Εμμανουήλ Π Α Π Α Σ,ο τραπεζίτης που έγινε μέγας οπλαρχηγός

 

Εμμανουήλ Π Α  Π Α Σ,ο τραπεζίτης που έγινε μέγας οπλαρχηγός

 

 

 

Ο Εμμανουήλ Παπάς (1772-1821) γεννήθηκε στο χωριό Δοβίστα Σερρών που σήμερα φέρει τιμητικά το όνομά του. Καταγόταν από πλούσια και αρχοντική οικογένεια και ασχολήθηκε με το εμπόριο και τις τραπεζικές δραστηριότητες.Η μεγάλη κτηματική και χρηματική περιουσία που απέκτησε τον έκαναν σημαντικό οικονομικό παράγοντα και τον καθιέρωσαν ως ένα είδος τραπεζίτη των Οθωμανών αρχόντων της περιοχής, δανείζοντάς τους σημαντικά ποσά για τις συναλλαγές τους.Απέκτησε έτσι την εμπιστοσύνη όχι μόνο των Ελλήνων τους οποίους στήριζε αλλά και προστάτευε από τις αυθαιρεσίες των Τούρκων, αλλά και των ίδιων των  κατακτητών και έχαιρε εξαιρετικής εκτίμησης.

Τη διετία 1817-1819 ήταν τραπεζίτης στην Κωνσταντινούπολη. Τα πρώτα σύννεφα στις σχέσεις του με την Οθωμανική αυτοκρατορία, εμφανίστηκαν το 1819. Εκείνη τη χρονιά ο Παπάς που ανυπομονούσε να δει την Ελλάδα ελεύθερη μυήθηκε τη φιλική Εταιρεία και προσέφερε ένα μεγάλο ποσό ύψους 1.000 γροσιών για την ενίσχυση του αγώνα. Λέγεται ότι σχεδίασε ακόμη και τη δολοφονία του ίδιου του Σουλτάνου,κάτι που τελικώς δεν έγινε.

Εκτελώντας τις διαταγές του  Αλέξανδρο Υψηλάντη φεύγει από την Κωνσταντινούπολη για να οργανώσει τον επαναστατικό αγώνα στη Μακεδονία.Αγοράζει όπλα και πολεμοφόδια, ναυλώνει ένα καράβι και αναχωρεί στις 23 Μαρτίου 1821 για το Άγιο Όρος συνοδευόμενος από τον υπασπιστή του Ιωάννη Χατζηπέτρου, τον γραμματικό του Ιωάννη Οικονόμου και τον γιο του Γιαννάκη. Αποβιβάζεται στη μονή Εσφιγμένου, της οποίας ο ηγούμενος Ιωακείμ ήταν Φιλικός. Από εκεί πλέον δίνει το έναυσμα για την επανάσταση στη Μακεδονία στις 17 Μαΐου 1821, ύστερα από την ανακήρυξή του ως αρχηγός  της Μακεδονίας από τον Μητροπολίτη Μαρωνείας Κωνσταντίνο και μαζί με τους 2.500 άνδρες του αναλαμβάνει δράση. Όλη η Χαλκιδική επαναστατεί,τα χωριά αλλά και τα μοναστήρι.Την 1 Ιουνίου 1821 καταλαμβάνει την Ιερισσό και προχωρά προς τα ενδότερα της Χαλκιδικής.

Ο Παπάς στέλνει τηλεγράφημα στον Υψηλάντη ζητώντας του υποστήριξη με πλοία αλλά και πολεμικό υλικό. Ο Μακεδόνας οπλαρχηγός ξοδεύει όλη του τη περιουσία υπέρ του αγώνα ,ωστόσο οι ενισχύσεις που ζητά δεν θα έρθουν ποτέ.

Την ίδια εποχή όλη σχεδόν η Ελλάδα βρίσκεται σε επαναστατικό αναβρασμό,ωστόσο η εγγύτητα της Μακεδονίας στην Τουρκία και η παρουσία τουρκικών πληθυσμών θα είναι αξεπέραστα εμπόδια για την επιτυχία του αγώνα.Γι' αυτό και η επανάσταση στη Χαλκιδική θα συρρικνωθεί γρήγορα και οι επαναστάτες θα περάσουν για διάστημα τεσσάρων μηνών  αποκλεισμένοι στις χερσονήσους της περιοχής.

Στις 11 Σεπτεμβρίου ο Εμμανουήλ Παπάς διορίζεται από τον Δημήτριο Υψηλάντη επίσημα αρχηγός και διοικητής των στρατιωτικών δυνάμεων του Αγίου Όρους, της Κασσάνδρας και της Θεσσαλονίκης. Δίνει μάχες, επιχειρεί αποβάσεις στην Κασσάνδρα και αποκρούει τους Τούρκους προκαλώντας τους σοβαρές απώλειες. Ο ξεσηκωμός, ο αγώνας και οι θυσίες όλων των επαναστατημένων Μακεδόνων στη Χαλκιδική είναι μεγάλος. Είναι όμως άνισος και αδυσώπητος μπροστά στις υπέρτερες δυνάμεις των  Οθωμανών που κατέφτασαν ακόμη και από τη Θράκη για να καταστείλουν την επανάσταση.

Μπορεί να ήταν ολιγόμηνος αλλά ήταν  και σκληρός ο αγώνας στην Μακεδονία,στηρίχτηκε μόνο από τις οικονομικές δυνάμεις του Εμμ. Παπά ο οποίος αγόρασε όλα τα όπλα και πολεμοφόδια και συντήρησε ολόκληρη την επαναστατημένη περιοχή χωρίς καμία βοήθεια από  υπόλοιπη επαναστατημένη Ελλάδα.

Οι τουρκικές δυνάμεις θα σταματήσουν τον ανεκπαίδευτο και μαθημένο μόνο στον κλεφτοπόλεμο στρατό του Παπά και θα τον αποκλείσουν  στην Κασσάνδρα.Οι Έλληνες θα ηττηθούν στη μάχη που έγινε στις 30 Οκτωβρίου. Ο Παπάς μόλις που κατάφερε να γλιτώσει  και αναγκάστηκε να εγκατασταθεί στη μονή Εσφιγμένου στο άγιο Όρος. Στις Σέρρες συνέλαβαν την οικογένειά του, έκαψαν το σπίτι του και δήμευσαν την περιουσία του. Για να ξεφύγει αποφασίζεται η μεταφορά του στην Ύδρα. Η υγεία του,σωματική και ψυχική, είχε κλονιστεί. Δεν άντεξε και πέθανε στο καράβι από καρδιακή προσβολή. Τον έθαψαν στην Ύδρα με όλες τις τιμές. 

Το 1843 αναρτήθηκε στο Ελληνικό Βουλευτήριο το όνομά του ως ένας από τους πρωταγωνιστές της ελληνικής επανάστασης.

 

Στις 17/5/1966 τα οστά του μεταφέρθηκαν στις Σέρρες και τοποθετήθηκαν στη βάση του ανδριάντα του ήρωα, που κοσμεί την κεντρική πλατεία Ελευθερίας.