Μαρδοχαίος Φριζής (1893–1940) ο καβαλάρης ήρωας του έπους του ΄40
Ο Μαρδοχαίος Φριζής, ο πρώτος Έλληνας ανώτερος αξιωματικός που έπεσε μαχόμενος στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έμεινε στην ιστορία ως ο διοικητής που πολεμούσε έφιππος.
γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης
Δεν ήταν μόνο γιατί ανήκε στο Όπλο του Ιππικού. Δεν ήταν μόνο γιατί το άλογο αποτελούσε το ταχύτερο μέσο στις δύσβατες πλαγιές της Πίνδου.Ήθελε να δείχνει στους άνδρες του ότι ο ηγέτης τους μοιραζόταν τον ίδιο κίνδυνο να είναι όρθιος και εκτεθειμένος πάνω στο άλογο, με θάρρος και αποφασιστικότητα.
Αυτή η εικόνα –του αξιωματικού που οδηγεί έφιππος τους στρατιώτες του– έμεινε χαραγμένη στη μνήμη όσων πολέμησαν μαζί του.Και αυτή ακριβώς η επιλογή του σφράγισε το τέλος του: στις 5 Δεκεμβρίου 1940, στην Πρεμετή, έπεσε από ιταλική βόμβα, δίνοντας το παράδειγμα μέχρι την τελευταία στιγμή.
Ο Μαρδοχαίος Φριζής, ο πρώτος Έλληνας ανώτερος αξιωματικός που έπεσε μαχόμενος στο πεδίο της μάχης, υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους ήρωες του Έπους του ’40. Ως επικεφαλής του Αποσπάσματος Αώου της 8ης Μεραρχίας στη μάχη της Πίνδου, κατάφερε με τους άνδρες του να περικυκλώσει και να εξουδετερώσει τη μεραρχία «Τζούλια», τη θεωρούμενη επίλεκτη μονάδα των Ιταλών.
Πρώιμα χρόνια και εκπαίδευση
Γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1893, μέλος πολυμελούς ελληνοεβραϊκής οικογένειας.Φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά με το ξέσπασμα των Βαλκανικών Πολέμων (1912–1913) κατατάχθηκε στον Στρατό ως εθελοντής. Αρχικά υπηρέτησε ως υπαξιωματικός και, λόγω του πανεπιστημιακού του πτυχίου, προήχθη στον βαθμό του εφέδρου ανθυπολοχαγού.
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Η στρατιωτική του δράση υπήρξε συνεχής σε όλα τα μέτωπα όπου πολέμησε η Ελλάδα κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Το 1922 αιχμαλωτίστηκε από τον κεμαλικό στρατό. Παρά τις προσπάθειες της εβραϊκής κοινότητας να εξασφαλίσει την απελευθέρωσή του καταβάλλοντας λύτρα, εκείνος αρνήθηκε, δηλώνοντας πως δεν θα αποκηρύξει ποτέ την ελληνική του υπηκοότητα. Η στάση του αυτή αποτυπώνει την αδιάρρηκτη ταύτισή του με την πατρίδα. Μετά την απελευθέρωσή του επέστρεψε στην ενεργό υπηρεσία και φοίτησε στη Σχολή Πολέμου, καθώς και σε στρατιωτικές σχολές του εξωτερικού.
Ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος
Με την ιταλική εισβολή της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Φριζής υπηρετούσε στον τομέα Καλαμά–Νεγράδων και ορίστηκε διοικητής του ιππικού Αποσπάσματος Αώου της 8ης Μεραρχίας υπό τον υποστράτηγο Χαράλαμπο Κατσιμήτρο. Αποστολή τους ήταν η προάσπιση της Ηπείρου.
Στην καθοριστική μάχη της Βοβούσας, ο Φριζής ανέκοψε με επιτυχία την προσπάθεια των Ιταλών να διαβιβάσουν ενισχύσεις στο Μέτσοβο μέσω του Βρυσοχωρίου. Ο επιτυχημένος ελιγμός του, με τον οποίο χτύπησε τα μετόπισθεν των Ιταλών, οδήγησε στη διάλυση της μεραρχίας «Τζούλια». Ήταν η πρώτη μεγάλη ελληνική νίκη του πολέμου και ταυτόχρονα η πρώτη συμμαχική νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ακολούθησε η ελληνική αντεπίθεση και η προέλαση στη Βόρεια Ήπειρο. Ο Φριζής, έφιππος, μπήκε επικεφαλής των στρατευμάτων στην Κορυτσά και στη συνέχεια στην Πρεμετή. Εκεί, στις 5 Δεκεμβρίου 1940, ενώ διέταζε τους στρατιώτες του να αφιππεύσουν, χτυπήθηκε θανάσιμα από βόμβα ιταλικού αεροπλάνου.
Ταφή και μετακομιδή οστών
Ο ηρωικός αντισυνταγματάρχης τάφηκε από ορθόδοξο Οι στρατιώτες του τον έθαψαν όπως ήταν, με την αιματοβαμμένη του στολή πάνω στα αλβανικά βουνά.Τον Οκτώβριο του 2002, έπειτα από πολυετείς και επίμονες έρευνες του γιου του, Ιάκωβου Φριζή, τα οστά του εντοπίστηκαν και αναγνωρίστηκαν. Μεταφέρθηκαν από την Αλβανία στην Ελλάδα και πλέον ο τάφος του βρίσκεται στο Νέο Εβραϊκό Νεκροταφείο της Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης.
Τιμές και υστεροφημία
Με το άγγελμα του θανάτου του Φριζή, ο Ιωάννης Μεταξάς έστειλε στη χήρα
σύζυγό του και τα τρία παιδιά του συλλυπητήριο τηλεγράφημα και τον ανακήρυξε
“Ήρωα της Ελλάδας”. Ο Φριζής προήχθη σε συνταγματάρχη επ’
ανδραγαθία στις 15 Απριλίου 1941, αναδρομικά από την ημέρα του θανάτου του.
Στις 16 Δεκεμβρίου 1940 η χήρα του ήρωα Συνταγματάρχη απάντησε με τηλεγράφημα προς τον κυβερνήτη: "O πόνος μου
είναι άφατος διότι υπήρξε σύζυγος αφοσιωμένος και διότι τα τρία ανήλικα παιδιά μας
έχασαν τον πατέρα των.Η μεγάλη μας θλίψη ευρίσκει την μόνη μας παρηγοριά ότι ο
σύζυγός μου έπεσε μαχόμενος διά την υπεράσπισιν της μεγάλης μας Πατρίδας".
Ο Συνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής τιμήθηκε μεταθανάτια με ανώτατα παράσημα ανδρείας και η μνήμη του διατηρείται ζωντανή με ανδριάντες και προτομές στη Χαλκίδα, στο Καλπάκι, στη Θεσσαλονίκη και στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών. Οδοί φέρουν το όνομά του σε πολλές ελληνικές πόλεις.
Ο Φριζής ίσως δεν έχει αναγνωριστεί όσο πραγματικά του άξιζε ως ένας από τους κορυφαίους ήρωες του ’40. Ο ίδιος ο θάνατός του, μέσα στις συνθήκες της άνισης μάχης,εκείνος έφιππος, κι από πάνω το σιδερένιο πουλί να σκορπά τις βόμβες του,συνιστά έναν μυθικό και ηρωικό θάνατο.
Οι συμπολεμιστές του τον περιέγραψαν ως αξιωματικό ριψοκίνδυνο, που δεν κατέφευγε σε εύκολους ελιγμούς, αλλά προτιμούσε την κατά μέτωπον επίθεση. Δεν ήταν ήρωας στα λόγια αλλά στις πράξεις· και το όνομά του αξίζει να μνημονεύεται συχνότερα, γραμμένο στις πρώτες σελίδες του Έπους του ’40.
Ο Φριζής απέδειξε ότι μπορεί κανείς να μην είναι χριστιανός ορθόδοξος, αλλά να είναι βαθιά Έλληνας. Και αυτό το επιβεβαίωσε όχι με λόγια,γιατί στα λόγια όλοι μπορούν να δηλώνουν πατριώτες. αλλά στην πράξη, εκεί πάνω στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου