Η τελευταία πολιορκία του Μεσολογγίου β΄μέρος
Η δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου (1825) εκτυλίσσεται σε μια κρίσιμη περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης. Ο Κιουταχής φτάνει με ισχυρό στρατό και πολιορκεί την πόλη, επιδιώκοντας την κατάληψή της λόγω της στρατηγικής της σημασίας.Οι υπερασπιστές, αν και λιγότεροι, οργανώνουν την άμυνα, αξιοποιούν τις οχυρώσεις και τη λιμνοθάλασσα και αποκρούουν τις επιθέσεις. Ο ανεφοδιασμός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, με τη συμβολή του στόλου υπό τον Ανδρέας Μιαούλης.Παρά τις πιέσεις και τις δυσκολίες, η πόλη συνεχίζει να αντιστέκεται.
γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης
διαβάστε το πρώτο μέρος...
Οι τελευταίες δυναμικές ενέργειες του Κιουταχή, πριν επέλθουν η κόπωση και η φθορά στο στρατόπεδό του, σημειώθηκαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1825. Ξεκίνησε τότε η κατασκευή ενός μεγάλου υψώματος απέναντι από τον προμαχώνα του Φραγκλίνου, ψηλότερου από αυτόν. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να βάλλει πιο αποτελεσματικά κατά της πόλης. Την κατασκευή είχαν αναλάβει χριστιανοί σκλάβοι, οι οποίοι, την ώρα που εργάζονταν, δέχονταν ελληνικά πυρά. Ο προμαχώνας μεγάλωνε μέρα με τη μέρα, ώσπου ενώθηκε με τα τείχη. Την ίδια στιγμή έφτασαν νέες ενισχύσεις με τον Κίτσο Τζαβέλα και περίπου 500 Σουλιώτες. Οι πολιορκημένοι κατασκεύασαν δεύτερο προμαχώνα στο εσωτερικό, δημιουργώντας μια εσωτερική γραμμή άμυνας. Ακολούθησαν σκληρές μάχες, επιθέσεις, υπονομεύσεις και καταρρεύσεις τειχών, που φανέρωναν το αδιέξοδο για τους Τούρκους αλλά και την οριακή κατάσταση των Ελλήνων.
Οι επιχειρήσεις των οπλαρχηγών εκτός των τειχών, κυρίως του Καραϊσκάκη, δημιουργούσαν προβλήματα στους Τούρκους. Παρεμπόδιζαν τον ανεφοδιασμό, προκαλούσαν απώλειες και λιποταξίες και έφερναν εκνευρισμό και σύγχυση. Δημιουργήθηκε έτσι η εντύπωση,εσφαλμένα όπως θα αποδειχτεί, ότι η πολιορκία είχε βαλτώσει ή ακόμη ότι βρισκόταν προς το τέλος της.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποφασίστηκε η επιστροφή των γυναικόπαιδων που είχαν φυγαδευτεί στο νησάκι Κάλαμος. Ο πληθυσμός έτσι αυξήθηκε και οι ανάγκες πολλαπλασιάστηκαν. Η απόφαση ήταν ανθρώπινα αποδεκτή, θα αποδεικνυόταν όμως καθοριστική για τη συνέχιση και την έκβαση της πολιορκίας.
Η ύστατη προσπάθεια του Κιουταχή
Η υποχώρηση των Οθωμανών θα αποδειχτεί παροδική.Οι κανονιοβολισμοί θα ξαναρχίσουν έντονοι όπως στην αρχή..Οι Οθωμανοί υπό τον Κιουταχή επιχείρησαν να ανασυνταχθούν και να οργανώσουν νέα επίθεση, κατασκευάζοντας οχυρώσεις στο ύψωμα της Ένωσης. Η αντίδραση των πολιορκημένων ήταν δυναμική: ανατίναξαν υπόγειο τούνελ τη νύχτα της 22ας Αυγούστου, καταστρέφοντας τα εχθρικά χαρακώματα και προκαλώντας σημαντικές απώλειες.
Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν με αδιάκοπο κανονιοβολισμό και από τις δύο πλευρές. Τον Σεπτέμβριο, οι Τούρκοι οργάνωσαν τη μεγαλύτερη επίθεσή τους, η οποία όμως αποκρούστηκε επιτυχώς από τους Έλληνες.Το ύψωμα που είχαν κατασκευάσει καταστράφηκε ολοκληρωτικά και στα ερείπιά του θάφτηκαν περίπου 500 Τούρκοι στρατιώτες.
