Η δολοφονία του Βασιλιά Γεώργιου του Α΄
Θεσσαλονίκη Μάρτιος 1913
Η Θεσσαλονίκη των πολλών εθνοτήτων βρίσκεται υπό ελληνική διοίκηση. Η πόλη ζει τις πρώτες μέρες της ελευθερίας της.Ο ίδιος ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α΄, υποδηλώνοντας το υψηλό ενδιαφέρον της ελληνική πολιτείας για τη Μακεδονία, παρατείνει τη διαμονή του στην πρωτεύουσά της.
γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης
Είναι 5 Μαρτίου 1913,ένα ακόμα χειμωνιάτικο απόγευμα που ο βασιλιάς κάνει τον καθημερινό του περίπατο στην παραλία πεζός και χωρίς τα στοιχειώδη μέτρα ασφαλείας.Έχει ξεκινήσει από το «ανάκτορο», την οικία Κλέωνα Χατζηλαζάρου,που του έχει παραχωρηθεί για τη διαμονή του στην πόλη.Ο Γεώργιος,αν και έχει βιώσει απόπειρα δολοφονίας εναντίον του στα 1898, στη σημερινή Λεωφόρο Συγγρού, εκεί όπου χτίστηκε ο ναός του Αγ. Σώστη για να θυμίζει το συμβάν, απλός στη συμπεριφορά του, επιθυμεί να μη συνοδεύεται στις εξόδους του από φρουρά παρά μόνο από τον υπασπιστή του αντισυνταγματάρχη Γεώργιο Φραγκούδη, ενώ οι δυο άνδρες της κρητικής φρουράς ακολουθούν διακριτικά από απόσταση. Ο Βασιλιάς και η συνοδεία περνούν τον Λευκό Πύργο και συνεχίζουν τον περίπατό τους στην Εξοχική Οδό,ως το καφενείο «Νέον Φάληρο»
Λίγο προτού νυχτώσει, γύρω στις 5 η ώρα, παίρνουν τον δρόμο της επιστροφής.Ο Γεώργιος είναι ευδιάθετος και συζητά ζωηρά με τον υπασπιστή του.Εκείνη την ώρα ένας ρακένδυτος τύπος σηκώνεται από ένα παγκάκι του καφενείου όπου βρίσκεται σήμερα το μνημείο της δολοφονίας, στη διασταύρωση των σημερινών δρόμων Βασ. Όλγας και Αγίας Τριάδας και κανονίζοντας το βήμα του στέκεται μπροστά στον βασιλιά και στον υπασπιστή του,που τον προσπερνούν και συνεχίζουν την πορεία τους.
Όλα γίνονται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Μόλις ο βασιλιάς βρίσκεται δυο περίπου μέτρα μπροστά από τον περίεργο εκείνο άνθρωπο, αυτός τραβά από το γκρι παλτό του μια μαυροβουνιώτικη κουμπούρα και τον πυροβολεί πισώπλατα. Ο Γεώργιος κάνει δυο-τρία βήματα τρεκλίζοντας,πέφτει στην πόρτα ενός παντοπωλείου.Αμέσως ο αντισυνταγματάρχης Φραγκούδης ορμά στον δολοφόνο,ενώ επεμβαίνουν και οι χωροφύλακες. Περαστικοί ανασηκώνουν τον βασιλιά,τον επιβιβάζουν σε μια άμαξα για να μεταφερθεί στο Παπάφειο Νοσοκομείο. Στη διαδρομή θα αφήσει την τελευταία του πνοή.
Τον δολοφόνο τον οδηγούν στη στρατιωτική διοίκηση,όπου εξακριβώνεται η ταυτότητά του.Ονομάζεται Αλέξανδρος Σχινάς,απόφοιτος γυμνασίου Θεσσαλονίκης,φοιτητής ιατρικής στην Αθήνα,πρώην δάσκαλος,άνεργος τώρα,ζώντας στο περιθώριο,θαμώνας χαρτοπαικτικών λεσχών.Με καλή υγεία,σχεδόν φυματικός,συνήθιζε να ζητιανεύει και έμενε σε ένα άθλιο χάνι.Είχε σκοτεινές,αναρχικές ιδεολογίες.Η εντύπωση που σχηματίζουν αυτοί που τον ανακρίνουν είναι ότι πρόκειται περί ανισόρροπου και ψυχοπαθούς ατόμου.
Ήταν όμως έτσι ή επίτηδες είχε αυτήν την συμπεριφορά,για να παραπλανήσει και να αποπροσανατολίσει,αποφεύγοντας να εξηγήσει το γιατί έκανε αυτή τη δολοφονία.
