Στη σκιά του Αχιλλέα: η τραγική πορεία του Πάτροκλου»

«Η ζωή και ο θάνατος του Πάτροκλου»

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης 

Ο Πάτροκλος, ο γιος του Μενοίτιου, ήταν ο καλύτερος φίλος του Αχιλλέα. Όταν ήταν παιδί και ζούσε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τον Οπούντα της Λοκρίδας, σκότωσε πάνω στο παιχνίδι ένα συνομήλικό του αρχοντόπουλο, τον Κλεισώνυμο, το γιο του Αμφιδάμαντα. Αν και ήταν ανήλικος, ο Πάτροκλος έπρεπε να φύγει από τον τόπο του, γιατί τον βάραινε το αίμα του νεκρού. Έτσι ο πατέρας του τον έφερε στον Πηλέα, που τον ανάθρεψε μαζί με τον Αχιλλέα σαν δικό του παιδί. 

 

 Η σχέση του Πάτροκλου με τον Αχιλλέα είναι από τις πιο δυνατές στην αρχαία γραμματεία. Δεν είναι απλώς συμπολεμιστές· παρουσιάζονται ως βαθιά δεμένοι σύντροφοι. Ο Όμηρος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον πόνο του Αχιλλέα μετά τον θάνατο του φίλου του,έναν πόνο που γίνεται η αιτία για την επιστροφή του στη μάχη.

Ο Πάτροκλος συμμετείχε στον Τρωικό Πόλεμο είτε ως φίλος του Αχιλλέα, είτε και ως πρώην μνηστήρας της Ωραίας Ελένης (κατ΄ άλλο μύθο).πολέμησε με ιδιαίτερο θάρρος και τόλμη μέχρι που ο Αχιλλέας, λόγω της γνωστής προστριβής του με τον Αγαμέμνονα αποσύρθηκε στο στρατόπεδό του. Όταν όμως οι Αχαιοί πιέζονταν από τους Τρώες, ο Πάτροκλος ζήτησε από τον Αχιλλέα να περιβληθεί αυτός την πανοπλία εκείνου προσδοκώντας ότι θα εκφόβιζε τους Τρώες. Φορώντας λοιπόν την πανοπλία του και θέλοντας να δώσει μια καλύτερη τύχη στη μάχη εναντίον των Τρώων, επιτίθεται επικεφαλής των Μυρμιδόνων.

 
Τρεις φορές θα ορμήσει ο Πάτροκλος στις εχθρικές γραμμές σκοτώνοντας κάθε φορά εννιά Τρώες. Κι ενώ ετοιμαζόταν να ορμήσει και τέταρτη, τον χτύπησε ο Απόλλωνας στην πλάτη με την παλάμη και του διέλυσε την πανοπλία. Καθώς ήταν ζαλισμένος από το θεϊκό χτύπημα, τον πέτυχε με το κοντάρι ανάμεσα στους ώμους ο Εύφορβος, ο γιος του Πάνθοου, που δεν τόλμησε ωστόσο να τον πλησιάσει. Τον αποτελείωσε ο Έκτορας και του πήρε την πανοπλία. Αυτή η τριπλή συμμετοχή δείχνει ότι ο θάνατός του δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα ανθρώπινης δύναμης, αλλά και θεϊκής παρέμβασης — κάτι πολύ χαρακτηριστικό στην επική ποίηση.

Ακολουθεί άγρια μάχη για τη διάσωση του πτώματος, που τελικά επιτυγχάνεται με τη συμμετοχή πολλών ηρώων. Τα αθάνατα άλογα του Αχιλλέα έμειναν ακίνητα στην αρχή, μόλις είδαν τον Πάτροκλο να σκοτώνεται, στη συνέχεια κατέβασαν τα κεφάλια τους κι άρχισαν να χύνουν μαύρο δάκρυ. Ούτε ο Αυτομέδοντας, ο άλλος ακόλουθος του Αχιλλέα, δεν μπόρεσε να τα κουνήσει από τη θέση τους.

 Η σκηνή με τα άλογα που δακρύζουν είναι από τις πιο ποιητικές της Ιλιάδας. Ο Αχιλλέας, συντετριμμένος, οργανώνει λαμπρές νεκρικές τελετές και αγώνες προς τιμήν του φίλου του.

Ο θάνατος του Πάτροκλου γίνεται το σημείο καμπής: οδηγεί τον Αχιλλέα να εγκαταλείψει την οργή του προς τον Αγαμέμνονας και να επιστρέψει στη μάχη για να εκδικηθεί — σκοτώνοντας τελικά τον Έκτορα.

Ο νεκρός Πάτροκλος μεταφέρθηκε στη σκηνή του Αχιλλέα, όπου τον έπλυναν, τον νεκροστόλισαν μέσα σε απαρηγόρητους θρήνους του Αχιλλέα και των συντρόφων του. Μετά από τρεις ημέρες έγινε η καύση του νεκρού και στη συνέχεια επιτύμβιοι αγώνες προς τιμή του. Θα ακολουθήσει βέβαια η οργή και η εκδίκηση του Αχιλλέα που θα σκοτώσει τον Έκτορα.