Η Μάχης της Κ Ρ Η Τ Η Σ,β΄μέρος

 Η μάχη της Κρήτης ξεκίνησε στις 20 Μαΐου 1941 και ολοκληρώθηκε την 1η Ιουνίου 1941 με κατάληψη της Μεγαλονήσου από τους Γερμανούς. Η μάχη της Κρήτης, πέρα από σφοδρές συγκρούσεις που έγιναν στη διάρκειά της έχει και ορισμένα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Την πρωτοφανή αντίσταση του ντόπιου πληθυσμού στους Γερμανούς με τη χρήση γεωργικών και άλλων εργαλείων, τις μεγάλες απώλειες και των δύο πλευρών και την πανωλεθρία των Γερμανών αλεξιπτωτιστών που σχεδόν αποδεκατίστηκαν και ουσιαστικά δεν πήραν μέρος σε κάποια άλλη αποστολή ως το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. 

Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος είδαμε όλα τα γεγονότα πριν την απόβαση,τα σχέδια των Γερμανών,την αντίδραση των Άγγλων,την κατάσταση στο νησί και τα γεγονότα της πρώτης μέρας.... ...

 

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΘΑΝΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΘΑΝΑΣΗΣ 

 ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ https://ellinoniroes.blogspot.com/2025/04/blog-post_26.html

 

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ 

20 Μαΐου 1941: Η έναρξη της Επιχείρησης Ερμής. Γερμανοί αλεξιπτωτιστές πέφτουν στην Κρήτη, σηματοδοτώντας την πρώτη μεγάλης κλίμακας αεραποβατική εισβολή στην ιστορία.

Εδώ που ο ουρανός γέμισε αλεξίπτωτα και η γη ανθρώπους που δεν λύγισαν.

Στρατιώτες και άμαχοι, ενωμένοι, πολέμησαν με ό,τι είχαν – για την ελευθερία

 

Ο επικεφαλής της γερμανικής επιχείρησης Κουρτ Στούντεντ συνειδητοποιεί με αρκετή καθυστέρηση είναι αλήθεια πως τίποτα δεν έχει πάει σύμφωνα με το σχέδιο.Αποφασίζει με το πρώτο φως της επόμενης μέρας 21ης Μαΐου να ρίξει όλο το βάρος στο κομβικό σημείο της περιοχής του Μάλεμε. Μια πιθανή αποτυχία θα ήταν καταδικαστική για τον ίδιο αλλά και τους αλεξιπτωτιστές του.

Ο Γερμανός στρατηγός Μάιντλ, αν και τραυματισμένος, έχει αντιληφθεί τη στρατηγική αξία του Υψώματος 107, το οποίο υπερασπίζεται το 22ο Τάγμα Νεοζηλανδών. Τη νύχτα της 20ής προς 21η Μαΐου, οι Γερμανοί εξαπολύουν επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον του υψώματος, που βρίσκεται νότια του αεροδρομίου του Μάλεμε. Η μάχη είναι σφοδρή και οι Νεοζηλανδοί βάλλονται από πολλές πλευρές.

Ο διοικητής τους, αντισυνταγματάρχης Άντριου, χωρίς ασύρματη επικοινωνία με τα υπόλοιπα τμήματα και φοβούμενος περικύκλωση, διατάζει υποχώρηση, εγκαταλείποντας ουσιαστικά το Μάλεμε. Η απόφαση αυτή, που θα επικριθεί έντονα αργότερα, σηματοδοτεί ουσιαστικά την αρχή του τέλους για την άμυνα της Κρήτη κατά τη Μάχη της Κρήτης.

Το αεροδρόμιο του Μάλεμε μένει πλέον ουσιαστικά ανυπεράσπιστο, δημιουργώντας για τους Γερμανούς μια κομβικής σημασίας βάση ανεφοδιασμού στρατευμάτων και πολεμικού υλικού.Από τις πρώτες πρωινές ώρες τα γερμανικά τα στούκας κάνουν εφορμήσεις και βομβαρδισμούς και άμεσα  προσγειώνονται εκεί δεκάδες γερμανικά μεταγωγικά αεροσκάφη, μεταφέροντας συνεχώς νέες δυνάμεις και εφόδια.Υπολογίζεται ότι πεντακόσια περίπου μεταγωγικά μετέφεραν 10.000 άνδρες που αναπτύχθηκαν στην παραλία και στην κοίτη του Κερίτη ποταμού.