Αυτό είναι το ιστορικό μιας από τις πιο μυστηριώδεις πολιτικές δολοφονίες που ακόμη και σήμερα παραμένει ανεξιχνίαστη. Ήταν έργο ενός ψυχοπαθούς αναρχικού ή μια οργανωμένη δολοφονία από άτομο που υποδυόταν τον ψυχοπαθή;Το σίγουρο είναι ότι επρόκειτο για ένα γεγονός που είχε καθοριστική σημασία στην ελληνική ιστορία.
«Σκοτώσανε το βασιλιά»,η φοβερή είδηση μεταδίδεται αστραπιαία…
Η είδηση της δολοφονίας μεταδίδεται σε όλη την Θεσσαλονίκη. Άνδρες της κρητικής χωροφυλακής ξεχύνονται στους δρόμους, πυροβολώντας στον αέρα αγανακτισμένοι, η κατάσταση είναι έκρυθμη, υπάρχουν φόβοι για αντίποινα σε βάρος Τούρκων,Εβραίων ή Βούλγαρων που διαμένουν στην πόλη. Την κρίσιμη στιγμή θα αποδειχτεί σωτήρια η παρέμβαση του στρατιωτικού διοικητή πρίγκιπα Νικολάου, που μέσα στην οδύνη του θα βγει και θα δηλώσει ότι ο δολοφόνος δεν είναι ξένος,αλλά Έλληνας,ένας παράφρονας και ότι έχει συλληφθεί. Με το τρόπο αυτό κατευνάζεται η οργή του πλήθους και η τάξη αποκαθίσταται.
Την επόμενη μέρα η σορός του βασιλιά μεταφέρεται στην Αθήνα. Η κηδεία του θα είναι η πιο μεγαλοπρεπής που έγινε μέχρι τότε. Ο λαός τον θρήνησε γιατί εκτίμησε ότι ο νεκρός βασιλιάς υπηρέτησε το Έθνος με φρονιμάδα και σύνεση.
Την ημέρα της δολοφονίας η κυβέρνηση με διάγγελμα, αφού ανακοινώνει το δραματικό γεγονός, ονομάζει βασιλέα τον διάδοχο Κωνσταντίνο.Η επίσημη ορκωμοσία γίνεται μετά από τρεις μέρες στις 8 Μαρτίου 1913.Η ομαλή διαδοχή,παρά το αιφνιδιαστικό και τραγικό γεγονός,αποδείκνυε την σύμπνοια και την ενότητα που επικρατούσε σε όλους τους θεσμούς. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι η εθνική ενότητα που επικρατούσε λίγο μετά τους νικηφόρους βαλκανικούς πολέμους,γρήγορα θα διαρραγεί και θα ακολουθήσει ο εθνικός διχασμός.
Η επίσημη όπως είδαμε εκδοχή ήταν ότι ο δολοφόνος Αλέξανδρος Σχινάς ήταν αναρχικός και παράφρονας.Λίγοι πίστεψαν αυτή την εξήγηση.Πεποίθηση των περισσοτέρων ήταν ότι ο γηραιός βασιλιάς έπεσε θύμα ξένων συμφερόντων.Βούλγαροι,Αυστριακοί,Γερμανοί,Τούρκοι,Σέρβοι είχαν συμφέρον να εκλείψει από το θρόνο.
Ο ίδιος ο Γεώργιος είχε κάνει γνωστό σε μέλη της οικογένειάς του την πρόθεσή του να παραιτηθεί υπέρ του γιου του Κωνσταντίνου που ήταν νέος,δυναμικός και ιδιαίτερα δημοφιλής.Το γεγονός βέβαια ότι θα παραιτούνταν δε σημαίνει ότι θα σταματούσε να επηρεάζει τον γιο του. Συμπερασματικά αν μια ξένη δύναμη ήθελε να αλλάξει την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας με τη δολοφονία του βασιλιά της,είναι πιθανό ότι θα προχωρούσε σε αυτό το εγχείρημα.
