Δημήτριος Κωστάκης,ο Γερο- Ταγματάρχης ο ήρωας του πυροβολικού

 Ο Δημήτριος Κωστάκης,ο εμπειρικός πυροβολητής αλλά και ο σπουδαίος άνθρωπος, αποτελεί έναν αφανή  ήρωα του έπους του  ΄40 που η δράση του και η μνήμη του ευτυχώς σώζονται για να φανερώνουν ποιοι και πώς αγωνίστηκαν για την πατρίδα.

Ο Δημήτριος Κωστάκης γεννήθηκε το 1891 στο χωριό Μπεστιά-Λάκκας Σουλίου Ιωαννίνων. Φοίτησε στο Σχολαρχείο Άνω Πεδινών-Ζαγορίου και υπηρέτησε ως δάσκαλος σε χωριά του Νομού Ιωαννίνων.Στη συνέχεια νεαρός ακόμη, πήγε για αναζήτηση καλύτερης τύχης στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου,όπου υπήρχε τότε ακόμα ακμάζουσα ελληνική παροικία.

 

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

 

 

Στην Ελλάδα έρχεται τον Ιανουάριο του 1913, την εποχή του Α΄ βαλκανικού πολέμου,κατατάσσεται εθελοντής στην Πρέβεζα και αγωνίζεται για την απελευθέρωση της Ηπείρου. Πολεμά το 1914-16 στη Βόρειο Ήπειρο, δείχνοντας πνεύμα ηρωισμού και τόλμης.Γι’ αυτό μάλιστα του απονέμονται και πολλά παράσημα ανδρείας και προάγεται στο βαθμό του Επιλοχία.

Μονιμοποιείται στις τάξεις του Ελληνικού Στρατού και συμμετέχει τόσο στη Μάχη του Σκρα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όσο και στην εκστρατεία της Κριμαίας το 1919. Το 1923 προάγεται σε Ανθυπολοχαγό του Πυροβολικού, κατόπιν της δράσης  στον Μικρασιατικό πόλεμο. Στη συνέχεια, υπηρετεί σε πολλές μονάδες Πυροβολικού, φτάνοντας, το 1937, στον βαθμό του Ταγματάρχη.Τον Φεβρουάριο του 1940, ο Κωστάκης αποστρατεύεται, όμως, τον Αύγουστο του ίδιου έτους ανακαλείται ως έφεδρος εκ μονίμων στην VIII Μεραρχία Ηπείρου, υπό τον Υποστράτηγο Χαράλαμπο Κατσιμήτρο.

 

Ο ταγματάρχης Κωστάκης, μαζί με τον υποστράτηγο Κατσιμήτρο και τον Συνταγματάρχη Μαυρογιάννη, θα γίνουν οι κορυφαίες μορφές του έπους του '40, καθώς έπαιρναν τις επιτελικές αποφάσεις για την 8η Μεραρχία στο μέτωπο του ελληνοϊταλικού πολέμου. Μάλιστα, αντιλαμβανόμενοι έγκαιρα τις προθέσεις των Ιταλών, είχαν καταγράψει τα πιθανά περάσματα της ελληνοαλβανικής μεθορίου και γνώριζαν που θα αντιπαραταχθούν οι ελληνικές δυνάμεις

 

Οι Ιταλοί αρχίζουν την 28η Οκτωβρίου την επίθεση σε όλο το πλάτος του αλβανικού μετώπου. Τα ελληνικά τμήματα προκαλύψεως υποχωρούν στη βασική γραμμή άμυνας όπου βρίσκεται η VIII Μεραρχία. Οι Ιταλοί προωθούνται σε θέσεις μάχης στα Δολιανά και τον Παρακάλαμο. Το ελληνικό πυροβολικό βάλλει συνέχεια κατά πάνω τους.

 

Είναι αμέτρητα τα περιστατικά και τα επεισόδια της πολεμικής δράσης του Κωστάκη, που έλαβαν χώρα στα βουνά και τα λαγκάδια της Ηπειρωτικής γης.

 

Το κύριο βάρος της επίθεσης στο Καλπάκι ανέλαβε η Μεραρχία Κενταύρων με τη βοήθεια της Μεραρχίας Φερράρα. Τη νύχτα της 4 προς 5 Νοεμβρίου τα ελληνικά τμήματα βόρεια του Καλαμά, συμπτύσσονται για να αποφύγουν τα εχθρικά άρματα. Την άλλη μέρα 80 Ιταλικά άρματα της Μεραρχίας Κενταύρων επιτίθενται στα υψώματα Καλπακίου. Τα άρματα αυτά βάλλονται από το Ελληνικό πυροβολικό με επικεφαλής τον Δημήτριο Κωστάκη, κάτω από τις ιαχές των φαντάρων μας.

Μερικά άρματα του εχθρού καταστρέφονται και τα υπόλοιπα οπισθοχωρούν σε αταξία. Απόπειρα διάβασης του Καλαμά, κοντά στον Παρακάλαμο από 60 εχθρικά άρματα αποτυγχάνει, ενώ 15 άρματα βούλιαξαν στους βάλτους του Καλαμά. Η συντριβή των αρμάτων μάχης των Ιταλών είναι έργο του Κωστάκη και του Ελληνικού πυροβολικού και ο ίδιος αποθεώνεται.

 

Στα Δολιανά, δίπλα στο άγαλμα του Γεωργίου Γενναδίου, ένας Ιταλός υποστράτηγος και δύο συνταγματάρχες παρατηρούν με κυάλια το Καλπάκι, όπου οι Έλληνες αμύνονται. Ένα βλήμα του Κωστάκη τους θέρισε, χωρίς το άγαλμα του Γεννάδιου να πάθει μεγάλες ζημιές. Οι τρεις Ιταλοί αξιωματικοί ενταφιάστηκαν στο νεκροταφείο Δολιανών.

 

Είναι γεγονός ότι ο Κωστάκης δεν χρησιμοποιούσε ποτέ όργανα μέτρησης του πυροβόλου. Για όργανα μέτρησης χρησιμοποιούσε τις δύο γροθιές του και έδειχνε στους πυροβολητές: τόσες μοίρες δεξιά, τόσες αριστερά. Και αυτοί έριχναν τα βλήματα με απόλυτη ακρίβεια, όπως την είχε προσδιορίσει ο Ταγματάρχης τους.

 

Μια μέρα οι Ιταλοί έπαιρναν συσσίτιο στα νερά της Σιταριάς. Μια ομοβροντία που σημάδεψε τα πυροβόλα του Κωστάκη και το καζάνι των Ιταλών, όπου έβραζε το φαγητό, τινάχτηκε στον αέρα! Ο ταγματάρχης Κωστάκης πέταξε το δίκωχο στον αέρα και έβγαλε κραυγή ενθουσιασμού.

 

Χαρακτηριστικό είναι και το ακόλουθο επεισόδιο.Στις 30 Οκτωβρίου στο χωριό Κουκλιοί, ένα ολόκληρο Σύνταγμα με 1.200 αιχμαλώτους Ιταλούς έπεσε στα χέρια του Κωστάκη. Ο Ιταλός Συνταγματάρχης είπε:

– Ήθελα να δω τον περιβόητο Ταγματάρχη Κωστάκη, και ο Κωστάκης του είπε:

– Εγώ είμαι.Ο Ιταλός πήδηξε από το άλογο και γονάτισε μπροστά του. Ο Κωστάκης τον σήκωσε και κουβέντιαζε για ώρα μαζί του, φιλικά.

 

Όταν ο Ελληνικός στρατός μπήκε στην Αλβανία, με τη μεγάλη αντεπίθεση, ο Κωστάκης έδειξε το μεγάλο του ανθρωπισμό. Μια μέρα έδωσε φαγητό σ’ ένα πεινασμένο Αλβανό, αν και γνώριζε ότι τα δύο του παιδιά υπηρετούσαν στον Ιταλικό στρατό και συμβούλεψε τους στρατιώτες του. «Όταν παίρνετε κάτι απ’ τους φτωχούς Αλβανούς, να το πληρώνετε. Ή σε χρήμα ή σε είδος. Και αν κάποιος πεινάει, δώστε του να φάει. Δεν φταίνε σε τίποτε οι φτωχοί άνθρωποι, που δεν θέλανε τον πόλεμο».

 

 Ο μεγάλος συγγραφέας Άγγελος Τερζάκης που πολέμησε και ο ίδιος στον πόλεμος,με χαρακτηριστικό τρόπο σκιαγραφεί τον Ταγματάρχη Κωστάκη:

 

«…Από καιρό, προτού ακόμη μπούμε στα Αλβανικά χώματα, μας ακολουθούσε η φήμη ενός γεροταγματάρχη του πυροβολικού, εφέδρου εκ μονίμων. Είχε τη διοίκηση μιας μοίρας ορειβατικού. Σκαρφάλωνε στ΄ αρβανίτικα βουνά έστηνε τις πυροβολαρχίες του μονονυχτίς, στις πιο απίθανες κορφές που μονάχα ο ήλιος βλέπει. Και χαράματα την άλλη μέρα, ράντιζε τον σαστισμένο εχθρό με φωτιά και με σίδερο, του βούλωνε τα κανόνια.