Αντιμέτωπος με τη δυσμενή κατάσταση, ο Κιουταχής υποχώρησε προς τον Ζυγό, διατηρώντας όμως την πολιορκία σε πιο χαλαρή μορφή. Στο μεταξύ, οι Έλληνες ενισχύθηκαν με νέες δυνάμεις.Μπορούσαν πλέον να βγαίνουν από τα τείχη,να βόσκουν τα ζώα τους και να αναζητούν κάποια τροφή.
Από τον Οκτώβρη Το Μεσολόγγι περνά σε ένα δεύτερο κύκλο αποκλεισμού που θα αποδειχτεί πιο δύσκολος και επώδυνος.Η καθημερινότητα και οι συνθήκες ζωής μετατρέπονται σε διαρκή αγώνα επιβίωσης καθώς η έλλειψη τροφίμων γίνεται ολοένα και πιο μεγάλη.Οι συνέπειες της πολύμηνης πολιορκίας ήταν δραματικές φανερές.Οι συνεχείς βομβαρδισμοί είχαν φθείρει σοβαρά τα τείχη της πόλης,σπίτια είχαν ερειπωθεί,ενώ οι απώλειες όχι μόνο μεταξύ των ενόπλων αλλά και μεταξύ του άμαχου πληθυσμού ήταν καθημερινό φαινόμενο.Η βοήθεια που είχε φέρει ο ελληνικός στόλος είχε ανακουφίσει τους Μεσολογγίτες,αλλά δεν έλυνε το πρόβλημα της συντήρησής τους.Ο άμαχος πληθυσμός υπέφερε και από τις αυθαιρεσίες των ενόπλων που με τη βία κατείχαν τα πιο πολλά εφόδια.Η κατάσταση μέρα με τη μέρα χειροτέρευε και κανείς δεν μπορούσε να προδικάσει την εξέλιξη και το τέλος της πολιορκίας΄.
Ο Κοκκίνης επιθεωρεί τα τείχη και δίνει εντολή για την άμεση επιδιόρθωσή τους. Παρά την κόπωση και την έλλειψη υλικών, οι εργασίες θα γίνουν και τα τείχη θα επισκευαστούν, καθώς όλοι περιμένουν ένα νέο κύμα επιθέσεων.
Προς το τέλος του μήνα, όμως, οι Μεσολογγίτες θα δοκιμάσουν μια πικρή απογοήτευση. Η ελληνική ναυτική μοίρα που είχε παραμείνει στη λιμνοθάλασσα για να φυλάττει την πόλη αποχωρεί. Η επίσημη δικαιολογία της κυβέρνησης είναι ότι ο κίνδυνος για το Μεσολόγγι έχει περάσει.
Ο Καραϊσκάκης περνά στην πόλη και προτείνει μια δυναμική επίθεση κατά του εχθρού από κοινού, η οποία όμως απορρίπτεται.
Η κατάσταση είναι κρίσιμη. Ο έλεγχος της θάλασσας κινδυνεύει να περάσει ξανά στα τουρκικά χέρια. Γίνονται προσπάθειες να πειστεί η κυβέρνηση να στείλει πλοία. Αντί, όμως, να δουν οι πολιορκημένοι τα ελληνικά πλοία, θα αντικρίσουν τον στόλο του Ιμπραήμ…
Η άφιξη του Ιμπραήμ
Μετά τον Νοέμβριο του 1825, η πόλη βιώνει όλο και πιο πικρές στιγμές. Στις αρχές του Δεκεμβρίου, ο Ιμπραήμ πασάς, κατόπιν συμφωνίας του Μωχάμετ Αλή της Αιγύπτου με τον Σουλτάνο Μαχμούτ, αφήνει τον Μοριά, τον οποίο έχει σχεδόν υποτάξει, και φθάνει έξω από το πολιορκημένο Μεσολόγγι.
Μπορεί να έχει διασωθεί η υποτιμητική φράση του προς τον Κιουταχή, «αυτόν τον παλιοφράχτη δεν μπόρεσες να κατακτήσεις», όμως η πραγματικότητα που θα βιώσει από κοντά θα είναι διαφορετική.
Την περιγράφει και ο ίδιος προς τον Σουλτάνο, σημειώνοντας ότι, ενώ περίμενε να δει ένα μικρό χωριό ραγιάδων, συνάντησε έναν παράξενο και δύσκολο τόπο, που θα απαιτούσε μεγάλες προσπάθειες και πιθανώς βαριές απώλειες για να καταβληθεί.