Η απολογία και η "αυτοκτονία"
Ο Σχινάς απολογήθηκε στις 22 Μαρτίου 1913.Πέρασε ένας ολόκληρος μήνας και ο κατηγορούμενος κρατούνταν σε ένα κελί της αστυνομικής διεύθυνσης.Θα πρέπει να σημειωθεί ότι για κάποιον περίεργο λόγο ο πιο αξιόπιστος μάρτυρας της δολοφοανίας,ο υπασπιστής του Φραγκούδης εξαιρέθηκε από την ανάκριση και μετατέθηκε άμεσα. Η ίδια η βασίλισσα Όλγα φαίνεται να μην πείθεται από τη δικαιολογία του τρελού δολοφόνου και τον επισκέπτεται δυο φορές στο κελί του.Τη δεύτερη φορά μάλιστα μετά από αίτημα του ίδιου του Σχινά.Τρεις μέρες μετά στις 22 Απριλίου οδηγείται στο διοικητήριο για συμπληρωματική κατάθεση κατόπιν εντολής του ανακριτή Κανταρέ.Στο γραφείο όπου οδηγήθηκε ήταν μόνο ένας γραφέας.Έξω από την πόρτα παρέμειναν δυο χωροφύλακες.Ξαφνικά ακούγονται κρότοι τζαμιών που σπάζουν και ένας βαρύς γδούπος...Στο πλακόστρωτο προαύλιο κείτονταν νεκρός ο Σκινάς.Όπως αναφέρθηκε μετά,είχε προλάβει να πηδήσει προς την τζαμαρία και να βρεθεί στο κενό.
Ήταν η απονενοημένη κίνηση ενός παράφρονα ή κάποιοι τον «εκπαραθύρωσαν» για να του κλείσουν το στόμα; Σίγουρο είναι ότι ο δολοφόνος πήρε μαζί του το μυστικό, ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι όλο το υλικό της δικογραφίας κάηκε κατά τη μεταφορά του με τον ατμόπλοιο «Ελευθερία» στην Αθήνα. Συνολικά όλη η υπόθεση της δολοφονίας υποβαθμίστηκε το επόμενο διάστημα μέσα στον πυρετό των μεγάλων εξελίξεων του β΄ βαλκανικού πολέμου.
Μεταξύ του βασιλιά Γεωργίου και του Γερμανού αυτοκράτορα Κάιζερ που να σημειωθεί ήταν συμπέθεροι, υπήρχε μια αμοιβαία αντιπάθεια.Ο Έλληνας βασιλιάς ήταν θιασώτης της αγγλικής πολιτικής.Αυτό προκαλούσε την οργή του Γερμανού αυτοκράτορα που είχε σχέδια για την επέκταση της Γερμανίας στην Ανατολή σε βάρος της Βρετανίας.Υπήρχαν υπόνοιες ότι και η πρώτη απόπειρα σε βάρος του Γεωργίου το 1898 ήταν σχεδιασμένη από τους Γερμανούς.Έπρεπε λοιπόν να φύγει από τη μέση ο αγγλόφιλος βασιλιάς της Ελλάδας για να τον διαδεχθεί ο κατά τεκμήριο γερμανόφιλος γιος τους Κωνσταντίνος,που είχε παντρευτεί την αδελφή του Κάιζερ.
Από κοντά η σύμμαχος χώρας των Γερμανών Αυστροουγγαρία πάντα ενδιαφερόταν να εδραιωθεί στα Βαλκάνια, είχε και αυτή συμφέρον να φύγει από τη μέση ο Γεώργιος.Καθόλου τυχαίο δεν είναι ότι τη στιγμή της δολοφονίας,πολύ κοντά βρισκόταν Αυστριακός αξιωματικός που κατά περίεργη σύμπτωση είχε παρεμφερές όνομα με τον Σχινά,Σχινάζι ή Εσχινάζι. Πιθανότατα αν ο Σχινάς αποτύγχανε, θα αναλάμβανε δράση ο Αυστριακός πράκτορας.
Ακόμα και αν δεχθεί κανείς την απουσία σχέσεως μεταξύ αιτίου και αιτιατού στην Ιστορία, σήμερα είναι αδύνατο να αποφύγει τον συλλογισμό ότι, εάν δεν είχε μεσολαβήσει η δολοφονία του Γεωργίου Α΄ τον Μάρτιο του 1913 στην απελευθερωμένη από τα ελληνικά στρατεύματα Θεσσαλονίκη, ίσως και να είχε αποφευχθεί ο εθνικός διχασμός όταν εξερράγη ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Ο Γεώργιος ήταν πράος,συγκαταβατικός,ευέλικτος,είχε την σοφία της ωριμότητας.Εμπιστευόταν τον Βενιζέλο και δε θα ερχόταν σε σύγκρουση μαζί του,όπως συνέβη με τον δυναμικό αλλά πεισματάρη Κωνσταντίνο που θα θελήσει να κυβερνήσει και όχι να βασιλέψει.
Βέβαιο είναι ότι, αν δεν γινόταν η δολοφονία, η ενότητα και η αγαστή συνεργασία που υπήρχε μεταξύ των ανακτόρων και της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Γεωργίου θα συνεχιζόταν και στα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε το πρώτο μέρος για τον Βασιλιά Γεώργιο τον Α΄
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου