Η δολοφονία του Νικηφόρου Φωκά 11.12.969

Ο Νικηφόρος Β΄ Φωκάς (912–969) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους στρατηγούς και αυτοκράτορες του Βυζαντίου. Η βασιλεία του διήρκεσε μόλις έξι χρόνια (963–969), αλλά άφησε σημαντικό αποτύπωμα στη βυζαντινή ιστορία. Ανήκε στη στρατιωτική αριστοκρατία και στη ισχυρή οικογένεια των Φωκάδων της Καππαδοκίας. Διακρίθηκε για τις μεγάλες νίκες του εναντίον των Αράβων στην Ανατολία και την Κρήτη, γεγονός που του έδωσε το προσωνύμιο «Λευκός Θάνατος των Σαρακηνών». Κατείχε το ανώτατο στρατιωτικό αξίωμα του Δομέστικου των Σχολών της Ανατολής και ηγήθηκε της βυζαντινής αντεπίθεσης στη Συρία, την Ανατολία και τη Μεσόγειο. Βασικός πολιτικός του στόχος ήταν η αντιμετώπιση της αραβικής απειλής και η ενίσχυση της Ορθοδοξίας στις περιοχές που είχαν χαθεί κατά τον 7ο αιώνα, επιδιώξεις που οδήγησαν στην ανακατάληψη σημαντικών εδαφών.

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης 

Μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα Ρωμανού Β΄ το 963, ο Νικηφόρος Φωκάς, με την υποστήριξη του στρατού, του λαού, της Εκκλησίας και της αυτοκράτειρας Θεοφανώ, κατέλαβε τον θρόνο, παραμερίζοντας τον ισχυρό ευνούχο Ιωσήφ Βρίγγα. Στη συνέχεια παντρεύτηκε τη Θεοφανώ.

Κατά τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του, η δημοτικότητα του Νικηφόρου Φωκά ήταν μεγάλη, όμως σταδιακά μειώθηκε. Οι βαριοί φόροι προκάλεσαν δυσαρέσκεια στον λαό, ενώ οι περιορισμοί στα προνόμια του κλήρου και στη μοναστηριακή περιουσία τον έφεραν σε σύγκρουση με την Εκκλησία και τον Πατριάρχη. Στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασαν ταραχές, κατά τις οποίες ο αυτοκράτορας κινδύνευσε να χάσει τη ζωή του. Για τον λόγο αυτό ενίσχυσε την άμυνα του παλατιού και ζούσε πλέον με αυξημένα μέτρα ασφαλείας.

Ο τρόπος με τον οποίο ανήλθε στην εξουσία, η σχέση και ο γάμος του με τη χήρα του αυτοκράτορα Ρωμανού, καθώς και η αυστηρή, βαθιά θρησκευόμενη και οξύθυμη προσωπικότητά του, προκάλεσαν έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις που υπονόμευσαν την εσωτερική ενότητα και την εξουσία του. Την ίδια περίοδο η σχέση του με τη σύζυγό του Θεοφανώ επιδεινώθηκε. Στο πλευρό της εμφανίστηκε ο στρατηγός Ιωάννης Τσιμισκής, ανιψιός του Φωκά και πρώην στενός συνεργάτης του, ο οποίος είχε περιπέσει σε δυσμένεια. Με τη βοήθειά τους οργανώθηκε συνωμοσία με στόχο τη δολοφονία του αυτοκράτορα. Η κρίση γύρω από το πρόσωπό του κορυφώθηκε και ο Νικηφόρος Φωκάς δολοφονήθηκε με αποτρόπαιο τρόπο μέσα στο παλάτι το 969, γεγονός που συγκλόνισε την Κωνσταντινούπολη.

 Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ

Το σχέδιο δολοφονίας επρόκειτο να εκτελεστεί τη νύχτα της 10ης προς 11η Δεκεμβρίου 969. Οι συνωμότες είχαν εισέλθει στο παλάτι από το απόγευμα, μεταμφιεσμένοι σε γυναίκες και με κρυμμένα όπλα. Η κινητικότητα προκάλεσε υποψίες στον αυτοκράτορα, ο οποίος διέταξε έρευνες, όμως ο απεσταλμένος του είχε ήδη προσχωρήσει στους συνωμότες και τον καθησύχασε. Έτσι, ο Νικηφόρος αποσύρθηκε ανυποψίαστος για ύπνο.

Παρά την κακοκαιρία στον Βόσπορο, ο Ιωάννης Τσιμισκής έφτασε στο παλάτι με βάρκα. Ο Νικηφόρος κοιμόταν στο πάτωμα, σύμφωνα με συνήθεια που είχε αποκτήσει στις εκστρατείες. Όταν οι συνωμότες μπήκαν στο δωμάτιο και δεν τον είδαν στο κρεβάτι, θεώρησαν αρχικά ότι είχε διαφύγει. Με την υπόδειξη αυλικού, τον εντόπισαν στη γωνία του χώρου. Ο Λέων Βαλάντης τον τραυμάτισε πρώτος με ξίφος. Ο αυτοκράτορας τραυματισμένος επιχείρησε να αντιδράσει, όμως ο Τσιμισκής και άλλοι συνεργοί του του κατάφεραν τα τελικά χτυπήματα, με αποτέλεσμα τον θάνατό του.

Όταν έφτασε η φρουρά, η δολοφονία είχε ήδη ολοκληρωθεί. Λίγες ώρες αργότερα, οι υποστηρικτές του Τσιμισκή βγήκαν στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης ανακηρύσσοντάς τον νέο αυτοκράτορα με τον τίτλο «Αύγουστος και Βασιλεύς των Ρωμαίων».

Ο Ιωάννης Τσιμισκής ανακηρύχθηκε αμέσως νέος αυτοκράτορας, με την επίσημη αναγνώριση των γιων του Ρωμανού Β΄ ως συναυτοκρατόρων. Λίγο αργότερα στέφθηκε επισήμως στην Αγία Σοφία.

Ο Πατριάρχης απαίτησε, ως όρο για τη στέψη του, την απομάκρυνση της Θεοφανώς και την τιμωρία των συνωμοτών. Ο Τσιμισκής δέχτηκε. Η Θεοφανώ εξορίστηκε στη νήσο Πρώτη του Μαρμαρά, όπου έζησε το υπόλοιπο της ζωής της.

Ο Νικηφόρος Φωκάς τάφηκε χωρίς επίσημη τελετή στον ναό των Αγίων Αποστόλων. Παρά το τραγικό του τέλος, έμεινε στην ιστορία ως ένας ικανότατος στρατιωτικός και από τους πιο σημαντικούς  αυτοκράτορες της χιλιόχρονης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.