Η έναρξη του Αγώνα στην Αχαΐα και στη Μάνη

 

Μάρτιος του ΄21: Η τοποθεσία αλλά και ο συγκεκριμένος χρόνος της έναρξης του αγώνα έχει γίνει αιτία διαφωνιών ανάμεσα σε ιστορικούς.Το σίγουρο είναι ότι σε πολλές περιοχές του Μοριά και της Ρούμελης είχαν αρχίσει πολεμικές ετοιμασίες και καλλιεργούνταν επαναστατικό κλίμα.

 

Στην Πελοπόννησο ιδίως υπήρχε μεγάλος αριθμός Ελλήνων που είχαν μυηθεί στη Φιλική εταιρεία.Ανάμεσά τους ήταν ιερείς και κοτζαμπάσηδες που είχαν και οικονομική δυνατότητα αλλά και μεγάλο κύκλο γνωριμιών.

 

Στον Μοριά τον Νοέμβρη του 1820 είχε κατέβει ο Χουρσίτ πασάς,για να ελέγξει την κατάσταση,έχοντας ως προορισμό μετά την Ήπειρο για να «νουθετήσει» τον Αλή.Σύμφωνα με τον Παλαιών Πατρών Γερμανό οι κεφαλές,οι αρχηγοί  κατάφεραν να μείνουν «συνεσταλμένοι»,καθησυχάζοντας τον Χουρσίτ που τον Γενάρη αναχώρησε για την Ήπειρο.

 

Στον Μοριά έρχεται ο Παπαφλέσσας με αποστολή να προετοιμάσει την έναρξη του αγώνα αλλά και την άφιξη κατόπιν του αρχηγού της επανάστασης,του Αλέξανδρου Υψηλάντη.

 

Ο ενθουσιώδης και εκρηκτικός χαρακτήρας του είχε προκαλέσει ανησυχία αλλά και φόβο μην εκτεθούν οι χριστιανικοί πληθυσμοί σε πρώιμο κίνδυνο.

 

Ο Παπαφλέσσας αφού κινήθηκε σε περιοχές της βόρειας Πελοποννήσου συναντήθηκε με τους Φιλικούς και κατέληξε στη Βοστίτσα(Αίγιο).Εκεί στη περίφημη σύσκεψη που έγινε,παρά τις ενστάσεις και τις διαφωνίες,φαίνεται υπήρξε μερική συμφωνία για την εντατικοποίηση των προετοιμασιών και την έναρξη του αγώνα στα τέλη του Μάρτη.Χρειαζόταν ακόμη χρόνος και για τις ετοιμασίες αλλά και για να επαληθευτούν τα λεγόμενα του Παπαφλέσσα σχετικά με την ετοιμότητα όλων (Ρούμελη,νησιά κ.ά.) για τον αγώνα.

 

Ο φλογερός και ενθουσιώδης Παπαφλέσσας συνέχισε τις κινήσεις του ξεσηκώνοντας τους απλούς ανθρώπους,εμφυσώντας τους επαναστατική αλλά και πολεμική διάθεση.Το φιτίλι είχε ανάψει και ήταν φανερό ότι η έναρξη δεν εξαρτιόταν πια μόνο από τις αποφάσεις κληρικών και προκρίτων αλλά ίσως από τυχαίο γεγονός…

 

Στους Τούρκους υπάρχει έκδηλη ανησυχία και ο τοποτηρητής του Χουρσίτ καλεί τους προκρίτους στην Τριπολιτσά για να ελέγξει τις προθέσεις τους.Το σκεπτικό του ήταν ότι μόνο αυτοί μπορούσαν να αποφασίσουν τον όποιο ξεσηκωμό.

 

