Η Απόφασις της Εξόδου

Η Έξοδος αποφασίστηκε στο συμβούλιο της 8ης Απριλίου του 1826, ημέρα Πέμπτη προ της Κυριακής των Βαΐων. Την ίδια εκείνη ημερομηνία, την 8η Απριλίου του 1798, κατά ευλογημένη σύμπτωση, είχε γεννηθεί ο άνθρωπος που ύμνησε τους Ελεύθερους Πολιορκημένους και απαθανάτισε την ιερή μνήμη τους στους αιώνες, ο Διονύσιος Σολωμός.

Στο συμβούλιο αυτό, η εκκλησιαστική, στρατιωτική και πολιτική ηγεσία της πολιορκημένης πόλης, εκφράζοντας την ολότητα των Ελεύθερων Πολιορκημένων και αφού συνειδητοποίησε πως ήταν πλέον ανθρωπίνως αδύνατον να συνεχιστεί ο αγώνας για την υπεράσπισή της, αποφάσισε ομόφωνα η πόλη να μην παραδοθεί αλλά να συνεχίσει να μάχεται, με έναν τρόπο όμως εντελώς άγνωστο ως τότε και ολωσδιόλου απρόβλεπτο. Αποφάσισε την Έξοδο.

Η Απόφαση της Εξόδου αποτελεί, ίσως, τη σημαντικότερη διατύπωση της εθνικής και πολιτικής ιστορικής αυτοσυνειδησίας του Ελληνισμού, το κορυφαίο γραπτό μνημείο του Αγώνα υπέρ Πίστεως και Πατρίδος.

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

Ελάχιστες μέρες πριν από την Έξοδο, και προκειμένου να μην ακουστεί το κλάμα των μικρών παιδιών αλλά και για να μην υπάρξουν αιχμάλωτοι, η ένοπλη φρουρά σκέφτηκε να σκοτώσει όλες τις γυναίκες και τα παιδιά, σύμφωνα με τον αυτόπτη μάρτυρα Νικόλαος Κασομούλης. Για να μην υπάρξουν δισταγμοί και ενοχές, προτάθηκε μάλιστα ο καθένας να σκοτώσει την οικογένεια του άλλου.

Η αντίδραση του επισκόπου Ιωσήφ Ρωγών ήταν άμεση και καταλυτική, και έτσι αποτράπηκε αυτή η παράλογη απόφαση. Τελικά αποφασίστηκε ο καθένας να φροντίσει την οικογένειά του, ενώ στα μικρά παιδιά δόθηκε αφιόνι για να παραμείνουν κοιμισμένα την ώρα της Εξόδου.

«Θεωρούντες εκ του άλλου ότι μας εξέλιπεν κάθε ελπίς βοηθείας και προμηθείας, τόσον από την θάλασσαν καθώς και από την ξηράν ώστε να δυνηθώμεν να βαστάξωμεν, ενώ ευρισκόμεθα νικηταί του εχθρού, αποφασίσαμεν ομοφώνως».

Στο μυαλό των αγωνιστών, η κίνηση αυτή ήταν απαραίτητη για την επιτυχία του σχεδίου και την επιβίωση. Είναι φανερό ότι οι άνθρωποι, μετά από την πολύμηνη πολιορκία, αδυνατούσαν να θέσουν τις σκέψεις και τις πράξεις τους σε λογικό έλεγχο. Όλες οι κανονικές συνθήκες είχαν ανατραπεί και ζούσαν στιγμές ακραίας δοκιμασίας και απόγνωσης.

 Η απόφασις

Η Απόφαση της Εξόδου

Εν ονόματι της Αγίας Τριάδος

Βλέποντες τον εαυτόν μας, το στράτευμα και τους πολίτας εν γένει μικρούς και μεγάλους παρ΄ ελπίδαν  υστερημένους από όλα τα κατεπείγοντα αναγκαία της ζωής πρό 40 ημέρας και ότι εκπληρώσαμεν τά χρέη μας ως πιστοί στρατιώται της πατρίδος εις την στενήν πολιορκίαν ταύτην και ότι, εάν μίαν ημέραν υπομείνωμεν περισσότερον, θέλομεν αποθάνει όρθιοι εις τούς δρόμους όλοι.

Θεωρούντες εκ του άλλου ότι μας εξέλιπεν κάθε ελπίς βοηθείας καί προμηθείας, τόσον από την θάλασσαν καθώς και από την ξηράν ώστε να δυνηθώμεν να βαστάξωμεν, ενώ ευρισκόμεθα νικηταί του εχθρού, αποφασίσαμεν ομοφώνως: 

Η έξοδός μας να γίνη βράδυ εις τας δύο ώρας της νυκτός 10 Απριλίου, ημέρα Σάββατον καί ξημερώνοντας των Βαΐων , κατά το εξής σχέδιον,ή έλθη ή δεν έλθη βοήθεια:

Α΄. – Όλοι οι Οπλαρχηγοί οι από την Δάμπιαν του Στορνάρη έως εις την Δάμπιαν του Μακρή, με τους υπό την οδηγίαν των,

μία κολώνα, νά ριχθούν εις την δάμπιαν του εχθρού εις την ακρογιαλιάν, εις το δεξιόν. Η σημαία του στρατηγού Νότη Βότζιαρη θέλει μείνει ανοικτή, ως οδηγός του σώματος τούτου. Ο Στρατηγός Μακρής να την συνοδεύση μέ ειδήμονες, όπου γνωρίζουν τον τόπον.

