Ν Ι Κ Ο Λ Α Ο Σ Π Λ Α Σ Τ Η Ρ Α Σ ως Πρωθυπουργός ,γ΄μέρος

 Μετά τη λήξη του εμφύλιου το ζητούμενο είναι πώς θα προχωρήσει η χώρα,αφήνοντας πίσω τους παλιούς μηχανισμούς και τις μεθόδους αλλά και τα ξεπερασμένα πολιτικά σχήματα.Κύριος εκφραστής του αιτήματος για συμφιλίωση και ισονομία,αλλά και για μια νέα πορεία της χώρας είναι  ο Νικόλαος Πλαστήρας. Στις 14/1/1950 ιδρύει μαζί με τον Εμμανουήλ Τσουδερό έναν νέο πολιτικό φορέα,την  ΕΠΕΚ (Εθνική Προοδευτική Ένωσις Κέντρου) με κεντρικό σύνθημα τη λέξη "Αλλαγή".

 Α΄ΜΕΡΟΣ ...https://ellinoniroes.blogspot.com/2025/05/blog-post_31.html

Β΄ΜΕΡΟΣ  https://ellinoniroes.blogspot.com/2025/06/blog-post_10.html

 γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

Ο στρατηγός Πλαστήρας,ο αρχηγός της επανάστασης του ΄22, φανατικός υποστηρικτής του Βενιζέλου και αντιβασιλικός, είχε κατηγορηθεί για το κίνημα του ΄33 αλλά και για το ότι για ένα διάστημα έδειξε συμπάθεια προς τον Μουσολίνι.Διατηρούσε υψηλή δημοφιλία στον λαό, και ιδίως στους πρόσφυγες και στο πρόσωπό του συμπύκνωνε το αίτημα για δημοκρατία και πολιτική και κοινωνική ειρήνευση.Σαφώς και δεν ήταν πολιτικός,ωστόσο η τιμιότητα και οι καθαρές προθέσεις του τον καθιστούσαν ως μια προσωπικότητα ευρύτερης αποδοχής.

 

 

 

Στις  εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950 θα λάβει 16,4% των ψήφων και 45 έδρες καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση. Στις 15 Απριλίου 1950 ο Πλαστήρας σχηματίζει  κυβέρνηση συνασπισμού με αντιπρόεδρο τον Γεώργιο Παπανδρέου, τη συμμετοχή άλλων κεντρώων και τη στήριξη του Σοφοκλή Βενιζέλου.Η νέα κυβέρνηση φαίνεται να έχει τη στήριξη και των Αμερικανών και των Άγγλων (έπαιζαν ρόλο ρυθμιστή της δημόσιας ζωής) που επιθυμούν τη  χρονική εκείνη στιγμή  τη δημιουργία μιας ισχυρής κυβέρνησης του Κέντρου.Στις 17 Απριλίου ο Βασιλιάς Παύλος εκφωνεί τον λόγο του θρόνου ανταλλάσσοντας χειραψία με τον παλιό εχθρό της βασιλικής οικογένειας.Η εικόνα του Πλαστήρα με το ήρεμο  και τίμιο βλέμμα δημιουργεί ατμόσφαιρα εμπιστοσύνης.

Κεντρικά σημεία του προγράμματος της κυβέρνησής του είναι η συναδέλφωση, η λήθη και η κατάργηση των εκτελέσεων των στρατοδικείων του Εμφυλίου.Προτεραιότητα είναι πάντα η οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση, με ένα πρόγραμμα εθνικοποιήσεων,κοινωνικών παροχών, διανομής γης στους ακτήμονες, χορήγησης ψήφου στις γυναίκες, κά.

 

Τα πρώτα μέτρα που λαμβάνει  η νέα κυβέρνηση αποσκοπούν στον περιορισμό των διώξεων κατά της Αριστεράς και στην άμβλυνση των συνεπειών του Εμφυλίου. Οι θέσεις αλλά και οι ενέργειες της κυβέρνησης Πλαστήρα φυσικά δεν είναι αρεστές από τα ανάκτορα αλλά και από μερίδα της συντηρητικής αντιπολίτευσης και του παράνομου τότε Κομμουνιστικού Κόμματος που δεν μπορεί να συνηθίσει τον ρόλο του, μένοντας εκτός πολιτικού παιχνιδιού.Θα πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι το πολιτικό ακροατήριο του Πλαστήρα περιλάμβανε χιλιάδες ΕΑΜίτες που αποκαμωμένοι και ταλαιπωρημένοι επιθυμούσαν την ειρήνευση και την ομαλή πορεία της χώρας.Ο Πλαστήρας,άνθρωπος χριστιανός,σχεδόν ασκητής,αλλά και προληπτικός,με οδυνηρές εμπειρίες από τα πολεμικά μέτωπα,είχε βάλει ως μέγα στόχο να μη χυθεί αίμα όσο αυτός είναι πρωθυπουργός.

