Λάμπρος Κορομηλάς Διπλωμάτης,Πολτικός,Μακεδονομάχος, β΄ μέρος

 Ο ΑΦΑΝΗΣ ΗΡΩΑΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ,β΄ μέρος

 

γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης 

διαβάστε το πρώτο μέρος ..https://ellinoniroes.blogspot.com/.../blog-post_15.html..

Ο Λάμπρος Κορομηλάς υπήρξε μια ισχυρή και πολυσχιδής προσωπικότητα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Διπλωμάτης, πολιτικός και μακεδονομάχος, ανέδειξε τις ικανότητές του σε όλα τα πεδία όπου κλήθηκε να υπηρετήσει την πατρίδα. Το όνομά του συνδέθηκε άρρηκτα με τον Μακεδονικό Αγώνα, στον οποίο διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο οργανώνοντας και καθοδηγώντας την ελληνική προσπάθεια από το Ελληνικό Προξενείο Θεσσαλονίκης. Σε όλη τη διάρκεια του βίου του προσπάθησε με συνέπεια, αποφασιστικότητα και ανιδιοτέλεια να υπηρετήσει το εθνικό συμφέρον, είτε ως διπλωμάτης στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και στις Ηνωμένες Πολιτείες είτε ως πολιτικός στα δύσκολα χρόνια των βαλκανικών πολεμων,του Α΄παγκόσμιου,του Εθνικού Διχασμού και της Μικρασιατικής Καταστροφής. Παρά τις επιτυχίες και τις αποτυχίες που γνώρισε,έμεινε μέχρι το τέλος πιστός στις ιδέες και στις αρχές του, αφήνοντας το δικό του ξεχωριστό αποτύπωμα στην ιστορία της Ελλάδας.

Υπουργός στις κυβερνήσεις Βενιζέλου  

Το 1910, μετά την επιστροφή του από τη θητεία του ως πρέσβης της Ελλάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Λάμπρος Κορομηλάς ασχολήθηκε ενεργά με την πολιτική. Εκλέχθηκε βουλευτής και ανέλαβε το Υπουργείο Οικονομικών στην κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Η Ελλάδα βρισκόταν  λίγο πριν από την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων. Ως υπουργός Οικονομικών ο  Κορομηλάς ανέλαβε το δύσκολο έργο να προετοιμάσει οικονομικά τη χώρα και να εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους για τις αυξημένες στρατιωτικές ανάγκες. Οι καιροί είχαν αλλάξει και η νέα στρατηγική της Ελλάδας απαιτούσε τη δημιουργία μιας βαλκανικής συμμαχίας απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο μέχρι τότε ένθερμος Μακεδονομάχος υποστήριξε τη βαλκανική συνεννόηση και συνεργασία, θεωρώντας ότι μόνο μέσα από μια κοινή προσπάθεια των βαλκανικών λαών θα μπορούσε να εκδιωχτούν οι Οθωμανοί από την περιοχή.

Τον Μάιο του 1912 ο Κορομηλάς ανέλαβε το αξίωμα του Υπουργού Εξωτερικών,συμμετέχοντας  ενεργά στη  και χάραξη και διαμόρφωση της ελληνικής πολιτικής μέσα στη δίνη του πολέμου.

Η επιτυχία στους βαλκανικούς πολέμους θα αλλάξει τη χώρα.. Η Ελλάδα σχεδόν διπλασιάστηκε σε έκταση και πληθυσμό,η  απελευθέρωση της Μακεδονίας, της Ηπείρου και πολλών νησιών του Αιγαίου δημιούργησε νέες προοπτικές για την ανάπτυξη και την ισχυροποίηση του ελληνικού κράτους.

Ο  Κορομηλάς υπήρξε μια ισχυρή προσωπικότητα διοικούσε με αποφασιστικότητα, αυστηρό έλεγχο και προσωπική παρέμβαση σε όλα τα ζητήματα.Ήταν διπλωμάτης και πολιτικός,πίστευε όμως ότι από ένα σημείο και έπειτα είναι η απαραίτητη η ένοπλη δράση και η στρατιωτική ισχύ . Υποστήριζε ότι η διπλωματία έπρεπε να επικυρώνει τα αποτελέσματα που είχαν ήδη επιτευχθεί στο πεδίο της μάχης.