Ο τρόπος που ήξερε να χειρίζεται το πυροβολικό του χωρίς να χάνει ούτε βολή, η λεβέντικη παλικαριά  του η δυσανάλογη με τα χρόνια που τον βάραιναν, άλλες ακόμη πολεμικές αρετές συνδυασμένες με βαθιά συναδελφικότητα για τον φαντάρο τον έφεραν στην ολόπρωτη γραμμή των αρχηγών του αγώνα».

 

«Η είδηση κυκλοφόρησε αστραπιαία: Έρχεται ο Κωστάκης! Περιέργεια ανυπόμονη, συγκίνηση γέμισε όλους εμάς, που τον καρτερούσαμε να φτάσει. Και μια μέρα, το βήμα του βαρύ, βροντερό, αντρίκιο, ακούστηκε ν’ ανεβαίνει τη σκάλα της Διοίκησης Πυροβολικού. Ήταν ένας μάλλον ψηλός στ’ ανάστημα γέροντας, πρόσωπο χαρακωμένο από τα χρόνια και τις κακουχίες. Βροντούσε περπατώντας με την αχώριστη μαγκούρα του με νταϊλίκι πεισματερό.

-Γεια σας παιδιά!

Σταθήκαμε προσοχή να περάσει. Όμως στα χείλη μας σχεδιάστηκε κιόλας ένα χαμόγελο φιλικό. Ο γέροντας αυτός με την κολοκοτρωνέικη μορφή, την κόψη του οπλαρχηγού, ήταν ανώτερός μας, όμως όχι και διαφορετικός. Ο ταγματάρχης Κωστάκης ερχόταν ολόισια από τα σπλάχνα του λαού (…)».

 

«Μια τέτοια μέρα περνώντας με το αυτοκίνητο την κοιλάδα του Δρίνου παίρνει το μάτι του, κάπου σε χωράφι έναν ξύλινο σταυρό. Πρόσταξε να σταματήσουν. Κατέβηκε. Ήταν ο πρόχειρος τάφος κάποιου ανώνυμου πυροβολητή. Στάθηκε σκεφτικός ο Κωστάκης μπροστά στον τάφο. Στο σκαμμένο μάγουλο του κυλήσανε δύο χοντροί κόμποι δάκρυα. Την άλλη μέρα ξαναμπαίνει στο αυτοκίνητο μαζί με τον παπά του στρατηγείου. Τραβάει τον ίδιο δρόμο και φτάνοντας στον ξύλινο σταυρό σταματάει πάλι. Κατεβαίνει και βάζει τον παπά να ψάλει τρισάγιο. Θα πίστευε ίσως πως εκπληρώνει έτσι ένα θρησκευτικό του χρέος. Όμως για σένα που τον ήξερες, η πράξη του αυτή είχε άλλο νόημα. Ήτανε το μνημόσυνο ενός πατέρα στον τάφο του παιδιού του…»

 

 Μετά την κατάρρευση του Μετώπου, την άνοιξη του 1941, ο Δημήτριος Κωστάκης συνελήφθη από τις Δυνάμεις Κατοχής και μεταφέρθηκε ως αιχμάλωτος σε στρατόπεδα Αιχμαλώτων στην Ιταλία και τη Γερμανία. Απελευθερώθηκε το 1945 από τον Κόκκινο Στρατό, κατά τις τελευταίες επιχειρήσεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη. Επέστρεψε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στα Ιωάννινα, αποστρατεύτηκε,χωρίς να συμμετάσχει στον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο. Τα τελευταία του χρόνια τα πέρασε ως δάσκαλος και άφησε την τελευταία του πνοή  στις 3 Νοεμβρίου του 1961.

"Έφυγε" αθόρυβα και χωρίς τις τιμές που του άρμοζαν από την πολιτεία,χωρίς ούτε ένας πυροβολισμός να ακουστεί πάνω από τον τάφο αυτού που οι βολές του έφεραν τις νίκες στα πεδία των μαχών.Στα Γιάννενα υπάρχει σήμερα οδός με το όνομα του Ήρωα Ταγματάρχη Δημητρίου Κωστάκη.

Ο Δημήτριος Κωστάκης τιμήθηκε με όλα τα ελληνικά μετάλλια ανδρείας, ενώ μετά θάνατον προήχθη στο βαθμό του Υποστρατήγου από την Ελληνική Πολιτεία. Το 2014, πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του στη Σχολή Πυροβολικού στη Νέα Πέραμο Αττικής, ενώ ο Δήμος Ιωαννίνων έδωσε το όνομα του σε δρόμο της πόλης.