτωπο τους διέψευδε. Ήταν τέτοια η πρεμούρα τους να παρουσιάσουν επιτυχίες, ώστε τόλμησαν νυχτερινή επίθεση.

Όταν νύχτωσε, το ιταλικό πυροβολικό άρχισε να βάλλει σε όλο το μήκος των ελληνικών θέσεων. Κατόπιν, με οδηγούς ντόπιους Αλβανούς που γνώριζαν την περιοχή, κινήθηκαν εναντίον των ελληνικών υψωμάτων. Ο αιφνιδιασμός, στον οποίο πόνταραν, δεν επιτεύχθηκε. Οι Έλληνες τους περίμεναν. Οι Ιταλοί εκτελούσαν τυφλές βολές μέσα στη νύχτα, αποκαλύπτοντας τις θέσεις τους και οδηγούμενοι τελικά σε άτακτη υποχώρηση.

Το μόνο τους «κέρδος» ήταν η κατάληψη του υψώματος 717 — που βρισκόταν εκτός της ελληνικής διάταξης — με αντάλλαγμα πολύ μεγάλες απώλειες.Ο ίδιος ο Μουσολίνι γύρω στις 8 η ώρα το βράδυ,όταν αποχώρησε από το παρατήρητήριο του,συνομιλώντας με τους επιτελείς του,έδειχνε ανήσυχος και προβληματισμένος.Και αυτό γιατί παρά την μεγάλη πολεμική προπαρασκευή και την συνδυασμένη επίθεση κανείς αντικειμενικός στόχος δεν είχε επιτευχθεί.

Δευτέρα 10 Μαρτίου

Από το ξημέρωμα, το ιταλικό πυροβολικό άρχισε να βάλλει κατά των θέσεων της Ι Μεραρχίας, με στόχο τη Βόρεια Τρεμπεσίνα και τα υψώματα 731 και Μπρέγκου Ραπίτ.

Ακολούθησε η έφοδος των ιταλικών ταγμάτων της Μεραρχίας «Καλιαρί». Σειρά να αναλάβει δράση είχε τώρα το ελληνικό πυροβολικό, που ανταπέδωσε τα πυρά με μεγάλη ακρίβεια.

Οι επιθέσεις των Ιταλών απέτυχαν· οι απώλειες ήταν πολλές και για τους δύο αντιπάλους.

Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του συνταγματάρχη Κατσέα:

«Το ηθικό των ανδρών είναι έξοχο και η μαχητικότης του συντάγματος, μολονότι η δύναμίς του περιορίστηκε στη μισή, παραμένει αμετάβλητη».

Γύρω στις 11:00 ξεκίνησε ένα δεύτερο κύμα επίθεσης, το οποίο επίσης αναχαιτίστηκε.

Από το παρατηρητήριο της Ι Μεραρχίας διαπιστώθηκε ιταλική κίνηση προς το ύψωμα Μονάστερο, με σκοπό να υπερκεράσουν το αδιάβατο ύψωμα 731 και να αποκόψουν τα ελληνικά τμήματα. Οι Ιταλοί, όμως, αιφνιδιάστηκαν από τη γρήγορη και αποφασιστική αντίδραση των μαχητών του υψώματος και αποδεκατίστηκαν.

Παρά τους ισχυρότατους βομβαρδισμούς, που είχαν επιφέρει τεράστιες καταστροφές, αποδείχθηκε ότι τα οχυρωματικά έργα των Ελλήνων ήταν κατασκευασμένα με επιτηδειότητα και αντοχή. Ωστόσο, εκείνο που πραγματικά κρατούσε τις ελληνικές θέσεις δεν ήταν το χώμα ούτε τα συρματοπλέγματα, αλλά ο ηρωισμός και η σιδερένια θέληση για αντίσταση.Οι απώλειες όμως μεταξύ των βαθμοφόρων και των πολυβολητών είναι σημαντικές.Χαρακτηριστικό είναι ότι σταδιακά τον χειρισμό των πολυβόλων αναλαμβάνουν οι απλοί στρατιώτες που δεν είχαν γνώση,τα κανόνια πύρωναν και τους έκαιγαν τα χέρια.Για να κρυώσουν τις ουρούσαν και τότε ξανάρχιζαν τις βολές...