Ο Κορομηλάς πίστευε ότι τα εθνικά ζητήματα λύνονται κυρίως με τη στρατιωτική δύναμη και την αποφασιστική δράση, ενώ ο Βενιζέλος έδινε μεγαλύτερη σημασία στη διπλωματία και στη συνεργασία με τις Μεγάλες Δυνάμεις. Η μεγαλύτερη διαφωνία τους αφορούσε τη στάση απέναντι στην Αυστροουγγαρία. Ο Βενιζέλος θεωρούσε ότι η Ελλάδα έπρεπε να συνεννοηθεί με την Αυστρία για να εξασφαλίσει τη στήριξή της σε σημαντικά εθνικά ζητήματα, ενώ ο Κορομηλάς ήταν αντίθετος σε κάθε υποχώρηση και πίστευε ότι η χώρα έπρεπε να στηρίζεται κυρίως στις δικές της δυνάμεις και στις συμμαχίες της στα Βαλκάνια. Οι διαφωνίες αυτές οδήγησαν τελικά στην απομάκρυνσή του από το Υπουργείο Εξωτερικών το 1913.

 

Πρέσβης στην Ιταλία

Από το 1913 έως το 1920 ο Λάμπρος Κορομηλάς υπηρέτησε ως πρέσβης της Ελλάδας στη Ρώμη. Οι σχέσεις με την Ιταλία ήταν ιδιαίτερα σημαντικές αλλά και δύσκολες, καθώς οι Ιταλοί είχαν διεκδικήσεις στη Βόρεια Ήπειρο, στα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου και στα Δωδεκάνησα. Ο Κορομηλάς  προσπάθησε να διαχειριστεί αυτές τις σχέσεις λίγο πριν την έκρηξη του πρώτου μεγάλου πολέμου.Οι Ιταλοί αντιμετώπιζαν με καχυποψία τον  Βενιζέλο, τον οποίο θεωρούσαν ανταγωνιστή των δικών τους επιδιώξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.Ο Κορομηλάς επιδίωξε να πετύχει μια προσέγγιση ανάμεσα στις δύο χώρες και να προωθήσει τα ελληνικά συμφέροντα.

Το 1914 ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και λίγο αργότερα η Ελλάδα συνταράσσεται από τον  Εθνικό Διχασμό. Το 1915 η Ιταλία προσχώρησε στην Αντάντ, ενώ στην Ελλάδα δημιουργήθηκαν δύο αντίπαλα πολιτικά κέντρα εξουσίας, η κυβέρνηση των Αθηνών και η κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης. ς

Ο Κορομηλάς διέβλεψε έγκαιρα τους κινδύνους του Εθνικού Διχασμού και από τη θέση του πρέσβη στην Ιταλία προσπάθησε να συμβάλει στην αποφυγή του. Πίστευε ότι η Ελλάδα έπρεπε να συνεργαστεί με τις Δυνάμεις της Αντάντ, ώστε να αποφύγει νέες πιέσεις και ξένες επεμβάσεις. Από τη θέση του θέλησε να εκμεταλλευτεί την πολιτική της Ιταλίας που  δεν επιθυμούσε την απομάκρυνση του βασιλιά Κωνσταντίνου, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε σημαντικά τη θέση του Βενιζέλου. Για τον λόγο αυτό προέτρεπε διαρκώς τον βασιλιά και τους συμβούλους του να εκμεταλλευτούν τις διαφωνίες που υπήρχαν ανάμεσα στις χώρες της Αντάντ και να ακολουθήσουν μια πολιτική συνεννόησης.

Οι εξελίξεις θα τρέξουν γρήγορα. Το 1917 η Ελλάδα θα εισέλθει τελικά στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, ενώ ο βασιλιάς Κωνσταντίνος θα εξαναγκαστεί σε έξοδο από τη χώρα. Ελλάδα και Ιταλία θα βρεθούν στο στρατόπεδο των νικητών, χωρίς όμως να πάψουν να αντιμετωπίζουν η μία την άλλη με καχυποψία. Παρά τη συμμαχική τους σχέση, τα συμφέροντά τους παρέμεναν ανταγωνιστικά, ιδιαίτερα στη Μικρά Ασία, στη Βόρεια Ήπειρο, στην Αλβανία και στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Μέσα σε αυτό το δύσκολο διπλωματικό περιβάλλον, ο Κορομηλάς προσπάθησε να υπερασπιστεί τα ελληνικά συμφέροντα και να περιορίσει τις συγκρούσεις με την Ιταλία.

Η σημαντικότερη στιγμή του Λάμπρου Κορομηλά κατά τη μακρά θητεία του ως πρέσβη της Ελλάδας στην Ιταλία ήταν αναμφίβολα η συμμετοχή του στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη Συμφωνία Βενιζέλου–Τιττόνι στις 29 Ιουλίου 1919. Εκείνη την εποχή Ελλάδα και Ιταλία, παρότι ανήκαν στο στρατόπεδο των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, βρίσκονταν σε διαρκή ανταγωνισμό για την κυριαρχία και την επιρροή τους στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Οι δύο χώρες συγκρούονταν διπλωματικά για τη Βόρεια Ήπειρο, τα Δωδεκάνησα, την Αλβανία και τη Μικρά Ασία.

Με τη συμφωνία αυτή η Ιταλία δεχόταν να παραχωρήσει στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα, με εξαίρεση τη Ρόδο, και αναγνώριζε τις ελληνικές διεκδικήσεις στη Βόρεια Ήπειρο. Παράλληλα, αποδεχόταν την ελληνική παρουσία στη Σμύρνη και δεν θα εμπόδιζε την προώθηση των ελληνικών θέσεων στη δυτική Μικρά Ασία. Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα αναγνώριζε τις ιταλικές αξιώσεις στην Αυλώνα και την επιρροή της Ιταλίας στην Αλβανία, ενώ παραιτούνταν από διεκδικήσεις στις περιοχές του Αϊδινίου, του Μεντεσέ και της κοιλάδας του Μαιάνδρου στη νοτιοδυτική Μικρά Ασία. Προβλεπόταν ακόμη η ουδετεροποίηση των Στενών της Κέρκυρας και η αποστρατικοποίηση της απέναντι ακτής.

Για τον Κορομηλά η συμφωνία αποτελούσε το αποκορύφωμα επτά ετών διπλωματικών προσπαθειών στη Ρώμη. Για πρώτη φορά φαινόταν ότι οι δύο χώρες μπορούσαν να ξεπεράσουν τις αντιθέσεις τους και να καταλήξουν σε έναν συμβιβασμό που εξυπηρετούσε τα βασικά ελληνικά συμφέροντα. Ωστόσο, η επιτυχία αποδείχθηκε βραχύβια. Μετά τη Συνθήκη των Σεβρών και την ενίσχυση της ελληνικής θέσης στη Μικρά Ασία, η νέα ιταλική κυβέρνηση του Κάρλο Σφόρτσα άλλαξε πολιτική και στις 22 Ιουλίου 1920 ανακοίνωσε στον ίδιο τον Κορομηλά τη μονομερή καταγγελία της συμφωνίας.

Τον Νοέμβριο του 1920 ο Λάμπρος Κορομηλάς υπέβαλε υπόμνημα στον βασιλιά Κωνσταντίνο, στο οποίο εξέθετε τις ανησυχίες του για την πορεία της Μικρασιατικής Εκστρατείας και τους λόγους για τους οποίους θεωρούσε ότι η επιστροφή του βασιλιά στην Ελλάδα θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις της χώρας με τις Μεγάλες Δυνάμεις. Λίγο αργότερα παραιτήθηκε από τη θέση του πρέσβη και μετέβη στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Καθώς η εκστρατεία στη Μικρά Ασία φαινόταν να έχει βαλτώσει και να εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους, ο Κορομηλάς συνέχισε από τις Ηνωμένες Πολιτείες να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και να παρεμβαίνει δημόσια για τα εθνικά ζητήματα. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το Κίνημα του Πλαστήρα και τη Δίκη των Έξι, τάχθηκε κατά της εκτέλεσής τους, θεωρώντας ότι η εθνική τραγωδία δεν έπρεπε να οδηγήσει σε πράξεις αντεκδίκησης. Έναν χρόνο αργότερα, στις 23 Ιουλίου 1923, πέθανε στη Νέα Υόρκη από καρδιακό νόσημα, μακριά από την πατρίδα που υπηρέτησε επί δεκαετίες ως διπλωμάτης, πολιτικός και πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα.