Η τελευταία πολιορκία του Μεσολογγίου – Γ΄ μέρος

Η κατάληψη από τους Τούρκους του Βασιλαδιού,του Ντολμά,του Πόρου

Η παράδοση του Αιτωλικού

Η μάχης της Κλείσοβας 

 Φεβρουάριος 1826

Από κοινού, ο Ιμπραήμ και ο Κιουταχής, που έχουν πλέον ενώσει τις δυνάμεις τους, κρίνουν ότι για να πέσει το Μεσολόγγι πρέπει να σταματήσει ο ανεφοδιασμός του και να καταληφθούν οι οχυρωμένες νησίδες της λιμνοθάλασσας. Ένας ολόκληρος πολιορκητικός στόλος από 87 εξοπλισμένα πλοιάρια, σχεδίες και λέμβους, κατάλληλα για πλεύση σε αβαθή νερά, καλύπτει τη λίμνη και αρχίζει να πολιορκεί στενά το Μεσολόγγι από τη θάλασσα.

 γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης 

Πρώτος στόχος είναι το Βασιλάδι. Εκατό υπερασπιστές, με λίγα πυροβόλα, αντιστέκονται για αρκετές ώρες στη μεγάλη εχθρική επίθεση. Τελικά, η οχυρωμένη νησίδα πέφτει ηρωικά και το άσχημο νέο βαραίνει πολύ την ατμόσφαιρα στην πολιορκημένη πόλη.

Επόμενος στόχος ήταν το νησάκι Ντολμάς, που φυλασσόταν από 200 μαχητές με ένα μόνο κανονιοστάσιο. Τη στιγμή που το νησάκι δεχόταν την επίθεση, οι Μεσολογγίτες, από τα τείχη της πολης, με πρώτο τον Κίτσο Τζαβέλα, πραγματοποίησαν επίθεση αντιπερισπασμού.

Ο ίδιος ο Ιμπραήμ ήταν επικεφαλής των στρατιωτών του, τιμωρώντας όσους δείλιαζαν να πορευτούν μέσα από τον βάλτο, και τους οδήγησε τελικά να κατακτήσουν το νησάκι.

Οι Τούρκοι,αφού καταλαμβάνουν τον Ντολμά και μετά τον Πόρο, στρέφονται τώρα κατά του Αιτωλικού, του πιο σημαντικού προπύργιου για την πόλη. Οι κάτοικοί του, αποθαρρυμένοι από την κατάληψη των δύο άλλων νησιών, αρχίζουν διαπραγματεύσεις με τους Τουρκοαιγύπτιους για να παραδοθούν. Η είδηση ότι το Αιτωλικό παραδόθηκε ήταν η χειρότερη εξέλιξη και καταρράκωσε το ήδη πεσμένο ηθικό των Μεσολογγιτών.Η πόλη είναι πια περικυκλωμένη από όλες τις μεριά,από στεριά και θάλασσα.Κάθε ανεφοδιασμός και επικοινωνία της πόλης καθίσταται αδύνατι,γεγονός που προδιαγράφει την τύχη της.

Λίγες μέρες νωρίτερα, στις 20 Φεβρουαρίου, σταματά η κυκλοφορία των «Ελληνικών Χρονικών», της εφημερίδας της πολιορκίας, που εκδιδόταν από τον φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβο Μάγερ και μετέδιδε όλες αυτές τις ημέρες τα νέα και τις ειδήσεις. Η διακοπή της οφείλεται στους σφοδρούς βομβαρδισμούς, που κατέστρεψαν το τυπογραφείο, αλλά και στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες που επικρατούσαν στην πολιορκημένη πόλη. 

Ο Ιμπραήμ και ο Κιουταχής θεωρούν ότι τώρα είναι η πιο ευνοϊκή για αυτούς στιγμή για να κάνουν δελεαστικές προτάσεις για την παράδοση της πόλης. Η φρουρά του Μεσολογγίου θα αρνηθεί και πάλι και τον λόγο θα έχουν τα κανόνια…

Η μάχη της Κλείσοβας

Μετά την πτώση του Αιτωλικού, όλες οι δυνάμεις των Τούρκων και των Αιγύπτιων στράφηκαν προς τη  τελευαταία νησίδα Κλείσοβα που έφραζε την πορεία προς το Μεσολόγγι. Το νησάκι αυτό είχε περίμετρο 300 βήματα και είχε περιβληθεί με πρόχωμα ύψους 1,80 μέτρων περίπου. Στο κέντρο, βρίσκεται ο ναός της Αγίας Τριάδας. Στις 25 Μαρτίου ο Κιουταχής επιχείρησε να το καταλάβει,το υπερασπίζονταν μόλις 130 άνδρες. Αρχικά, τουρκικά πλοιάρια προσποιήθηκαν επίθεση προς την πόλη, την ώρα που γινόταν κανονιοβολισμός και από τη στεριά. Την τελευταία στιγμή όμως στράφηκαν προς το νησάκι.

Ο Κίτσος Τζαβέλας, που αντιλήφθηκε τον τουρκικό ελιγμό, επιβιβάστηκε σε πλοιάριο και με μικρή δύναμη ανδρών πρόλαβε να αποβιβαστεί στο νησάκι. Οι υπερασπιστές, αν και λίγοι, ήταν σωστά διαταγμένοι και προφυλαγμένοι πίσω από μικρό πρόχωμα, ενώ ο μικρός ναός που υπήρχε χρησίμευε ως αποθήκη.

Επικεφαλής της φρουράς ήταν ο Παναγιώτης Σωτηρόπουλος, ο οποίος πρώτος εφάρμοσε στο Μεσολόγγι τη μέθοδο των λαγουμιών, δηλαδή υπόγειων στοών που κατασκεύαζαν οι πολιορκημένοι κάτω από τους εχθρικούς προμαχώνες και στη συνέχεια τις ανατίναζαν. Επίσης, ήταν ο εμπνευστής της ιδέας για την τοποθέτηση πασσάλων στον υποθαλάσσιο χώρο γύρω από την Κλείσοβα.

Ακολούθησαν σκληρότατες μάχες που κράτησαν όλη τη μέρα, τις οποίες διηύθυνε ο ίδιος ο Κιουταχής, ο οποίος μάλιστα τραυματίστηκε, ενώ πάνω από 1000 ήταν οι Τούρκοι νεκροί.

Στην προσπάθεια κατάληψης της Κλείσοβας, μετά την αποτυχία των Τούρκων, μπήκαν αιγυπτιακές δυνάμεις με αρχηγό τον Χουσεΐν, συγγενή του Ιμπραήμ. Κατά την επίθεσή τους, οι πολυάριθμοι Αιγύπτιοι περικύκλωσαν το νησάκι. Οι Έλληνες αναγκάστηκαν να προφυλαχθούν μέσα στον ναό και στη στέγη του. Οι έφοδοι αντιμετωπίστηκαν με αξιοθαύμαστη επιτυχία από τους υπερασπιστές. Σωροί πτωμάτων και πλοιάρια γέμισαν τη λιμνοθάλασσα. Ο ίδιος ο Χουσεΐν σκοτώθηκε, γεγονός που έκαμψε την επιθετικότητα των Αιγυπτίων, οι οποίοι άρχισαν να αποχωρούν, αφήνοντας πλήθος λαφύρων στους υπερασπιστές.

Η νικηφόρα έκβαση της επικής μάχης της Κλείσοβας ατσάλωσε την αντοχή των Μεσολογγιτών στην πιο κρίσιμη φάση της πολιορκίας και απέδειξε ότι η πόλη ήταν απόρθητη και από στεριά και από θάλασσα. Πάνω όμως από την ανδρεία και τη γενναιότητα στη μάχη υπήρχε η πείνα και οι συνέπειές της, που θα αποδεικνύονταν ανίκητες.

Η απώλεια του Βασιλαδιού τάραξε την κυβέρνηση, η οποία προσπαθούσε να ναυλώσει στόλο. Όμως δεν υπήρχαν χρήματα ούτε για μισθούς ούτε για πλοία, ώστε να αναληφθεί μια τέτοια δύσκολη επιχείρηση.

Η πολυπόθητη προσπάθεια για τον ανεφοδιασμό του Μεσολογγίου έγινε στις 19 Μαρτίου. Με επικεφαλής τον Μιαούλη, 23 υδραίικα καράβια, μαζί με ψαριανά και σπετσιώτικα, προσπάθησαν να σπάσουν τον ασφυκτικό κλοιό και να αποβιβάσουν τρόφιμα για τους εξαντλημένους πολιορκημένους. Όλες οι προσπάθειες, όμως, αποδείχθηκαν μάταιες, καθώς οι αντίξοες συνθήκες και η ισχυρή παρουσία του τουρκοαιγυπτιακού στόλου δεν άφηναν περιθώρια επιτυχίας.Ήταν τέτοια η υπεροχή του εχθρού στη θάλασσα,  

 Ανδρέας Μιαούλης,οι προσπάθειές του ήταν πολλές και σημαντικές για τον ανεφοδιασμό της μαρτυρικής πόλης

 «Με βαθύτατην λύπην βλέπομεν ότι το Μεσολόγγι τέλος πάντων εντός ολίγου πίπτει άφευκτα εις την εξουσίαν του εχθρού εξαιτίας της πείνας, επειδή δεν είναι τρόπος πλέον να εμβάσωμεν ούτε πολλήν ούτε ολίγην τροφήν. Αν είχομεν περισσοτέραν ναυτικήν δύναμιν με πολλά πυρπολικά, τότε ήλπιζα εις την Θείαν Πρόνοιαν πάλιν. Η ηρωική και πολυπαθής φρουρά είναι νηστική, κατά τον λογαριασμόν μας, τέσσαρας ημέρας».

Πέντε μέρες αργότερα, η πόλη εγκαταλείπεται από τους γενναίους υπερασπιστές της.