Β΄. – Όλοι οι Οπλαρχηγοί οι από την Δάμπιαν του Στρατηγού Μακρή έως εις την Μαρμαρούν μέ τούς υπό τήν οδηγίαν των,

μια κολώνα όλοι, να ριχθούν εις τον προμαχώνα αριστερά κατά των εχθρών. Ο Στρατηγός Μακρής, με την σημαίαν του ανοικτήν,

θέλει είναι ο οδηγός του σώματος τούτου, αριστερά.

Γ΄. – Διά να μη μπερδευθή το Στράτευμα με ταις φαμελλιαίς, δίδεται το γεφύρι της Δάμπιας του Στορνάρη, και όλοι οι φαμελλίται, εντόπιοι και ξένοι, να ταις συνοδεύσουν και να διαβούν απ’ εκεί. Τα δύο γεφύρια είναι το μεν δια την δεξιάν κολώναν

 και το της Λουνέττας δια την αριστεράν.

Δ΄. – Κάθε οπλαρχηγός νά σηκώνη τούς στρατιώτας του ανά έναν από τον προμαχώνα του, ώστε ο τόπος να μείνη εύκαιρος

έως εις την ύστερην ώραν.

Ε΄. – Οι από την Μαρμαρούν, άμα σκοτειδιάση, να τραβηχθούν από ένας-ένας και να σταθούν εις την Δάμπιαν του Χορμόβα.

ΣΤ΄. – Ο Τζιαβέλας, με όλον το Βοηθητικόν σώμα, να μείνη οπισθοφυλακή∙ αυτός μέ όλους θέλει περιέλθει όλον τον γύρον

του Φρουρίου να δώση την είδησιν εις όλους και να τους πάρη μαζί του.

Ζ΄. –To σώμα της Κλείσοβας, οδηγούμενον από τους Οπλαρχηγούς του, να εξέλθη με τα πλοιάρια εις την μίαν της νυκτός, σιγανά,

και άμα φθάση εις την ξηράν να σταθή έως εις τας δύο ώρας, όπου θα γίνη το κίνημα απ’ εδώ, να κινηθή καί αυτό.

Η΄. –Ο τόπος, το σημείον της διευθύνσεώς μας, θέλει είναι ο Αγιος Σιμεός. Οι οδηγοί θέλουν προσέχει να συγκεντρωθούμεν εκεί όλοι.

Θ΄. – Οι λαγουμτζήδες να βάλουν εις τα φυτίλια φωτιά, λογαριάζοντες να βαστάξουν μετά την έξοδόν μας μία ώρα επέκεινα.

Το ίδιον να οδηγηθούν και οι εις τας πυριτοθήκας ευρισκόμενοι ασθενείς και χωλοί. Ηξεύρομεν όλοι τον Καψάλην.

Ι΄. –Επειδή θα πληγωθούν και πολλοί εξ ημών εις τον δρόμον, κάθε σύνδροφος χρεωστεί να τον βοηθη και να παίρνη και τ΄ άρματά του, και εάν δεν είναι εκ του ιδίου σώματος.

ΙΑ΄. – Απαγορεύεται αυστηρώς κανένας να μη αρπάξη άρμα συνδρόφου του εις τον δρόμον, πληγωμένου ή αδυνάτου,

αργυρούν ή σιδηρούν καί φύγη. Όπου φανή τοιούτος, μετά την σωτηρίαν μας θέλει δίδει το πράγμα οπίσω και 

θέλει θεωρείσθαι ως προδότης.

ΙΒ΄. – Οι φαμελλίται όλοι, άμα προκαταλάβουν τούς δύο προμαχώνας αι άλλαι δύο κολώναις, θέλουν κινηθή αμέσως,

ώστε να περιστοιχισθούν από την οπισθοφυλακήν.

ΙΓ΄. – Κανένας να μη ομιλήση ή φωνάξη την ώραν της εξόδου μας, έως ότου να πέση το δουφέκι εις το ορδί του Κιουταχή από

την βοήθειαν όπου περιμένομεν και εάν, κατά δυστυχίαν, δεν έλθουν βοήθειαν οι όπισθεν, πάλιν θέλουν κινηθή αμέσως,

όταν κινηθούν αι σημαίαι.

ΙΔ΄. –Όσοι των αδυνάτων και πληγωμένων επιθυμούν να εξέλθουν και δύνανται, να ειδοποιηθούν από τα σώματά των τούτο.

ΙΕ΄. –Τα μικρά παιδιά όλα να τα ποτίσουν αφιόνι οι γονείς, άμα σκοτειδιάση.

ΙΣΤ΄. –Το μυστικόν θέλει το έχομεν: «Καστρινοί και Λογγίσιοι».

ΙΖ΄. –Δια να ειδοποιηθούν όλοι οι Αξιωματικοί το σχέδιον, επιφορτίζεται ο Νικόλας Κασομούλης, γραμματεύς του Στορνάρη, να περιέλθη από τώρα να τους το διαβάση, ιδιαιτέρως εις τον καθέναν. Εάν δε, εις αυτό το διάστημα, έξαφνα φανή ο στόλος μας, πολεμών καί νικών νά μείνωμεν έως ότου ανταποκριθούμεν.

Εν Μισολογγίω 10 Απριλίου 1826