Αγαμέμνων:o Βασιλιάς των Μυκηνών,ο αρχιστράτηγος των Αχαιών

 

O Αγαμέμνονας υπήρξε ο βασιλιάς των Μυκηνών και του Άργους,ο αρχιστράτηγος της εκστρατείας στην Τροία, κεντρικό πρόσωπο στην Ιλιάδα. Πατέρας του ήταν ο Ατρέας και μητέρα του η Αερόπη, κόρη του βασιλιά Μίνωα. Αδέλφια είχε τον Μενέλαο και την Αναξίβα. Ανήκε στο περίφημο γένος των Ατρειδών, μια δυναστεία σημαδεμένη από κατάρες, προδοσίες και τραγωδίες.

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

 Μετά από αιματηρές διαμάχες για τη διαδοχή, ο Αγαμέμνων καταλαμβάνει τον θρόνο των Μυκηνών, μίας από τις ισχυρότερες πόλεις-κράτη της Μυκηναϊκής περιόδου. Ο γάμος του με την Κλυταιμνήστρα, κόρη του βασιλιά Τυνδάρεω της Σπάρτης, σφράγισε πολιτικές συμμαχίες αλλά αποτέλεσε και τον προάγγελο μιας τραγικής μοίρας.

 

 

Επειδή ο Θυέστης σκότωσε τον αδελφό του Ατρέα, τα αγόρια του Ατρέα, δηλαδή ο Αγαμέμνονας και ο Μενέλαος, κατέφυγαν στη Σπάρτη.Εκεί παντρεύτηκαν τις κόρες του βασιλιά Τυνδάρεου,ο Αγαμέμνονας την Κλυταιμνήστρα και ο Μενέλαος την Ωραία Ελένη. Ο Όμηρος λέει ότι ο Αγαμέμνονας απόκτησε τρεις κόρες και ένα γιο, δηλαδή τη Χρυσόθεμη, τη Λαοδίκη, την Αφιάνασσα και τον Ορέστη. Άλλοι συγγραφείς μετά τον Όμηρο, αντί για τις δύο τελευταίες κόρες του ,αναφέρουν την Ιφιγένεια και την Ηλέκτρα.

Ο Αγαμέμνονας κατορθώνει να διώξει το θείο του το Θυέστη από τις Μυκήνες και να βασιλεύσει ο ίδιος ,ενώ ο Μενέλαος γίνεται βασιλιάς της Σπάρτης.

Η επικράτεια των Μυκηνών,του βασιλείου του Αγαμέμνονα, δύσκολα προσδιορίζεται, καθώς ο γεωγραφικός όρος Άργος δήλωνε ή την ομώνυμη πόλη ή την Αργολίδα ή ολόκληρη την Πελοπόννησο μαζί με κομμάτια του νησιωτικού χώρου.

Όταν οι Έλληνες εκστρατεύουν στην Τροία, αυτός είναι ο αρχηγός.Τα στρατεύματα συγκεντρώνονται στην Αυλίδα της Βοιωτίας αλλά εγκλωβίζονται εκεί από την άπνοια ή  σύμφωνα με άλλη εκδοχή από αντίθετους ανέμους. Η αιτία γι' αυτό, σύμφωνα με τον μάντη Κάλχα, είναι ο θυμός της Άρτεμης  επειδή ο Ατρέας δεν είχε θυσιάσει το αρνί με το χρυσόμαλλο δέρας στην Θεά ή επειδή ο Αγαμέμνων είχε σκοτώσει σε κυνήγι το ιερό ελάφι της Θεάς.Ο μάντης τον συμβουλεύει να θυσιάσει την κόρη του την Ιφιγένεια. Όταν γίνεται  η θυσία, τότε ξεκινά η εκστρατεία.

Ο Όμηρος σκιαγραφεί τον βασιλιά  με αρετές και χαρίσματα αλλά και με αλαζονεία και έπαρση.Κεντρικό γεγονός στην Ιλιάδα είναι η σύγκρουσή του με τον Αχιλλέα, όταν απαιτεί από κείνον να του δώσει το δικό του λάφυρο, τη Βρισηίδα, σε αντάλλαγμα του δικού του λάφυρου, της Χρυσηίδας, την οποία αναγκάζεται να επιστρέψει στον πατέρα της και ιερέα του Απόλλωνα Χρύση μετά από απαίτηση του ίδιου του θεού.

Ο Αχιλλέας οργίζεται εντονότατα, αποκαλεί τον Αγαμέμνονα πανούργο,αναιδή,αναίσχυντο,σκυλοπρόσωπο,μέθυσο,  σκυλόματο, τον κατηγορεί για έπαρση, ότι, αν και δεν μάχεται στην  πρώτη γραμμή,είναι αυτός που απολαμβάνει τα περισσότερα και καλύτερα δώρα. Είναι φανερό ότι μεταξύ των δύο τόσο διαφορετικών ηρώων υπάρχει μεγάλη διαμάχη που ξεκινά από την αμφισβήτηση της πρωτοκαθεδρίας του Αγαμέμνονα από τον Αχιλλέα.

 Ο Αχιλλέας αποσύρεται από τη μάχη, οι Αχαιοί αντιμετωπίζουν δυσκολίες και ο Αγαμέμνονας αναγκάζεται να ζητήσει συμφιλίωση με τον αρχηγό των Μυρμιδόνων με μεσολαβητή τον σοφό Νέστορα,δίνοντάς  του σπουδαία δώρα, άλογα,πολύτιμα αντικείμενα,πολλά λάφυρα από την Τροία και μια από τις κόρες του για γυναίκα του.

Η  Ελένη  βέβαια περιγράφει στον Πρίαμο τον αδελφό του άνδρα της ως αγαθό βασιλιά και δυνατό πολεμιστή. Ξεχωρίζει από τους άλλους βασιλιάδες σε ομορφιά και αρχοντιά και σε χάρες θεϊκές, εμψυχώνει ή μαλώνει άνδρες απρόθυμους στον αγώνα , δείχνεται γενναίος στη μάχη, στην οποία ξαναρίχνεται αν και τραυματισμένος  και αυτό αναγνωρίζεται από τους στρατιώτες του, ενώ η ραψωδία Λ είναι σε μεγάλο μέρος αφιερωμένη στην αριστεία του.

Μετά την άλωση της Τροίας από τους Αχαιούς,ο Αγαμέμνονας θα είναι ένας από αυτούς που ταλαιπωρήθηκαν περισσότερο κατά την επιστροφή τους.Αργεί να ξεκινήσει καθώς θέλει πρώτα να κατευνάσει την οργή των Θεών για τις καταστροφές στα ιερά της Τροίας.Πρώτος του σταθμός είναι η Τένεδος και από κει κατευθύνεται στην Εύβοια. Στο ακρωτήριο Καφηρέα  εξαιτίας μιας τρομερής καταιγίδας βουλιάζουν πολλά πλοία και πνίγονται αρκετοί στρατιώτες. Ο Αγαμέμνονας σώζεται και το καράβι του κατευθύνεται στα Κύθηρα, όπου παλιά βασίλευε ο Θυέστης και τώρα ο γιος του και εραστής της Κλυταιμνήστρας Αίγισθος.

Ο ταλαιπωρημένος από το δύσκολο ταξίδι της επιστροφής  Αγαμέμνων  δεν ξέρει τίποτα για τις εξελίξεις στο βασίλειό του. Ο Αίγισθος τον υποδέχεται,παραθέτει προς τιμήν του συμπόσιο και βρίσκοντας την κατάλληλη στιγμή τον σκοτώνει, ενώ  κρυμμένη την ώρα του φονικού είναι η γυναίκα του Κλυταιμνήστρα. Εμφανίζεται και με σπαθί σκοτώνει την Κασσάνδρα, το σώμα της οποία παραμένει άταφο και γυμνό σε χείμαρρο δίπλα στον τάφο του Αγαμέμνονα. Την τύχη της είχε προφητέψει η ίδια η Κασσάνδρα.

Ο Αισχύλος από την ομώνυμη τραγωδία εξηγεί τα κίνητρα της δολοφονίας.Η Κλυταιμνήστρα που την οργανώνει,εκδικείται για τον θάνατο της κόρης της Ιφιγένειας αλλά και για το ότι ο σύζυγός της έφερε μαζί του την  ερωμένη του Κασσάνδρα.Ο θάνατός του αποτελεί την αρχή μιας νέας αιματοχυσίας μέσα στον οίκο των Ατρειδών, με αποκορύφωμα την εκδίκηση του Ορέστη, γιου του Αγαμέμνονα.

 

Το προσωπείο του Αγαμέμνονα που όμως αναφέρεται σε παλιότερα Μυκηναίο βασιλιά

 

Ο Αγαμέμνων  είναι ο ήρωας που συμβολίζει την εξουσία,την ηγεσία, που προτάσσει το καθήκον και τις φιλοδοξίες  πάνω από την οικογένεια. Διαθέτει δύναμη και κύρος,είναι όμως γεμάτος με πάθη,νικιέται από αυτά. Η προσωπικότητά του δείχνει πως ακόμα και οι πιο ισχυροί ηγέτες δεν μπορούν να ξεφύγουν από το πεπρωμένο. Παρά την γεμάτη δυσκολίες και περιπέτειες εκστρατεία στην Τροία,η κατάληξή της είναι επιτυχημένη. Ο Αγαμέμνων όμως είναι δεμένος με την κατάρα του οίκου του, όπως όλοι οι Ατρείδες,μια προαιώνια μοίρα που  από την οποία δεν μπορεί να αποφύγει,όπως δείχνει το τραγικό του τέλος.