Η υπονόμευση βέβαια θα είναι άμεση και από τα δυο άκρα.Αν προσθέσουμε και τις εσωτερικές συγκρούσεις της κυβέρνησης, των κομμάτων και προσώπων που τη στηρίζουν και ιδίως του  Σοφοκλή Βενιζέλου,μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε το πόσο δύσκολος είναι ο βίος της.Το φλέγον θέμα είναι τα μέτρα ειρήνευσης και επιείκειας προς τους κατάδικους του εμφύλιου πολέμου.Στο μεταξύ ξεσπά και ο πόλεμος στην Κορέα,που επηρεάζει αρνητικά τις προσπάθειες της κυβέρνησης αλλά και αλλάξει τη στάση των Αμερικανών απέναντί της.

 Τον Δεκαπενταύγουστο του 1950, ο Πλαστήρας, στη γιορτή της Παναγίας στην Τήνο, τάσσεται  για μια ακόμη φορά υπέρ της κατάργησης της ποινής του θανάτου και ακύρωσης των θανατικών αποφάσεων των Εκτάκτων και Τακτικών Στρατοδικείων που ίσχυαν ακόμη και χωρίς η κυβέρνηση να έχει το δικαίωμα να παρέμβει.

Στις 21 Αυγούστου 1950 η κυβέρνηση Πλαστήρα «πέφτει». 

Στις εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου 1951 η παράταξή του έρχεται δεύτερη,πίσω από τον νεοϊδρυθέντα "Ελληνικό Συναγερμό" του Στρατάρχη Πάπαγου, με 23,5% των ψήφων και 74 έδρες.Τελικώς σχηματίζει κυβέρνηση με τη συμμετοχή του  Σοφοκλή Βενιζέλου.

 

 

Από τα πρώτα βήματά της η νέα κυβέρνηση συναντά ισχυρές και σχεδιασμένες αντιδράσεις του κρατικού μηχανισμού και της Δεξιάς.Πολλοί είναι αυτοί που θεωρούν ότι η μάχη για την ειρήνευση χάθηκε από τη στιγμή που ελληνικοί (Ανάκτορα,ΙΔΕΑ κά.) και ξένοι παράγοντες υπονόμευσαν την πρώτη κυβέρνηση Πλαστήρα. Αρνητικός είναι ο ρόλος των δυο πιο σημαντικών προσωπικοτήτων,του Σοφοκλή Βενιζέλου και του Γεωργίου Παπανδρέου που με τις ενέργειές τους χάθηκε η δυνατότητα να αποκτήσει ο πολιτικός χώρος του "Κέντρου" μια ξεχωριστή ταυτότητα και φυσιογνωμία στην πολιτική ζωή της χώρας.

Οι συνέπειες  του Εμφυλίου,η μη χορήγηση Γενικής Αμνηστίας ταλανίζουν την χώρα.Πέντε μέρες μετά την ορκωμοσία της νέας κυβερνήσεως,αρχίζει η μεγαλύτερη δίκη υπόδικων Κομμουνιστών,μεταξύ των οποίων είναι και ο Νίκος Μπελογιάννης,που η  εξέλιξή της θα αποβεί καθοριστική για την πολιτική ζωή της χώρας.

Στο μεταξύ η κυβέρνηση που κυκλώνεται από σημαντικά προβλήματα και αντιμετωπίζει την ισχυρή αντιπολίτευση του "Συναγερμού" αλλά και τη μεγάλη αντίδραση του μεγαλύτερου μέρους του κρατικού μηχανισμού,δέχεται το πιο ισχυρό πλήγμα.Στα μέσα του Νοέμβρη ο γηραιός πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας παθαίνει καρδιακή κρίση και παραμένει άρρωστος στο κρεβάτι. 

Η προσπάθεια για συνέχιση των μέτρων ειρήνευσης και επιείκειας προχωρά με αργούς ρυθμούς και συναντά πάντα την αντίδραση ιδιαίτερα τώρα των Αμερικάνων αλλά και της Δεξιάς.Η αποκάλυψη των παράνομων ασυρμάτων και ραδιοσημάτων είναι πάντα στην επικαιρότητα,ο Πλαστήρας νιώθει ότι η κατάσταση έχει ξεφύγει από τα χέρια του, όμως δεν χάνει την αισιοδοξία και την πίστη του στην ειρήνευση,που μόνο μέσα από αυτή θα επέλθει η ανασυγκρότηση και η πρόοδος του τόπου.

Στις 16 Φεβρουαρίου αρχίζει στο Διαρκές Στρατοδικείον Αθηνών η δεύτερη δίκη Μπελογιάννη που θα προκαλέσει σεισμό στην Ελλάδα,διεθνείς αντιδράσεις και συγκίνηση στο εξωτερικό.Την 1η Μαρτίου του 1952 απαγγέλλονται οι θανατικές καταδίκες του Μπελογιάννη και των συντρόφων του.Λίγες μέρες μετά, ο ήδη άρρωστος Πλαστήρας παθαίνει εγκεφαλικό επεισόδιο και αναλαμβάνει ενεργότερο ρόλο ο Σοφοκλής Βενιζέλος.

Με διαδικασίες συνωμοτικού τύπου στις 29 Μαρτίου 1951 ο Μπελογιάννης και οι τρεις σύντροφοί του τελικά εκτελούνται.Ο Πλαστήρας που είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι εκτέλεση δε θα γίνει πληροφορείται το γεγονός,αφού ήδη έχει γίνει και καταρρέει.Παγωμάρα και συγκλονισμός επικρατεί σε Ελλάδα και εξωτερικό.Δυο χρόνια μετά τον τερματισμό του εμφύλιου,χύνεται και πάλι αίμα.Προκαλείται ευρεία κυβερνητική κρίση για το ποιος και πώς έδωσε την άδεια αυτής της πράξης.Ο υπουργός της Δικαιοσύνης είχε την προηγούμενη της εκτέλεσης ζητήσει ακρόαση από τον βασιλιά και είχε προτείνει εκ μέρους της κυβέρνησης,μετατροπή της ποινής σε ισόβια. Ουδέποτε λαμβάνει απάντηση.Ξημερώματα της ο Μπελογιάννης εκτελείται και μαζί εκτελείται και η πολιτική και κοινωνική ομαλότητα.

Η αρρώστια του πρωθυπουργού που για κάποιο διάστημα νοσηλεύεται στην Αμερική,η επίθεση του "Συναγερμού",η πίεση των Αμερικάνων αλλά και η δυσφορία των πολιτών για τις κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.Παράλληλα ξεσπά και η υπόθεση με τη δίκη της Αεροπορίας που αφορά τις διώξεις κάποιων δημοκρατικών αξιωματικών. Η τύχη της κυβέρνηση κρέμεται σε μια κλωστή από τις αποχωρήσεις βουλευτών της ΕΠΕΚ και από τις προσχωρήσεις σε αυτήν κάποιων βουλευτών της ΕΔΑ.Ο άρρωστος πρωθυπουργός παρουσιάζεται στην βουλή για να αντιμετωπίσει την αντιπολίτευση.Με το αριστερό παράλυτό του χέρι κρεμασμένο,ωχρός,αλλά στητός και κεφάτος,ανεβαίνει στο βήμα και υποστηρίζει το έργο της κυβέρνησής του που τελικώς θα παραιτηθεί τον Οκτώβριο.

 

«Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος…»

Στις 16 Νοεμβρίου 1952 διεξάγεται νέα εκλογική αναμέτρηση.Μεγάλος αντίπαλός του στις εκλογές αυτές που γίνονται με πλειοψηφικό σύστημα είναι ο Αλέξανδρος Παπάγος, ιδρυτής του «Ελληνικού Συναγερμού». Ο Πλαστήρας καλεί την Αριστερά να μην κατέβει ξεχωριστά στις εκλογές. Η απάντηση που παίρνει είναι το σύνθημα «Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος» που έχει μείνει ως τις μέρες μας και αναφέρεται συχνά στη διάρκεια πολιτικών συζητήσεων. Η ΕΠΕΚ γνωρίζει μεγάλη  καθώς εκλέγει μόλις 31 βουλευτές. 

Αυτό σημαίνει το τέλος της πολιτικής καριέρας του Πλαστήρα.Ο ίδιος είναι σοβαρά άρρωστος,πηγαίνει ξανά στις ΗΠΑ χωρίς όμως η κατάσταση του να βελτιωθεί σημαντικά. Επιστρέφει στην Ελλάδα όπου δέχεται ακόμα ένα χτύπημα. Στις 3/5/1953, το κόμμα που είχε ο ίδιος ιδρύσει, η ΕΠΕΚ διαλύεται.

Στις 26 Ιουλίου 1953 ο άγαμος,ο ασκητής της ζωής,ο αληθινός πατριώτης, πένητας αν και πρωθυπουργός, πεθαίνει προδομένος από την καρδιά του και την ημιπληγία που τον ταλαιπωρούσε.

Ο Πλαστήρας μέχρι και την τελευταία στιγμή της ζωής του κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για τον κατευνασμό των πολιτικών παθών και για μια νέα αρχή για τον τόπο.Πολλοί ήταν εκείνοι που είχαν πολεμήσει στους εθνικούς αγώνες υπό τις διαταγές του και όσοι ήταν στη κηδεία του,στην οποία παρέστη και ο βασιλιάς Παύλος,έκλαιγαν,όταν περνούσε το φέρετρό του.Η τιμιότητά του υπήρξε παροιμιώδης.