Δεκανέας Σταμάτης Σταματίου: 'Ενας Η Ρ Ω Α Σ με...χιούμορ

 

Ο σκιτσογράφος-ευθυμογράφος που έγραψε ιστορία κλέβοντας τη  βουλγαρική σημαία στη μάχη της Στρώμνιτσας

Ο Σταμάτης Σταματίου, γνωστός στο αναγνωστικό κοινό με την υπογραφή «Σταμ Σταμ», υπήρξε μία από τις χαρακτηριστικές μορφές της ελληνικής δημοσιογραφίας και σατιρικής γραφής των αρχών του 20ού αιώνα. Παράλληλα, διατέλεσε νομάρχης σε διάφορους νομούς της Μακεδονίας και της Κρήτης, αφήνοντας έντονο αποτύπωμα και στη δημόσια διοίκηση. 

Ο άνθρωπος της πένας, του σκίτσου και του λόγου ήταν αυτός που προέβη σε μια ξεχωριστή ηρωική πράξη, αποδεικνύοντας πως πίσω από τον σατιρικό αρθρογράφο και τον ευθυμογράφο κρυβόταν ένας άνθρωπος με βαθιά αίσθηση καθήκοντος και προσωπική τόλμη.

Ο έφεδρος δεκανέας Σταμάτης Σταματίου, με τη βουλγαρική σημαία που άρπαξε από Βούλγαρο σημαιοφόρο, πολεμώντας σώμα με σώμα στη μάχη της Στρώμνιτσας, το 1913.

Γεννήθηκε στη Ναύπακτο το 1881. Μεγάλωσε σε οικογένεια με πνευματικές ανησυχίες· μικρότερος αδελφός του ήταν ο επίσης δημοσιογράφος και λογοτέχνης Χάρης Σταματίου (1890–1951). Από νεαρή ηλικία έδειξε ιδιαίτερη κλίση προς τη γραφή και τη δημοσιογραφία. Τα πρώτα του βήματα τα έκανε στο περιοδικό «Η Διάπλασις των Παίδων», ένα από τα σημαντικότερα παιδικά και εφηβικά έντυπα της εποχής. Στη συνέχεια εργάστηκε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» του Βλάση Γαβριηλίδη, γεγονός που τον έφερε στον πυρήνα της αθηναϊκής δημοσιογραφικής ζωής.

Η μόρφωσή του υπήρξε σημαντική. Αποφοίτησε από το Λεόντειο Λύκειο  Αθηνών και στη συνέχεια φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.Τελικά τον κέρδισε η  δημοσιογραφία και η συγγραφή, όπου εκεί  διακρίθηκε.Υπογράφοντας με τα αρχικά «Σταμ. Σταμ.» ανέπτυξε πλούσια αρθρογραφία,  ευθυμογραφήματα και σατιρικά κείμενα,  συνδυάζοντας τον λόγο  με το σκίτσο και  αποτυπώνοντας με οξύτητα και χιούμορ την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα της εποχής του.

Ο Σταμάτης Σταματίου ξεχώρισε για το αυθεντικό και πηγαίο χιούμορ του. Στα ευθυμογραφήματά του επέλεγε ως πρωταγωνιστές πνευματώδεις, γραφικούς αλλά βαθιά ανθρώπινους τύπους της ελληνικής υπαίθρου, αναδεικνύοντας μέσα από αυτούς  τον χαρακτήρα και  την καθημερινότητα του λαϊκού κόσμου.Έχοντας εμπειρία από τη στρατιωτική ζωή αφηγήθηκε με επιτυχία ιστορίες από τη στρατιωτική ζωή. Με χιούμορ και αυτοσαρκασμό, κατόρθωνε να μετατρέπει ακόμη και δύσκολες εμπειρίες σε ζωντανές αφηγήσεις.

Ο πρώτος τόμος των Απάντων του, με τίτλο «Ιστορίες του Χωριού», εκδόθηκε το 1946. Ωστόσο, ο Σταματίου δεν πρόλαβε να δει το έργο του τυπωμένο, καθώς απεβίωσε την ίδια χρονιά. Τον τόμο προλόγισε ο Δημήτρης Ψαθάς, ο οποίος χαρακτήρισε τον Σταματίου «καλόκαρδο σατιρικό», επισημαίνοντας την ανθρώπινη διάσταση της γραφής του. Αργότερα, το 1973, εκδόθηκε και δεύτερος τόμος με τίτλο «Εύθυμα και Σατιρικά», που τον έκανε γνωστό και στους νεώτερους αναγνώστες.

Στον στρατιωτικό τομέα, ο Σταματίου υπηρέτησε ως στρατιώτης στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο και ως έφεδρος δεκανέας στον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, λαμβάνοντας μέρος σε πολλές μάχες, χωρίς να εγκαταλείψει τη δημοσιογραφική του ιδιότητα.Έγραφε παράλληλα στρατιωτικές ανταποκρίσεις και ιστορίες από το μέτωπο. 

Τον Ιούλιο του 1913, στη Μάχη της Στρώμνιτσας, διακρίθηκε ιδιαίτερα υπηρετώντας ως έφεδρος δεκανέας.Σε συμπλοκή σώμα με σώμα με Βούλγαρους στρατιώτες, άρπαξε μια κόκκινη σημαία του αντιπάλου. Για την πράξη αυτή προήχθη τιμητικά σε λοχία. Η εμπειρία του πολέμου σημάδεψε τη μετέπειτα γραφή και τη δημόσια παρουσία του.Η σημαία αυτή εκτίθεται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Ο Σταματίου μετά τους βαλκανικούς πολέμους ανέλαβε διάφορες κρατικές θέσεις, μεταξύ των οποίων στο γραφείο Τύπου της Γενικής Διοίκησης Ηπείρου και ως υποδιοικητής στο Σιδηρόκαστρο. Τον Σεπτέμβριο του 1915 τοποθετήθηκε στο Καστελλόριζο και το 1916 ανέλαβε νομάρχης Καστοριάς. Προσχώρησε στο Κίνημα της Εθνικής Άμυνας του Βενιζέλου, γεγονός που οδήγησε στην παύση του από την κυβέρνηση των Αθηνών, μέσα στο κλίμα του Εθνικού Διχασμού.

Υπήρξε επί σειρά ετών νομάρχης. Ιδιαίτερα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην αποκατάσταση των προσφύγων από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο.

Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο (1940–1941) ακολούθησε εκ νέου τον Ελληνικό Στρατό ως πολεμικός ανταποκριτής, φθάνοντας μέχρι το Πόγραδετς. Στα χρόνια της Κατοχής η υγεία του επιδεινώθηκε σημαντικά. Απεβίωσε στη Θεσσαλονίκη στις 9 Ιουλίου 1946, σε ηλικία 65 ετών.

Για τη συνολική προσφορά του τιμήθηκε με τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματος του Σωτήρος, μία από τις σημαντικότερες ελληνικές διακρίσεις. Επιπλέον, το 1918 του απονεμήθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση ο τίτλος του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής, αναγνωρίζοντας τη συμβολή και τη δράση του.

Η αποτύπωση της ηρωικής πράξης του Σταματίου σε λαϊκή λιθογραφία