 Η ισχυρή αυτή δύναμη αποτελεί πλέον τη βάση για την κατάληψη και άλλων καίριων σημείων του νησιού από τους Γερμανούς, καθώς και για τη διεξαγωγή χερσαίων επιθέσεων εναντίον των ελληνοσυμμαχικών τμημάτων, γεγονός που αλλάζει καθοριστικά την πορεία της Μάχη της Κρήτης.

Στον Γαλατά, όπου βρίσκεται το αρχηγείο των Νεοζηλανδών, συνεχίζονται οι σκληρές μάχες. Οι προσπάθειες των Γερμανών αποκρούονται με βαριές απώλειες.

Στο Ρέθυμνο, Γερμανοί αλεξιπτωτιστές, με βάση τα χωριά γύρω από το μικρό αεροδρόμιο της πόλης, επιχειρούν να καταλάβουν σημαντικά υψώματα. Ελληνοαυστραλιανές δυνάμεις, μαζί με τμήματα της Χωροφυλακής και Κρητικούς πολίτες, προσπαθούν να τους απωθήσουν.                                 Η ίδια εικόνα σκληρών συγκρούσεων επικρατεί και στο Ηράκλειο.

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

 

Η αντεπίθεση που οργανώνεται με καθυστέρηση από τις συμμαχικές δυνάμεις για ανακατάληψη του αεροδροµίου  και του υψώµατος 107 από το οποίο ελέγχονταν η ευρύτερη περιοχή, δεν είναι έγκαιρη µε αποτέλεσα να αποτύχει λόγω του σφοδρού αεροπορικού βομβαρδισμού.

Την επόμενη μέρα 23η Μάιου σημειώνονται εκ νέου σφοδροί βομβαρδισμοί και νέες ρίψεις αλεξιπτωτιστών. Οι Γερμανοί επιχειρούν να εισβάλουν στο Ηράκλειο από την Πύλη των Χανίων. Όλες οι διαθέσιμες δυνάμεις του φρουραρχείου, μαζί με πολίτες της πόλης, αντεπιτίθενται και τους αναγκάζουν να υποχωρήσουν.

Ενώ οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται, εμφανίζονται για πρώτη φορά συμμαχικά αεροσκάφη. Συγκεκριμένα, δώδεκα βρετανικά καταδιωκτικά απογειώνονται από την Αίγυπτος με προορισμό το Ηράκλειο. Ωστόσο, μόνο ένα καταφέρνει τελικά να προσγειωθεί, καθώς τα υπόλοιπα είτε καταρρίπτονται είτε αναγκάζονται να επιστρέψουν στις βάσεις τους.

Είναι πλέον φανερό ότι η έκβαση της Μάχη γίνεται ολοένα και  πιο δυσμανής και δημιουργούνται υποχώρησης και κατάρρευσης του μετώπου.Στις 23 Μαΐου, ο Γεώργιος Β΄ μαζί με την ελληνική κυβέρνηση μεταφέρονται στην Αίγυπτο  για να  είναι ασφαλείς. Το παρασκήνιο της αποχώρησης ήταν ιδιαίτερα δραματικό. Ο βασιλιάς, η ελληνική κυβέρνηση του Εμμανουήλ Τσουδερού και Βρετανοί αξιωματούχοι βρίσκονταν αρχικά στην περιοχή των Χανιά. Όταν όμως έγινε φανερό ότι οι Γερμανοί πλησίαζαν και ότι η άμυνα κατέρρεε, αποφασίστηκε η άμεση απομάκρυνσή τους από το νησί.Η μετακίνηση έγινε μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Η βασιλική συνοδεία έχοντα μιας φρουρά περίπου σαράντα ανδρών εγκατέλειψε βιαστικά τα Χανιά και, μέσω των δύσβατων δρόμων των Λευκών Ορέων, κατευθύνθηκε προς τη νότια ακτή της Κρήτης. Στη διαδρομή υπήρχε φόβος γερμανικών αεροπορικών επιθέσεων αλλά και κίνδυνος να πέσουν σε κάποια γερμανική ενέδρα.

Στις 24 Μαΐου, πέμπτη ημέρα της γερμανικής επίθεσης, νέοι αεροπορικοί βομβαρδισμοί πλήττουν το σύνολο των μεγάλων πόλεων της Κρήτη, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερες καταστροφές. Πέρα από τις εκτεταμένες υλικές ζημιές στις ουσιαστικά ανοχύρωτες πόλεις, μεγάλος αριθμός αμάχων θάβεται κάτω από τα ερείπια των βομβαρδισμένων κτηρίων κατά τη διάρκεια της Μάχη της Κρήτη

Κρήτη,Μάιος 1941. Το λιμάνι της Σούδας βομβαρδίζεται από την Luftwaffe.

Οι ελληνοσυμμαχικές δυνάμεις βρίσκονται πλέον σε διαρκή άμυνα. Ο Νεοζηλανδός διοικητής Μπέρναρντ Φράιμπεργκ, παρά τις εντολές που δέχεται, αναφέρει στους ανωτέρους του τις βαριές απώλειες των συμμάχων, οι οποίες υπολογίζονται σε περίπου 1.000 Βρετανούς και 250 Νεοζηλανδούς στρατιώτες. Την ίδια στιγμή, ενώ οι Γερμανοί ενισχύονται συνεχώς μέσω του αεροδρομίου του Μάλεμε, οι συμμαχικές δυνάμεις αδυνατούν να λάβουν ουσιαστικές ενισχύσεις, γεγονός που επιδεινώνει συνεχώς τη θέση τους.

Στις 25 Μαΐου οι Γερμανοί επιτίθενται εκ νέου στον Γαλατάς. Παρά την ηρωική άμυνα των Νεοζηλανδών, οι Γερμανοί καταλαμβάνουν τελικά την περιοχή και οι υπερασπιστές της αναγκάζονται να υποχωρήσουν.

Η κατάσταση γίνεται πλέον δραματική. Το μέτωπο δυτικά των Χανιά προς το Μάλεμε έχει διασπαστεί και οι ελληνοσυμμαχικές δυνάμεις υποχωρούν συνεχώς. Στο Ρέθυμνο οι συμμαχικές δυνάμεις βρίσκονται περικυκλωμένες και αποκομμένες, ενώ οι Βρετανοί και Αυστραλοί στρατιώτες που μάχονται εκεί αντιμετωπίζουν πλέον άμεσα τον κίνδυνο αιχμαλωσίας.

Μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, η νεοζηλανδική μεραρχία συνεχίζει την υποχώρησή της, ενώ οι ελληνικές δυνάμεις, με ελάχιστα πλέον πολεμοφόδια, δέχονται αδιάκοπα πυρά και επιθέσεις από τους Γερμανούς κατά τη διάρκεια της Μάχη της Κρήτης.

Ο Τσώρτσιλ, ο οποίος όλες αυτές τις ημέρες, είτε παρερμηνεύοντας τις ειδήσεις που έφταναν στην Αγγλία είτε αγνοώντας τη δραματική κατάσταση στο νησί, πίστευε ότι η Κρήτη μπορούσε ακόμη να κρατηθεί, πείθεται τελικά το πρωί της 27ης Μαΐου ότι η μάχη έχει ουσιαστικά χαθεί. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την αλλαγή στάσης παίζει η ανάγνωση του τηλεγραφήματος του Βρετανού στρατάρχη Ουέιβελ, το οποίο περιγράφει με σαφήνεια την κρίσιμη κατάσταση των συμμαχικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια της Μάχη της Κρήτης.Ανέφερε ξεκάθαρα ότι το αεροδρόμιο του Μάλεμε είχε εγκαταλειφθεί, ότι η βρετανική παρουσία στη Σούδα βρισκόταν πλέον σε άμεσο κίνδυνο και ότι οι συμμαχικές δυνάμεις έπρεπε να αποσυρθούν προς το νότιο τμήμα της Κρήτη.

Το Ρέθυμνο ήταν αποκομμένο και χωρίς επαρκή εφόδια, ενώ το Ηράκλειο βρισκόταν περικυκλωμένο από τις εχθρικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της Μάχη της Κρήτης.

Στις 27 Μαΐου αρχίζει η εφαρμογή του σχεδίου αποχώρησης των συμμαχικών δυνάμεων από την Κρήτη. Τη νύχτα της 26ης προς 27η Μαΐου φτάνουν στη Σούδα τρία βρετανικά πλοία μαζί με Άγγλους καταδρομείς, προκειμένου να υποστηρίξουν την αποχώρηση των συμμαχικών τμημάτων. Λίγο αργότερα, η Σούδα και τα Χανιά περνούν στον έλεγχο των Γερμανών.

Στο Ρέθυμνο οι ελληνοαυστραλιανές δυνάμεις, αποκομμένες και χωρίς δυνατότητα ενίσχυσης, αναγκάζονται τελικά να παραδοθούν. Οι συμμαχικές δυνάμεις του Ηράκλειο επιβιβάζονται στις 28 Μαΐου σε βρετανικά πλοία, εγκαταλείποντας την πόλη.

Τη νύχτα της 29ης Μαΐου βρετανικά πολεμικά πλοία παραλαμβάνουν Βρετανούς και συμμάχους στρατιώτες από τα Σφακιά. Μέχρι τις 31 Μαΐου ολοκληρώνεται η αποχώρηση των περισσότερων συμμαχικών δυνάμεων από το νησί. Ωστόσο, σημαντικός αριθμός στρατιωτών παραμένει πίσω και αιχμαλωτίζεται από τους Γερμανούς.

Στο Ηράκλειο, που είναι από τις τελευταίες περιοχές όπου συνεχίζεται η αντίσταση, ο διοικητής των ελληνικών δυνάμεων ζητά συνθηκολόγηση. Πολλοί Έλληνες μαχητές της Μάχη της Κρήτης συλλαμβάνονται και φυλακίζονται. Ενώ αρκετοί αιχμάλωτοι πολέμου από τα μέτωπα της Ηπείρου και της Μακεδονίας αφήνονται αργότερα ελεύθεροι, πολλοί από τους Έλληνες στρατιώτες που πολέμησαν στην Κρήτη κρατούνται αιχμάλωτοι μέχρι τον Οκτώβριο του 1941.

 Γερμανοί στρατιώτες εισέρχονται στο βομβαρδισμένο Ηράκλειο

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

Η µάχη της Κρήτης ήταν µια πύρρεια νίκη των Γερµανών, γι' αυτό άλλωστε και δεν επαναλήφθηκε παρόµοια επιχείρηση κατά την διάρκεια του πολέµου. Τα θύµατα των Γερµανών στη δεκαήµερη επιχείρηση ξεπερνούσαν τα θύµατα τους σε ολόκληρη την επιχείρηση κατά της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδος.Ο επικεφαλής των Γερμανών Στούντεντ αναγκάστηκε να οµολογήσει ότι η Κρήτη υπήρξε «ο τάφος των Γερµανών Αλεξιπτωτιστών». Η επίλεκτη Μεραρχία Αλεξιπτωτιστών, αποδεκατισµένη και εξαρθρωµένη, δεν επρόκειτο να παίξει στον µέλλον ουσιαστικό ρόλο.

 

Οι απώλειες των Γερµανών οφείλονταν στις λίγες ή εσφαλμένες πληροφορίες που είχε η γερµανική υπηρεσία πληροφοριών, σχετικά µε την δύναµη και την διάταξη των αµυνοµένων, µε αποτέλεσµα πολλές µονάδες αλεξιπτωτιστών να ριφθούν κοντά σε φυλασσόμενα σημεία και να εξοντωθούν.Ένα άλλο στοιχείο που υποτιμήθηκε ήταν η αντίδραση των Κρητικών,για τους οποίους αρχικά πίστευαν ότι θα είναι φιλικοί ή έστω ουδέτεροι.Αντί αυτών ήρθαν αντιμέτωποι με την αποφασιστικότητα και την αγωνιστικότητα των Κρητικών Οι απώλειες των Γερμανών δεν μπορούν να υπολογιστούν ακριβώς, καθώς τα στοιχεία διαφέρουν ανάλογα με την πηγή. Υπολογίζεται πάντως ότι είχαν γύρω στους 4.000 νεκρούς και αγνοούμενους και 2.500 τραυματίες οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν αλεξιπτωτιστές.. Η Luftwaffe έπαθε πανωλεθρία, καθώς έχασε 220 αεροσκάφη, ενώ 144 έπαθαν σοβαρές ζημιές. 

 

Παρά τη στρατηγική θέση που είχε η Κρήτη και το ενδιαφέρον ορισμένων γερμανικών κύκλων ως προκεχωρημένο φυλάκιο της γερμανικής αυτοκρατορίας  στην Ανατολική Μεσόγειο,το νησί δεν διαδραμάτισε κανένα σπουδαίο -εν συγκρίσει με τη σημασία που του αποδιδόταν- στρατηγικό ρόλο στην περίοδο της Κατοχής.

 

Η μάχη της Κρήτης τελικά δεν επηρέασε την εξέλιξη του β΄ παγκόσμιου πολέμου.Σήμερα είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν καθυστέρησε,στο βαθμό τουλάχιστον που είχε υποστηριχτεί αρχικά την έναρξη της ναζιστικής επίθεσης στην Ρωσία.Αυτό φυσικά δεν μειώνει την αξία της μαχητικής αντίστασης των Ελλήνων και Βρετανών υπερασπιστών του νησιού που προκάλεσαν βαριές απώλειες στον εχθρό.

 

Σε ό,τι αφορά τους Βρετανούς, η απώλεια της Κρήτη και της στρατηγικής της θέσης δεν ήταν καθόλου μικρή. Πολλοί υποστήριξαν ότι, αν είχε υπάρξει καλύτερη προετοιμασία της άμυνας του νησιού, τα αποτελέσματα της Μάχη της Κρήτης θα μπορούσαν να ήταν διαφορετικά. Η ελλιπής οχύρωση, η έλλειψη επαρκούς αεροπορικής κάλυψης και οι δυσκολίες στον συντονισμό των συμμαχικών δυνάμεων ήταν μερικά από τα σημεία για τα οποία ασκήθηκε έντονη κριτική στη βρετανική ηγεσία.

Ωστόσο, η μάχη εξελίχθηκε ταυτόχρονα και σε μια ιδιαίτερα αιματηρή δοκιμασία για τους επίλεκτους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές. Οι βαριές απώλειες που υπέστησαν περιόρισαν σημαντικά τη δυνατότητα της Γερμανίας να χρησιμοποιήσει ξανά σε τόσο μεγάλη κλίμακα το συγκεκριμένο όπλο. Η εξέλιξη αυτή μείωσε τον κίνδυνο παρόμοιων αεραποβατικών επιχειρήσεων σε άλλες κρίσιμες περιοχές της Μεσογείου, όπως η Μάλτα, η Κύπρος και η Βόρεια Αφρική, αλλά και ενδεχομένως απέναντι στην ίδια τη Βρετανία.

 

Οι απώλειες των Συμμάχων

 

  1.828 άνδρες του Βρετανικού Ναυτικού και 1.742 του Στρατού Ξηράς σκοτώθηκαν, ενώ οι τραυματίες ήταν 1.737. Κατά την εκκένωση του νησιού σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν 800 άνδρες. Επίσης 5.255 Έλληνες στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν. Την ίδια τύχη είχαν και 11.835 άνδρες της Βρετανικής Κοινοπολιτείας. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 1.000 άνδρες της Κοινοπολιτείας παρέμειναν στην Κρήτη και κρύβονταν στα βουνά, στο νότιο τμήμα του νησιού. Οι Νεοζηλανδοί είχαν 671 νεκρούς, 967 τραυματίες και 2.180 αιχμαλώτους. Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων από τον άμαχο πληθυσμό παραμένει άγνωστος. Οι Βρετανοί έχασαν επίσης έξι αντιτορπιλικά και τρία καταδρομικά,ενώ σοβαρές απώλειες υπέστησαν πέντε καταδρομικά, οκτώ αντιτορπιλικά, ένα αεροπλανοφόρο και δύο θωρηκτά. H RAF έχασε 46 μαχητικά αεροσκάφη διαφόρων τύπων.

Συνεχίζεται 

με το τρίτο μέρος του αφιερώματος "Η Μάχη των Κρητικών"...