Η οργάνωση και η εντατικοποίηση της πολιορκίας, μέσα στον χειμώνα και τις συνεχείς βροχές, αποτελεί μεγάλη πρόκληση, στην οποία οι Αιγύπτιοι ανταποκρίνονται με ζήλο και μεθοδικότητα, κατασκευάζοντας οχυρωμένες θέσεις και επιλύοντας σε σημαντικό βαθμό το πρόβλημα του ανεφοδιασμού τους.
Ο ερχομός των Αιγυπτίων μεταβάλλει ουσιαστικά τις ισορροπίες. Το Μεσολόγγι βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με έναν ασφυκτικό κλοιό, που περιορίζει δραστικά τις δυνατότητες ανεφοδιασμού και επικοινωνίας.
«Τα Ελληνικά Χρονικά», η εφημερίδα της πόλης, αναγγέλλει την άφιξη των Αιγυπτίων, υπογραμμίζοντας την παρουσία Γάλλων αξιωματικών στον αιγυπτιακό στρατό. Την ίδια στιγμή που Γάλλοι φιλέλληνες πολεμούν για τη σωτηρία του Μεσολογγίου, ομοεθνείς τους στρέφονται εναντίον τους και εναντίον ενός χριστιανικού έθνους που μάχεται για την ελευθερία και την ανεξαρτησία, σύμφωνα και με τις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης.Προτού ξεκινήσει τις επιθέσεις, ο Ιμπραήμ θα κάνει προτάσεις συνθηκολόγησης στους πολιορκημένους. Αυτές θα απορριφθούν. Παρά την κόπωση, παρά τις ελλείψεις, παρά τον αποκλεισμό, κόντρα σε όλους και σε όλα, οι Μεσολογγίτες θα διακηρύξουν ότι δεν υποτάσσονται, δεν σκύβουν το κεφάλι.
Θα ακολουθήσει πυκνός κανονιοβολισμός ο πρώτος από τα αιγυπτιακά στρατεύματα που στη πορεία θα είναι πιο αραιός.Στόχος είναι να διατηρείται η πιεση στους πολιορκημένους,μέχρι να είναι απόλυτα έτοιμοι οι Αιγύπτιοι για να διεξάγουν μεγάλης κλίμακας επίθεση.
Η πολιορκία συνεχίζεται
Είμαστε στο μέσον του χειμώνα και η θέση των πολιορκημένων γίνεται ολοένα και πιο δυσχερής. Τον πόλεμο η φρουρά της πόλης τον έχει συνηθίσει, το μεγάλο και βασανιστικό πρόβλημα όμως είναι η πείνα. Όλες οι ελπίδες εναποτίθενται στους νησιώτες και στα σώματα της Στερεάς, που όμως ενεργούν αποσπασματικά και συχνά υπονομεύονται από ιδιοτέλειες, αντιπαλότητες και μικροπολιτικές συμπεριφορές. Οι εκκλήσεις προς την κυβέρνηση είναι συνεχείς, οι απαντήσεις όμως αργούν να φτάσουν.
Στις 2 Φεβρουαρίου απεσταλμένοι των πολιορκημένων φθάνουν στο Ναύπλιο.Ζητούν ανεφοδιασμό σε τρόφιμα,μόνιμη παρουσία πλοίων έξω από τη λιμνοθάλασσα,πλοιάρια κατάλληλα για τα ρηχά νερά αλλά και στρατό που θα βοηθούσε στη λύση της πολιορκίας.Η ατμόσφαιρα στην πρωτεύουσα ήταν τεταμένη,παραμονές της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης με τις πολιτικές αντιπαραθέσεις και τους άγονους ανταγωνισμούς να παίρνουν και να δίνουν.Θα γίνουν προσπάθειες, ανάμεσα στις οποίες η εκποίηση εθνικής γης και η διενέργεια εράνων, οι οποίες όμως δεν θα προχωρήσουν ούτε θα ολοκληρωθούν, ώστε να υπάρξει μια σημαντική ενίσχυση του αγώνα των Μεσολογγιτών.Κινητοποίηση θα υπάρξει και από τους Φιλέλληνες για την αποστολή βοήθειας,ιδιαίτερα από την Ελβετία που και αυτή όμως θα καθυστερήσει να φτάσει στην πόλη που όδευε προς την πτώση της.
Η πιο σοβαρή προσπάθεια να ανεφοδιαστεί το Μεσολόγγι θα γίνει τη νύχτα της 8ης Ιανουαρίου 1826. Με πρωτοβουλία του Μιαούλη και μετά από αλλεπάλληλες συνεννοήσεις της κυβέρνησης του Ναυπλίου και των προκρίτων της Ύδρας και των Σπετσών, συγκροτείται ναυτική μοίρα με 24 καράβια, που παρά τη θαλασσοταραχή φτάνει στο Μεσολόγγι. Τη στιγμή που ξεκινά η εκφόρτωση, φαίνεται στον ορίζοντα ο εχθρικός στόλος. Θα ακολουθήσουν αψιμαχίες τις επόμενες μέρες.