Το γεγονός αυτό αντί να φρενάρει,επιταχύνει τις εξελίξεις.Όλοι σχεδόν οι πρόκριτοι της Αχαΐας δεν πήγαν στην Τρίπολη και  τώρα πια έβλεπαν ότι η έναρξη του Αγώνα ήταν επιβεβλημένη.Συγκεντρώνονται στις 10 ή 13 Μαρτίου στην Αγία Λαύρα και συσκέπτονται και μετά διασκορπίζονται για να συντονίσουν τη δράση τους με τις λογής ένοπλες ομάδες που είχαν σχηματιστεί.Οι ομάδες αυτές είχαν αρχίσει ήδη τη δράση τους στήνοντας ενέδρες σε μουσουλμάνους παρακινημένοι από τον Παπαφλέσσα και κάποιους προκρίτους.Ο βοεβόδας των Καλαβρύτων εγκλωβίστηκε στον πύργο του,κάποιοι Τούρκοι έφυγαν στη Ρούμελη.Αντίθετα στην Πάτρα στις 21 Μαρτίου κλείστηκαν στο φρούριο και άρχισαν πρώτοι τις εχθροπραξίες κατά των χριστιανών.Τους αντιμετώπισαν ντόπιοι αλλά και Επτανήσιοι,αναγκάζοντάς τους να επιστρέψουν στο κάστρο.Στις 23 Μαρτίου εισήλθαν στην πόλη ένοπλοι Έλληνες παρακινημένοι από τον Π.Π. Γερμανό,ενώ μια μέρα μετά ήρθαν ο Ανδρέας Λόντος,ο Γερμανός,ο Ανδρέας Ζαίμης κ.ά.Στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου έγινε σύσκεψη,έγινε Δοξολογία,συγκροτήθηκε Διευθυντήριο και σχεδιάστηκε η πολιορκία του φρουρίου.Μειονεκτήματα των Ελλήων ήταν η έλλειψη πολεμικής πείρας αλλά και οι μεταξύ τους έριδες και διαφωνίες.Έτσι σχετικά εύκολα ο Γιουσούφ πασάς πέρασε την Ρούμελη και έφτασε στην Πάτρα καταστέλλοντας τις επαναστατικές κινήσεις.Λίγο αργότερα έφτασε ο Μουσταφάμπεης καταπνίγοντας την επανάσταση στη Βοστίτσα.

Παρόμοια ήταν η κατάσταση στις βόρειες και κεντρικές επαρχίες του Μοριά.Θα χρειαζόταν λίγες εβδομάδες και μια στοιχειώδη οργάνωση αλλά και η αρχηγία του Κολοκοτρώνη για να έλθουν οι πρώτες νίκες στο Βαλτέτσι και στα Δολιανά που θα δώσουν πνοή στην Επανάσταση.

 

Η επανάσταση στη Μάνη

Η σημασία της Μάνης και ο ρόλος που μπορούσε να διαδραματίσει είχε επισημανθεί από πολύ έγκαιρα και όχι βέβαια τυχαία.Το υψηλό πολεμικό φρόνημα και το μαχητικό και επαναστατικό πνεύμα των Μανιατών σε συνδυασμό με την αυτονομία  και το «άβατο» για τους Τούρκους καθιστούσταν τη Μάνη τον ιδανικό τόπο για την  εναρξη του Αγώνα. 

 Από  τον χειμώνα του ΄21 υπήρχαν στη Μάνη ένοπλα σώματα,πολλοί Φιλικοί είχαν καταφύγει εκεί,ανάμεσά τους βέβαια ξεχώριζε η ηγετική μορφή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη που μέλημά του ήταν να οργανώσει αλλά και να μονιάσει τους μονίμως διαφωνούντες Μανιάτες.

Στη Μάνη τοπικός ηγεμόνας ήταν ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης που ανέλαβε το 1815 από τον Σουλτάνο το αξίωμα του Μπέη.Είχε μεγάλη επιρροή  και σεβασμό όχι μόνο από τους Έλληνες αλλά και από τους Τούρκους,είχε ήδη μυηθεί αλλά και μυήσει πολλούς Μανιάτες στη Φιλική.Ήταν συνετός και σοβαρός,δεν ενθουσιαζόταν εύκολα,διορατικός και πάνω από όλα ένθερμος πατριώτης.

Ο μπέης της Μάνης είχε ήδη κινήσει τις υποψίες των Τούρκων.Είχε αρνηθεί να παραδώσει στους Τούρκους τον Κολοκοτρώνη και τον Παπαφλέσσα τους οποίου τους λόγους περί εμπλοκής της Ρωσίας δεν πολυπίστευε,έχοντας γνώση του παρελθόντος και προσπαθούσε να μάθει περισσότερα από τον ίδιο τον Καποδίστρια.

Τελικά ο πολυμήχανος Παπαφλέσσας  θα παρασύρει και τον Μπέη στα σχέδιά του,εμπλέκοντας τον στην εισαγωγή ενός φορτίου με όπλα.Αφελώς ο βοεβόδας της Καλαμάτας Σουλειμάν Αγάς θα ζητήσει ενισχύσει από τον Μπέη,ο οποίος θα στείλει στην Καλαμάτα τον γιο του Ηλία επικεφαλής 200 Μανιατών για να «προστατέψει» την πόλη.

 

Οι Μανιάτες οπλαρχηγοί ήταν πλέον πεπεισμένοι για την έναρξη του Αγώνα.Σύμφωνα και με την τοπική παράδοση στις 17 του Μάρτη στην Αρεόπολη οι καπεταναίοι της Μάνης με επικεφαλής τον Κατσάκο Μαυρομιχάλη κήρυξαν την επανάσταση.Στη μικρή πλατεία στη θέση Κοτρώνι,μπροστά στο ναό υψώθηκε η επαναστατική σημαία από λευκό ύφασμα και μαύρο σταυρό με τους ιερείς να ευλογούν και τους επαναστάτες να δίνουν ιερό όρκο.

Ο Χουρσίτ είχε φύγει στην Ήπειρο,η Καλαμάτα διέθετε μια μικρή φρουρά και ο δρόμος ήταν ανοικτός για την κατάληψή της.

Ήδη η πόλη ήταν περικυκλωμένη από ένοπλα σώματα που ενθαρρυμένα από την παρουσία του Ηλία Μαυρομιχάλη ανυπομονούσαν να εισέλθουν.Οι πρόκριτοι της Καλαμάτας ευφυώς σκεπτόμενοι ζήτησαν από τον Αγά να ζητήσει τη βοήθεια του Πετρόμπεη,όπως και έγινε.

Στις 22 Μαρτίου στρατιά 2.500 ανδρών ξεκίνησε από τη Μάνη με επικεφαλής τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη,μαζί με τον Κολοκοτρώνη και άλλους καπεταναίους  Την 23^η Μάρτίου οι επαναστάτες εισήλθαν  στην Καλαμάτα χωρίς να πέσει ούτε ένα βόλι.

Συστάθηκε η Μεσσηνιακή Γερουρία με αρχηγό τον Πετρόμπεη ο οποίος συνέταξε και απέστειλε στους Ευρωπαίους έγγραφο(προειδοποίησιν εις τας ευρωπαϊκάς αυλάς)  ζητώντας τους να συνδράμουν στον αγώνα.Αυτό αποτελεί και το πρώτο διπλωματικό κείμενο των επαναστατών.Ένα δεύτερο κείμενο στάλθηκε τον Μάιο  μέσω του Κοραή προς τους Αμερικανούς για τη δική τους κινητοποίηση και βοήθεια.

Στην Ανατολική Μάνη η παρουσία ενός σώματος 1500 Τούρκων αλλά και ο καλά οχυρωμένος Μυστράς θα έκανε πιο δύσκολη την κατάσταση.Ωστόσο οι φήμες για εμπλοκή των Ευρωπαίων και των Αμερικάνων πανικόβαλαν τους Τούρκους που σιγά σιγά άρχισαν να εγκαταλείπουν την Λακεδαιμονία.

Εκεί όμως που θα γίνει ξεκάθαρος σε όλους τους οπλαρχηγούς ο ρόλος που θα έπαιζε ο Κολοκοτρώνης στην επανάσταση που μόλις ξεκινούσε, ήταν το μεγάλο συμβούλιο των οπλαρχηγών που έγινε στην Καλαμάτα για να σχεδιαστεί η στρατηγική που θα ακολουθούσαν οι επαναστάτες.

Ο Μαυρομιχάλης και οι άλλοι αρχηγοί άρχισαν να υποστηρίζουν τη γνώμη ότι έπρεπε να χτυπήσουν τα κάστρα της Μεσσηνίας πρώτα να τα πολιορκήσουν, να τα πάρουν κι ύστερα να τραβήξουν για την Τριπολιτσά.

Ο Κολοκοτρώνης στρατηγικά σκεπτόμενος υποστήριξε ότι στόχος,δύσκολος αλλά πολύ μεγάλος,έπρεπε να είναι η Τριπολιτσά,έπειτα όλες οι γύρω περιοχές θα έπεφταν εύκολα και ουσιαστικά θα ελευθερωνόταν όλος ο Μοριάς.

Ο Κολοκοτρώνης καλούσε τους οπλαρχηγούς να ξεκινήσουν τον αγώνα επιχειρώντας να καταφέρουν άμεσα ένα ισχυρό πλήγμα στην κεντρική αρτηρία των Οθωμανών στην Πελοπόννησο, την Τριπολιτσά. Οι περισσότεροι όμως οπλαρχηγοί διαφώνησαν  επειδή θεώρησαν μεγάλο και ακατόρθωτο το εγχείρημα, προτιμώντας τις μικρές και σίγουρες κινήσεις.

 

Ξεκινούσε έτσι η πρώτη μεγάλη διαμάχη μεταξύ του Κολοκοτρώνη και των υπόλοιπων οπλαρχηγών για το ποια στρατηγική θα ακολουθούσαν οι Έλληνες. Μια διαμάχη στην οποία ο Κολοκοτρώνης δεν είχε σκοπό να κάνει πίσω.