Γιώργης Α Ν Ε Μ Ο Γ Ι Α Ν Ν Η Σ, ένας ξεχασμένος ήρωας του ΄21

 Στην είσοδο του λιμανιού της Ναυπάκτου, απέναντι από τον φάρο,ο επισκέπτης διακρίνει τη φιγούρα ενός νέου ναυτικού να κρατά στο υψωμένο του χέρι ένα δαυλό.Είναι η φλόγα της Λευτεριάς,αυτή που άναψε και φώτισε χάρις   στον αγώνα και τη θυσία  των Ελλήνων και αυτού του νέου,του Γιώργη Ανεμογιάννη.

 

Ο Γιώργος Ανεμογιάννης, γνωστός και ως "Γιώργης από τούς Παξούς" είναι ένας από τους άγνωστους  ήρωες και μάρτυρες της Ελληνικής επανάστασης του 1821,  ένας από τους πρώτους πυρπολητές του ελληνικού στόλου. Έμεινε στην ιστορία αναλαμβάνοντας εθελοντικά  τη  δύσκολη κι επικίνδυνη επιχείρηση πυρπόλησης  του τουρκικού στόλου, που είχε καταφύγει στην Ναύπακτο, θυσιάζοντας τον εαυτό για την επιτυχία της επιχείρησης.

 γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

Γεννιέται  το 1798 στο νησί των Παξών, το οποίο όπως και τα υπόλοιπα Ιόνια Νησιά, δεν γνώρισαν τουρκική κατοχή. Αυτό δεν τον εμποδίζει, όπως και χιλιάδες άλλους κάτοικους των Επτανήσων να λάβει μέρος στον πόλεμο της Ανεξαρτησίας εναντίον των Οθωμανών. Η Επανάσταση τον βρίσκει εθελοντή ναύτη  στο πλοίο της Μπουμπουλίνας “Οι Σύμμαχοι“, που συμμετείχε στην πολιορκία της Ναυπάκτου.

Η Ναύπακτος με το οχυρωμένο της λιμάνι ήταν πολύ σημαντική  και η πιο ισχυρή ναυτική βάση τον Τούρκων στον Κορινθιακό κόλπο και θεωρείτο απρόσβλητη.Πρώτος στόχος των επαναστατών  είναι  η κατάληψη των φρουρίων της Ναυπάκτου   αλλά και του Αντίρριου. Τα τρίτο δεκαήμερο του Μαΐου αρχίζει από ξηρά η ανάπτυξη στρατευμάτων γύρω από τη Ναυπάκτο.Στις 21 Μαΐου καταπλέει και μοίρα του Ελληνικού στόλου, αποτελούμενο από έξι Υδραίικα πλοία υπό τον Ανδρέα Μιαούλη, έξι Σπετσιώτικα υπό τον Νικόλαο Μπόταση, τρία Γαλαξειδιώτικα και ένα του Κεφαλλονίτη Παυλάτου.

 Στις 25 Μαΐου αρχίζει ο συνδυασμένος βομβαρδισμός της Ναυπάκτου από στεριά και θάλασσα. Οι Τούρκοι φοβισμένοι βάζουν φωτιά στα σπίτια τους  και κλείνονται μέσα στο κάστρο. Η πρώτη αυτή πολιορκία δεν πετυχαίνει το σκοπό της και το ενδιαφέρον μετατοπίζεται  στην  κατάληψη του κάστρου του Αντίρριου.Ο γενναίος οπλαρχηγός, Διαμαντής Χορμόβας επιχειρεί να ανεβεί πρώτος στα τείχη του κάστρου, με σκάλες, ακολουθούμενος από λίγα παλικάρια,λαβώνεται όμως  και ο θάνατός του,επιδρά αρνητικά στο ηθικό των υπολοίπων  και η πολιορκία λήγει άδικα.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται  στο κάστρο της Ναυπάκτου. Αποφασίζεται η πυρπόληση τού τουρκικού στόλου από τον λοστρόμο Γιώργο Μυργιαλή  που θα έφτιαχνε το πυρπολικό,ο οποίος όμως δεν είχε ανάλογη εμπειρία  και  υπηρετούσε στον «Αχιλλέα» του Νικολάου Μπόταση. Στη συνέχεια αναζητείται πηδαλιούχος για το πυρπολικό. Από τους 800 ναύτες προσφέρεται ένας 25χρονος νέος,  ο Γεώργιος Παξινός, λόγω της καταγωγής του (Γεώργιος Ανεμογιάννης).

Τα πυρπολικά ήταν πλοιάρια πολύ φτηνής κατασκευής, που τα γέμιζαν με εύφλεκτα υλικά και τα χρησιμοποιούσαν ως μέσο πυρπόλησης εχθρικών πλοίων και πρόκλησης πανικού στα πληρώματά τους.Ένας τολμηρός ναύτης, κωπηλατώντας αθόρυβα, πήγαινε και αγκίστρωνε το πυρπολικό στο εχθρικό πλοίο – στόχο. Αμέσως μετά έβαζε φωτιά και, λίγο πριν αυτό εκραγεί, επιβιβαζόταν στη βάρκα συντρόφων του που τον ακολουθούσαν κι απομακρυνόταν γρήγορα, παραδίδοντας στο έλεος των εκρήξεων και της φωτιάς το εχθρικό καράβι. Σε επίσημα έγγραφα και σε άλλα κείμενα της εποχής της Επανάστασης, τα πυρπολικά αναφέρονται και ως «ηφαίστεια».

Στις 28 Μαΐου,λίγο πριν το ξημέρωμα, ο Γιώργος Ανεμογιάννης μπαίνει στο πυρπολικό ολομόναχος,ενώ πίσω είναι  η βάρκα που θα τον πάρει. Μέσα είναι ο Μυργιαλής με 10 άνδρες για κωπηλάτες. Πιο πέρα ακολούθεί ο Ανδριανός Σωτηρίου με το πλοίο «Λυκούργος» να τους πάρει.Ούριος άνεμος βοηθά το πυρπολικό που πλησιάζει τον τουρκικό στόλο, γίνονται όμως αντιληπτοί από τους Τούρκους και αρχίζουν πυροβολισμοί από το φρούριο και τα τουρκικά πλοία. Ο Μιριαλής τότε από κακό υπολογισμό, βιάζεται να βάλει τη φωτιά και κόβει το σκοινί. Η πλώρη αρπάζει φωτιά και εξαπλώνεται ταχύτατα. Φωνάζει στον Ανεμογιάννη να πέσει στη θάλασσα για  να σωθεί.Εκείνος αρνείται και προσπαθεί να κολλήσει το πυρπολικό στην τουρκική ναυαρχίδα.Η πλώρη του πυρπολικού καίγεται,οι Τούρκοι ρίχνουν τα βόλια τους στον Παξινό.Το πυρπολικό τότε αναπλώρισε,τυλίχτηκε στις φλόγες,ο Παξινός παλεύει με τη φωτιά και τον άνεμο,αλλά δεν εγκαταλείπει την προσπάθειά του.Κρεμιέται με ένα σκοινί από την πρύμνη και από κει προσπαθεί να κουμαντάρει το φλεγόμενο πλοιάριο.Οι φλόγες τον αναγκάζουν να πέσει στη θάλασσα,κολυμπώντας παλεύει να σωθεί.Τουρκικές βάρκες τον περικυκλώνουν και τον συλλαμβάνουν,ενώ οδηγούν και το μπουρλότο μακριά από τα καράβια τους.

 

Γίνεται προσπάθεια από τους Έλληνες καπεταναίους να σώσουν τη ζωή του,προσφέροντας Τούρκους αιχμαλώτους και χρήματα,χωρίς όμως επιτυχία.

Τον άτυχο Ανεμογιάννη περιμένει φριχτός θάνατος.Τον μεταφέρουν  στην τουρκική ναυαρχίδα, στο κατάστρωμα της οποίας υποβάλλεται σε  ανασκολοπισμό ενώ οι σπαρακτικές κραυγές του έφθαναν μέχρι τα ελληνικά πλοία.Το απανθρακωμένα σώμα του Γιώργου το κρέμασαν για αρκετές ημέρες στο κάστρο «ως λάβαρο της βαρβαρότητας τους» για εκφοβισμό.

Ο Δημήτρης Φωτιάδης  (Έλληνας λογοτέχνης που ασχολήθηκε κυρίως με την ελληνική επανάσταση του 1821) βάζει τον Γιώργο από τους Παξούς δίπλα στον μάρτυρα της Ελληνικής Επανάστασης Αθανάσιο Διάκο. Πιστεύει επίσης ότι πρέπει να αναφέρεται μαζί με τον αδελφό του Αισχύλου, τον Κυναίγειρο, ο οποίος επιχείρησε μετά την μάχη του Μαραθώνα να κρατήσει με τα χέρια του, τα Περσικά πλοία.

Μνημείο του Γιώργου στήθηκε στον τόπο όπου μαρτύρησε, στον ενετικό προμαχώνα στην είσοδο του λιμανιού της Ναυπάκτου και στην πατρίδα του στο νησί των Παξών.

 Αυτός ήταν ο Γιώργος Ανεμογιάννης. Η ορμή της νιότης τον έκανε παράτολμο και ριψοκίνδυνο,η αγάπη για την Πατρίδα και τη Λευτεριά της αθάνατο.