Ο ανεφοδιασμός που τελικά θα πραγματοποιηθεί για την πολιορκημένη πόλη θα είναι μικρός. Οι ποσότητες τροφίμων δεν θα φτάνουν για περισσότερο από είκοσι μέρες, τη στιγμή που το ζητούμενο ήταν να βρεθεί τρόπος να εξασφαλιστεί ο συνεχής ανεφοδιασμός του Μεσολογγίου. Αυτό προϋπέθετε τη μόνιμη παραμονή ελληνικού στόλου με πυρπολικά στην είσοδο του Πατραϊκού κόλπου, κάτι που η κυβέρνηση δεν μπορούσε να πετύχει.Θ
Η επίθεση των Αιγύπτιων
Στις αρχές του Φλεβάρη οι Αιγύπτιοι έκτισαν κατά τη διάρκεια μιας νύχτας τρια νέα πυροβολεία σε διαφορετικά σημεία με μέτωπο προς το φρούριο.Τοποθετησαν κανονια και εφτιαξαν προμαχώνες .Από αυτους μέσα από ελικοειδείς δρόμους καμουφλαρισμένους με χώμα και κλαδιά έφθαναν μέχρι την τάφρο μπροστά στην μεγάλη τάπια του Μπότσαρη.
Στις 12 Φεβρουαρίου ξεκινά ένας εντατικός, τριήμερος κανονιοβολισμός, πολύ πιο στοχευμένος από τους προηγούμενους, που προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στα τείχη, αλλά και θύματα, μεταξύ των οποίων και άμαχοι.
Τη νύχτα της 16ης Φεβρουαρίου εκδηλώνεται η μεγάλη αιγυπτιακή επίθεση. Αιγύπτιοι στρατιώτες φτάνουν μέχρι το προτείχισμα του Μπότσαρη με σκοπό να το υπονομεύσουν. Έγκαιρα, οι υπερασπιστές βγαίνουν και αντιμετωπίζουν τους εισβολείς, απωθώντας τους και προκαλώντας σύγχυση, απώλειες και αρπαγή λαφύρων.Ακολουθεί νέα επίθεση των εχθρών, που αρχικά καταλαμβάνουν τμήμα της προκάλυψης του ελληνικού οχυρού. Η ανατίναξη παγιδευμένου υπονόμου μπλοκάρει την επίθεση.Και πάλι οι υπερασπιστές πηδούν αιφνιδιαστικά στις θέσεις των Αιγύπτιων με τα γιαταγάνια τους και τους κυνηγούν μέχρι τις πρώτες γραμμές τους,προξενώντας μεγάλες απώλειες.
Ο Ιμπραήμ αντιλαμβάνεται ότι το Μεσολόγγι δεν πρόκειται να πέσει με μονοδιάστατες επιχειρήσεις από τη στεριά.Ζητά τη σύμπραξη και του Κιουταχή που στο διάστημα αυτό είχε μερικώς αποστασιοποιηθεί Ιμπραήμ και Κιουταχής θα ενώσουν τώρα τις δυνάμεις τους.Συνειδητοποιούν ότι ο "φράχτης" δε θα πέσει μόνο με τα κανόνια και ότι η πολιορκία είναι καταδικασμένη σε μακρά παράταση,ίσως και σε αποτυχία,αν συνεχειστεί έστω και ο μερικός ανεφοδιασμός των πολιορκημένων απο τη θάλασσα.Θέτουν σε εφαρμογή σχέδιο κατάληψης των πολύ σημαντικών νησίδων της λιμνοθάλασσας μέσω των οποίων έρχονταν τα τρόφιμα και τα πολεμοφόδια.
Είναι τέλη του Φλεβάρη,το Μεσολόγγι αγγίζει τα όρια της κατάρρευσης,οι πολιορκημένοι εξαντλημένοι και αντιμέτωποι με την πείνα,το βρώμικο νερό,τις αρρώστιες,δοκιμάζονται σωματικά και ψυχικά. Από τη Ζάλυνθο φθάνουν λίγες προμήθειες,δεν φθάνουν όμως για άμαχους και ενόπλους.Ο αγώνας θα συνεχιστεί όμως αμείωτος,η πόλη πορευέται το μαρτυρικό της πεπρωμένο....Η πολιορκία μπαίνει στην τελική της φάση...
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου