Η Μάχης της Κ Ρ Η Τ Η Σ,β΄μέρος

 Η μάχη της Κρήτης ξεκίνησε στις 20 Μαΐου 1941 και ολοκληρώθηκε την 1η Ιουνίου 1941 με κατάληψη της Μεγαλονήσου από τους Γερμανούς. Η μάχη της Κρήτης, πέρα από σφοδρές συγκρούσεις που έγιναν στη διάρκειά της έχει και ορισμένα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Την πρωτοφανή αντίσταση του ντόπιου πληθυσμού στους Γερμανούς με τη χρήση γεωργικών και άλλων εργαλείων, τις μεγάλες απώλειες και των δύο πλευρών και την πανωλεθρία των Γερμανών αλεξιπτωτιστών που σχεδόν αποδεκατίστηκαν και ουσιαστικά δεν πήραν μέρος σε κάποια άλλη αποστολή ως το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. 

Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος είδαμε όλα τα γεγονότα πριν την απόβαση,τα σχέδια των Γερμανών,την αντίδραση των Άγγλων,την κατάσταση στο νησί και τα γεγονότα της πρώτης μέρας.... ...https://ellinoniroes.blogspot.com/2025/04/blog-post_26.html

 

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ 

 

Ο επικεφαλής της γερμανικής επιχείρησης Κουρτ Στούντεντ συνειδητοποιεί με αρκετή καθυστέρηση είναι αλήθεια πως τίποτα δεν έχει πάει σύμφωνα με το σχέδιο.Αποφασίζει με το πρώτο φως της επόμενης μέρας 21ης Μαΐου να ρίξει όλο το βάρος στο κομβικό σημείο της περιοχής του Μάλεμε. Μια πιθανή αποτυχία θα ήταν καταδικαστική για τον ίδιο αλλά και τους αλεξιπτωτιστές του.Οι Γερμανοί καταφέρνουν εύκολα να καταλάβουν το ύψωμα 107 και τον Πύργου Ψηλόνερου που δυστυχώς ήταν ανυπεράσπιστα, δημιουργώντας μια  κομβικής σημασίας βάση για ανεφοδιασμό στρατευμάτων και υλικών. Στο Μάλεμε συναντούν την αντίσταση λίγων Νεοζηλανδών και ντόπιων κατοίκων, παίρνουν όμως το έλεγχο της περιοχής. Υπολογίζεται  ότι  τουλάχιστον 500 αεροπλάνα των Γερμανών προσγειώνονται στο αεροδρόμιο του Μάλεμε.

 

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

 

Η αντεπίθεση που οργανώνεται με καθυστέρηση από τις συμμαχικές δυνάμεις για ανακατάληψη του αεροδροµίου  και του υψώµατος 107 από το οποίο ελέγχονταν η ευρύτερη περιοχή του αεροδροµίου, δεν είναι έγκαιρη µε αποτέλεσα να αποτύχει. Την επόμενη μέρα σημειώνονται εκ νέου βομβαρδισμοί και ρίψη αλεξιπτωτιστών και στις 23 Μαΐου ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ και η ελληνική κυβέρνηση μεταφέρονται στην Αίγυπτο για να είναι ασφαλείς. 

 

 

 

Ύστερα από αυτή την αποτυχία και την προώθηση των συνεχώς ενισχυόµενων γερµανικών δυνάµεων προς τα βορειοανατολικά,οι εκεί βρετανο-ελληνικές δυνάµεις συµπτύσσονται τη νύχτα της 23ης /24ης Μαΐου σε νέα τοποθεσία ανατολικότερα Από την ηµέρα αυτή η πρωτοβουλία των επιχειρήσεων περνά στους Γερµανούς, ενώ η υπόθεση της ελευθερίας της Κρήτης είναι πλέον χαμένη.

 

Κατά τις επόμενες ημέρες της μάχης οι βομβαρδισμοί πόλεων και κωμοπόλεων της Κρήτης συνεχίζονται, ενώ το Βρετανικό Πολεμικό Ναυτικό, υπό τον Ναύαρχο Κάνιγχαμ υπέστη σοβαρές καταστροφές στα ανοιχτά της Κρήτης από το 8ο Αεροπορικό Σώμα υπό τον Richthofen. Στις 27 Μαΐου αποφασίζεται η εκκένωση της Κρήτης από τις συμμαχικές δυνάμεις και για τη διάσωσή τους στέλνονται πλοία του Βρετανικού Στόλου, ενώ τα Χανιά και το λιμάνι της Σούδας έχουν καταληφθεί από γερμανικές δυνάμεις μετά το σπάσιμο της γραμμής άμυνας των Βρετανών. Στις 28 Μαΐου 1941, οι γερμανικές δυνάμεις έχουν απωθήσει τις συμμαχικές προς το νότιο τμήμα της Κρήτης.Μέχρι τις 31 Μαίου ολοκληρώνεται η αποχώρηση των Βρετανών από την Κρήτη με προορισμό την Αίγυπτο.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

Η µάχη της Κρήτης ήταν µια πύρρεια νίκη των Γερµανών, γι' αυτό άλλωστε και δεν επαναλήφθηκε παρόµοια επιχείρηση κατά την διάρκεια του πολέµου. Τα θύµατα των Γερµανών στη δεκαήµερη επιχείρηση ξεπερνούσαν τα θύµατα τους σε ολόκληρη την επιχείρηση κατά της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδος.Ο επικεφαλής των Γερμανών Στούντεντ αναγκάστηκε να οµολογήσει ότι η Κρήτη υπήρξε «ο τάφος των Γερµανών Αλεξιπτωτιστών». Η επίλεκτη Μεραρχία Αλεξιπτωτιστών, αποδεκατισµένη και εξαρθρωµένη, δεν επρόκειτο να παίξει στον µέλλον ουσιαστικό ρόλο.

 

Οι απώλειες των Γερµανών οφείλονταν στις λίγες ή εσφαλμένες πληροφορίες που είχε η γερµανική υπηρεσία πληροφοριών, σχετικά µε την δύναµη και την διάταξη των αµυνοµένων, µε αποτέλεσµα πολλές µονάδες αλεξιπτωτιστών να ριφθούν κοντά σε φυλασσόμενα σημεία και να εξοντωθούν.Ένα άλλο στοιχείο που υποτιμήθηκε ήταν η αντίδραση των Κρητικών,για τους οποίους αρχικά πίστευαν ότι θα είναι φιλικοί ή έστω ουδέτεροι.Αντί αυτών ήρθαν αντιμέτωποι με την αποφασιστικότητα και την αγωνιστικότητα των Κρητικών Οι απώλειες των Γερμανών δεν μπορούν να υπολογιστούν ακριβώς, καθώς τα στοιχεία διαφέρουν ανάλογα με την πηγή. Υπολογίζεται πάντως ότι είχαν γύρω στους 4.000 νεκρούς και αγνοούμενους και 2.500 τραυματίες οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν αλεξιπτωτιστές.. Η Luftwaffe έπαθε πανωλεθρία, καθώς έχασε 220 αεροσκάφη, ενώ 144 έπαθαν σοβαρές ζημιές. 

 

Παρά τη στρατηγική θέση που είχε η Κρήτη και το ενδιαφέρον ορισμένων γερμανικών κύκλων ως προκεχωρημένο φυλάκιο της γερμανικής αυτοκρατορίας  στην Ανατολική Μεσόγειο,το νησί δεν διαδραμάτισε κανένα σπουδαίο -εν συγκρίσει με τη σημασία που του αποδιδόταν- στρατηγικό ρόλο στην περίοδο της Κατοχής.

 

Η μάχη της Κρήτης τελικά δεν επηρέασε την εξέλιξη του β΄ παγκόσμιου πολέμου.Σήμερα είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν καθυστέρησε,στο βαθμό τουλάχιστον που είχε υποστηριχτεί αρχικά την έναρξη της ναζιστικής επίθεσης στην Ρωσία.Αυτό φυσικά δεν μειώνει την αξία της μαχητικής αντίστασης των Ελλήνων και Βρετανών υπερασπιστών του νησιού που προκάλεσαν βαριές απώλειες στον εχθρό.

 

Σε ότι αφορά τους Βρετανούς η απώλεια της Κρήτης και της στρατηγικής της θέσης δεν ήταν μικρή.Η παγίδα  όμως για τους επίλεκτους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές που είχε στηθεί ήταν μερικώς επιτυχημένη.Η απώλεια του όπλου αυτού θα μείωνε τον κίνδυνο σε άλλες κρίσιμες περιοχές της Μεσογείου(Μάλτα,Κύπρος,Β. Αφρική) ή και ακόμα στην ίδια την Βρετανία.

 

Οι απώλειες των Συμμάχων

 

  1.828 άνδρες του Βρετανικού Ναυτικού και 1.742 του Στρατού Ξηράς σκοτώθηκαν, ενώ οι τραυματίες ήταν 1.737. Κατά την εκκένωση του νησιού σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν 800 άνδρες. Επίσης 5.255 Έλληνες στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν. Την ίδια τύχη είχαν και 11.835 άνδρες της Βρετανικής Κοινοπολιτείας. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 1.000 άνδρες της Κοινοπολιτείας παρέμειναν στην Κρήτη και κρύβονταν στα βουνά, στο νότιο τμήμα του νησιού. Οι Νεοζηλανδοί είχαν 671 νεκρούς, 967 τραυματίες και 2.180 αιχμαλώτους. Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων από τον άμαχο πληθυσμό παραμένει άγνωστος. Οι Βρετανοί έχασαν επίσης έξι αντιτορπιλικά και τρία καταδρομικά,ενώ σοβαρές απώλειες υπέστησαν πέντε καταδρομικά, οκτώ αντιτορπιλικά, ένα αεροπλανοφόρο και δύο θωρηκτά. H RAF έχασε 46 μαχητικά αεροσκάφη διαφόρων τύπων.

 

Η μάχη των Κρητικών

 

Ειδική αναφορά πρέπει να γίνει στη συγκλονιστική αντίσταση του ντόπιου πληθυσμού που άμεσα όρθωσε το ανάστημά του στον εισβολέα.Δίπλα στους κανονικούς στρατιώτες οι Κρητικοί,απλοί πολίτες, με δικά τους όπλα είτε χρησιμοποιώντας σφεντόνες,ξύλα,μαχαίρια ή και άοπλοι, ελπίζοντας ότι θα πάρουν το όπλο του εχθρού,προσπαθούν να σταματήσουν τους Γερμανούς.Το παράδειγμά τους αποτελεί  μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία του β΄παγκοσμίου πολέμου και σημαντικό στοιχείο της μάχης.Από την πρώτη κιόλας στιγμή σε όλα τα επίκαιρα σημεία του νησιού στήνονται μετερίζια για την αντιμετώπιση του από αέρος επιδρομέα που επανδρώνονται από ντόπιους ελεύθερους σκοπευτές, οπλισμένους με πρωτόγονα τουφέκια ή ακόμα και ραβδιά.

 

 

Η αλήθεια είναι ότι οι Κρητικοί οργίστηκαν από το γεγονός ότι ούτε η εξόριστη κυβέρνηση  είχε φροντίσει να τους δώσει όπλα,ούτε και οι Βρετανοί κατά τη δεκαήμερη αυτή μάχη.Γεγονός είναι ότι σχηματίστηκαν δεκάδες αυτοσχέδιες ομάδες πολιτών στους τρεις τομείς του αγώνα,στα Χανιά,στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο.

 

Η αντίσταση που συναντούν οι Ναζί από τα στρατεύματα και τους ελεύθερους σκοπευτές καθηλώνει προς στιγμήν τα σχέδιά τους.Χάρις όμως στις συνεχείς από αέρα ενισχύσεις τους τελικά εδραιώνονται στα βόρεια παράλια των Χανίων.Από εδώ ανασυντάσσονται και προχωρούν προς την ενδοχώρα,υποστηριζόμενοι από μηχανοκίνητα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους.Οι εξορμήσεις τους όμως είναι γεμάτες κινδύνους,οι αντιστάσεις των Κρητικών που στο μεταξύ έχουν εξοπλιστεί από όπλα-λάφυρα από τις πρώτες φονικές συμπλοκές,τους προκαλούν μεγάλες απώλειες.

 

Ονομαστές είναι οι μάχες στην Αγριοκεφάλα και στα Φλώρια στην επαρχία Σελίνου στις 23 και 24 Μαιού,όπου οι Γερμανοί αποδεκατίζονται,ενώ ο οπλαρχηγός Ν. Φραγκιουδάκης παίρνει τη σημαία τους.Οι Γερμανοί νομίζουν ότι πίσω από τους Κρητικούς υπάρχουν οι Βρετανοί οι οποίοι όμως ήταν σε διαδικασία αποχώρησης. 

Στη μάχη γύρω από τον Γαλατά, ένα κρίσιμο σημείο για την άμυνα των Χανίων, οι κάτοικοι της περιοχής επιτίθενται στους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές με κάθε μέσο. Υπάρχουν αναφορές ότι ηλικιωμένοι και νέοι χρησιμοποιούσαν πέτρες, μαχαίρια και γεωργικά εργαλεία για να αντιμετωπίσουν ένοπλους Γερμανούς. Σε πολλές περιπτώσεις, συνέλαβαν ή σκότωσαν αλεξιπτωτιστές αμέσως μόλις προσγειώθηκαν.

Η μάχη στον Άγιο Γεώργιο Αλατσάτων (Ηράκλειο):Όταν Γερμανοί αλεξιπτωτιστές πέφτουν στην περιοχή, οι κάτοικοι των Αλατσάτων, αν και άοπλοι, σπεύδουν να υπερασπιστούν το χωριό τους. Οι χωρικοί ενώνονται με τις λίγες ελληνικές και συμμαχικές δυνάμεις και αντιστέκονται σθεναρά, προκαλώντας μεγάλες απώλειες στους Γερμανούς.

  Η επίθεση στα Πεζά (Ηράκλειο):Στα Πεζά είναι ίδια η εικόνα. Ορισμένοι αγρότες, χρησιμοποιώντας παλιά τουφέκια και κυνηγετικά όπλα, έστησαν ενέδρες στα χωράφια για τους εισβολείς, ενώ γυναίκες και παιδιά βοηθούσαν μεταφέροντας πυρομαχικά και φροντίζοντας τους τραυματίες.

Η περιοχή του Μάλεμε (Χανιά): Η περιοχή του αεροδρομίου Μάλεμε ήταν στόχος μαζικής γερμανικής επίθεσης. Οι κάτοικοι των γύρω χωριών (Πλατανιάς, Ταυρωνίτης κ.ά.) συμμετείχαν ενεργά: κρυμμένοι στα χωράφια και στους ελαιώνες, χτυπούσαν απομονωμένους Γερμανούς στρατιώτες. Ορισμένες οικογένειες προστάτευσαν ή τροφοδότησαν Νεοζηλανδούς και Έλληνες στρατιώτες που μάχονταν εκεί.

Πολλά χωριά οργανώθηκαν αυθόρμητα: στήνονταν αυτοσχέδιες περιπολίες, φυλάκια και ενέδρες χωρίς καμία επίσημη στρατιωτική καθοδήγηση.Αν και οι Κρητικοί είχαν μεγάλη παράδοση αντίστασης εναντίον των Τούρκων,στη μάχη αυτή επέδειξαν ακόμη μεγαλύτερη γενναιότητα. Υπάρχουν αναφορές ότι ακόμη και ιερείς οδήγησαν τους ενορίτες οι ίδιοι στη μάχη.Οι Γερμανοί που ήταν σχεδόν καθησυχασμένοι από τη πρόβλεψη της υπηρεσίας πληροφοριών του ότι δηλαδή οι Κρητικοί θα τους "καλωσόριζαν" πιάστηκαν εντελώς εξαπίνης.Η αντίσταση του λαού,που είχε τόσο βαθιές ρίζες στην Κρήτη προσέβαλε τόσο την πρωσική αίσθηση περί στρατιωτικής τάξης,ώστε διατάχθηκαν σκληρότατα αντίποινα στους ντόπιους.