Αναφέρει χαρακτηριστικά ο ταγματάρχης Δημήτριος Κασλάς προς τον ανώτερό του το απόγευμα της 10ης Μαρτίου:

«Η γραμμή αντιστάσεως κρατείται.
Δε γνωρίζω όμως επιζώντες ή νεκρούς άνδρες.
Το παν κατεστράφη· χαρακώματα, συρματοπλέγματα ισοπεδώθηκαν, όπλα και πολυβόλα κατεστράφησαν.
Αποστείλατε πυρομαχικά και χειροβομβίδας».

Ο γενναίος αξιωματικός δεν ζητά άνδρες, μέσα στο καμίνι της φωτιάς, αλλά πυρομαχικά, για να μπορέσει να συνεχίσει τον αγώνα.

Προς το βράδυ οι Ιταλοί προκειμένου να κάμψουν το ηθικό των ηθικών των Ελλήνων έριξαν χιλιάδες προκηρύξεις με τις οποίες τους καλούσαν να παραδοθούν. 

Ακολούθησε μια ακόμη νυχτερινή επίθεση στο ύψωμα 731 αφού αρχικά επιχειρήθηκε αντιπερισπασμός ότι η επίθεση θα γίνει στα βόρεια υψώματα της Τρεμπεσίνας.Και αυτή όμως, στο αιματοβαμμένο και δοξασμένο αυτό ύψωμα θα είναι αποτυχημένη.

Το μένος της ιταλικής επίθεσης και η ηρωική αντίσταση της Ι Μεραρχίας Πεζικού, αποτυπώνονται με σαφή τρόπο στην Ημερήσια Διαταγή του διοικητή του Β΄ Σώματος Στρατού, υποστρατήγου Γεωργίου Μπάκου: «Πολεμιστάς 1ης Μεραρχίας,  πρό τοῦ ἀκαμάτου ἡρωισμοῦ σας ἐθραύσθησαν ἃπασαι αἱ ἀπεγνωσμέναι ἐχθρικαί προσπάθειαι. Πρό τῶν χαλυβδίνων γραμμῶν σας, συνετρίβησαν κατά τό διήμερον χρονικόν διάστημα τρεῖς νωπαί μεραρχίαι. Εἲμαι ὑπερήφανος διότι ἠγοῦμαι τοιούτων ἡρώων. Ἡ Πατρίς σεμνύεται δι” αὐτούς. Ἡ παροῦσα νά φθάσῃ μέχρι τοῦ τελευταίου ὁπλίτου τῆς μεραρχίας».

Στον τομέα της ΧΙ Μεραρχίας Πεζικού

Ενώ οι κύριες ιταλικές επιθέσεις εκδηλώνονταν στον τομέα της Ι Μεραρχίας, οι επιχειρήσεις επεκτάθηκαν και προς τα ανατολικά, στον τομέα της ΧΙ Μεραρχίας Πεζικού, η οποία κάλυπτε τη γραμμή Μάλι Σπατ – Τρεμπεσίνα – Μπρέγκου Ράπιτ.

Από το πρωί της 10ης Μαρτίου, το ιταλικό πυροβολικό έβαλλε με ιδιαίτερη σφοδρότητα εναντίον των ελληνικών θέσεων, ενώ αργότερα εκδηλώθηκαν αλλεπάλληλες έφοδοι ιταλικών μονάδων. Οι επιθέσεις αυτές αποσκοπούσαν στο να καθηλώσουν τις ελληνικές δυνάμεις της ΧΙ Μεραρχίας και να εμποδίσουν την αποστολή ενισχύσεων προς τη Βόρεια Τρεμπεσίνα.

Οι άνδρες της Μεραρχίας, αν και δέχονταν συνεχή πίεση, αντιστάθηκαν σθεναρά. Σε αρκετά σημεία του μετώπου, οι Ιταλοί προσπάθησαν να καταλάβουν προωθημένες θέσεις, όμως αποκρούστηκαν με αντεπιθέσεις και σφοδρό πυρ πυροβολικού.Οι μάχες διεξήχθησαν υπό καταρρακτώδη βροχή και ομίχλη που επηρέασε και τους δυο.

Οι ελληνικές απώλειες ήταν σημαντικές, ωστόσο οι Ιταλοί πλήρωσαν πολύ ακριβότερα το τίμημα. Στο τέλος της ημέρας, οι ελληνικές θέσεις παρέμειναν ακλόνητες, ενώ η γραμμή άμυνας της ΧΙ Μεραρχίας συνδέθηκε απρόσβλητα με εκείνη της Ι Μεραρχίας, διασφαλίζοντας τη συνοχή του μετώπου.

Η συμβολή της ΧΙ Μεραρχίας, αν και λιγότερο γνωστή από εκείνη του 731, υπήρξε καθοριστική για την αποτυχία της ιταλικής εαρινής επίθεσης, καθώς κράτησε ανυποχώρητη την πτέρυγα του ελληνικού μετώπου και δεν επέτρεψε στους Ιταλούς να πραγματοποιήσουν πλευρική διείσδυση.

Τρίτη 11 Μαρτίου

Η τρίτη ημέρα ξεκίνησε και πάλι με σφοδρό βομβαρδισμό, μέσα σε συνθήκες σκότους και ομίχλης, και ακολούθησε επίθεση κατά του υψώματος 731. Η ιαχή «Αέρα!» και η έφοδος διά εφ’ όπλου λόγχης των Ελλήνων απώθησε τον εχθρό.Στην απόκοσμη εικόνα της μάχης ο θάνατος φορούσε χακί.Τρέχοντας χωρίς σχέδιο οι Ιταλοί στρατιώτες έπεφταν πάνω σε μεμονωμένες ομάδες Ελλήνων που σαν φαντάσματα πρόβαλαν μπροστά τους.

Οι Ιταλοί, με την επίθεση αυτή, επιχείρησαν να παραπλανήσουν τους Έλληνες μαχητές, ώστε να μπορέσουν να υπερκεράσουν την τοποθεσία μέσω της χαράδρας Πρόι Μαθ. Τη δράση ανέλαβαν αρχικά οι Μελανοχίτωνες (τα φασιστικά τάγματα εφόδου), τους οποίους ακολουθούσαν μονάδες πεζικού.Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο αποσκοπούσε στο να ανοίξει ο δρόμος προς την Κλεισούρα και να απομονωθούν οι ελληνικές δυνάμεις που αμύνονταν, στερώντας τους κάθε δυνατότητα ανεφοδιασμού.

Παρά την κόπωση και τη σφοδρότητα της ιταλικής επίθεσης, οι Έλληνες αξιωματικοί, έχοντας μελετήσει και γνωρίσει άριστα την περιοχή, είχαν εγκαταστήσει τμήματα στις πλαγιές της χαράδρας, προετοιμασμένα να αντιμετωπίσουν κάθε πλευρική κίνηση.Στις 9.00 η ομίχλη άρχισε να διαλύεται αποκαλύπτοντας στους έντρομους Ιταλούς την παγίδα στην οποία είχαν πέσει.Τα ελληνικά πολυβόλα άρχισαν να ξερνούν τον θάνατο.Οι Ιταλοί παγιδεύτηκαν και αποδεκατίστηκαν, παρά τη μαχητικότητα των Μελανοχιτώνων. Πολλοί συνελήφθησαν αιχμάλωτοι, μεταξύ αυτών και ο ίδιος ο διοικητής του τάγματος Μελανοχιτώνων.Το Πρόι Μαθ  ονομάστηκε από τους επιζώντες Ιταλούς "χαράδρα του θανάτου".

Προς το απόγευμα εκδηλώθηκε νέος σφοδρός βομβαρδισμός κατά του υψώματος 731, ενώ ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκε παραπλανητική έφοδος στα βορειότερα υψώματα 717 και 709 του Μπρέγκου Ραπίτ.Για πολλοστή φορά, η ελληνική άμυνα άντεξε και απέκρουσε κάθε εχθρική προσπάθεια.

Έτσι τελείωνε η τρίτη ημέρα των μαχών, κατά την οποία είχε ήδη σημειωθεί η πανωλεθρία των Ιταλών στη χαράδρα Πρόι Μαθ. Παρά τις βαριές απώλειες και την αποτυχία των επιθέσεων, ο Μουσολίνι, που παρακολουθούσε τις επιχειρήσεις από το μέτωπο, άκουγε τις εισηγήσεις των επιτελών του και διέταξε τη συνέχιση των επιθέσεων.

Από την άλλη πλευρά, το ζητούμενο για τις ελληνικές δυνάμεις ήταν να αντέξουν. Για τον λόγο αυτό προγραμματίστηκαν ενισχύσεις και αντικαταστάσεις μονάδων, ώστε οι υπερασπιστές του υψώματος 731 να μπορέσουν να συνεχίσουν τον αγώνα με ανανεωμένες δυνάμεις.