Η Μάχη της Κρήτης, α΄ μέρος

 

 

 Η Μάχη της Κρήτης, που εκτυλίχθηκε τον Μάιο του 1941, αποτελεί μία από τις πιο καθοριστικές και ταυτόχρονα ιδιόμορφες συγκρούσεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν η πρώτη μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση στην ιστορία που βασίστηκε σχεδόν αποκλειστικά σε αεραπόβαση,ενώ η σθεναρή αντίσταση του κρητικού λαού σε συνεργασία με τα συμμαχικά στρατεύματα, κατέστησε τη μάχη αυτή μοναδική στο είδος της. 

  γράφει ο Θάνος Δασκαλοθανάσης

Άνοιξη 1941.Μετά την κατάληψη και της Πελοποννήσου από τους Γερμανούς ολοκληρώνεται το σχέδιο «Μαρίτα» και ξεκινά η εκκένωση των βρετανικών στρατευμάτων,οι περισσότεροι από τους οποίους,χωρίς όμως τον βαρύ οπλισμό τους κατευθύνονται στην Κρήτη,που είναι η μόνη ουσιαστικά περιοχή της ελληνικής επικράτειας που εξακολουθεί να παραμένει ελεύθερη.Το νησί στο παρελθόν έχει γνωρίσει τις περισσότερες επαναστάσεις κατά των Τούρκων και τη μοναδική κατά της δικτατορίας του Μεταξά.Εκεί έχει καταφύγει υπό βρετανική προστασία ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ και η κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Τσουδερό.

 

 

 

Οι Γερμανοί έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν τα νοτιοανατολικά τους νώτα, ενόψει της Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα και της εκστρατείας στη Ρωσία και να εξορμήσουν στη Βόρεια Αφρική, με εφαλτήριο την Κρήτη, αποκτώντας μια σημαντική βάση στην Ανατολική Μεσόγειο. Στις 24 Απριλίου ο Χίτλερ αποφασίζει την «Επιχείρηση Ερμής» εναντίον της Κρήτης η οποία ξεκινά στις 20 Μαΐου 1941 και λήγει δώδεκα μέρες μετά, με την κατάληψη της μεγαλονήσου. 

 

Ο ελληνοιταλικός πόλεμος στερεί την Κρήτη από τις δικές της δυνάμεις που συγκροτούσαν τη Μεραρχία Κρητών.που χρησιμοποιήθηκε στο αλβανικό μέτωπο.Ωστόσο η κυβέρνηση Μεταξά διαβλέποντας τον κίνδυνο,είχε οργανώσει τμήματα πολιτοφυλακής,χορηγώντας οπλισμό,κάτι στο οποίο όμως αντιστρατεύτηκαν οι μετέπειτα κατοχικές κυβερνήσεις φοβούμενες τους «απείθαρχους» Κρητικούς.

 

Οι Βρετανοί και ο Τσώρτσιλ, αν και θεωρητικά είχαν αναγνωρίσει τη γεωστρατηγική σημασία του νησιού, καθυστερούν πολύ στην οργάνωση της άμυνας.Στο τέλος Απριλίου 1941 τη διοίκηση των βρετανικών και ελληνικών δυνάμεων αναλαμβάνει ο Νεοζηλανδός υποστράτηγος Μπερνάρντ Φράιμπουργκ.Η συνολική υπερασπιστική δύναμη μετά την ενίσχυσή της από δυνάμεις που μεταφέρονται  από την ηπειρωτική Ελλάδα περιλαμβάνει 11.500 Έλληνες  και 31.000 Βρετανούς. Η Βρετανία έχει επίσης 16 βαρέα και 36 ελαφριά αντιαεροπορικά πυροβόλα, 12 ελαφρά ταχέα βομβαρδιστικά τύπου Bristol Blenheim, 6 μονοθέσια μαχητικά αεροσκάφη Hawker Hurricane, 6 μεταγωγικά Fair Fulmar, 12 καταδιωκτικά Gloster Gladiator και 22  άρματα μάχης. Οι ελληνικές δυνάμεις περιλαμβάνουν πολλούς νεοσύλεκτους, έφεδρους και  ευέλπιδες αλλά και χωροφύλακες πλημμελώς ο οπλισμένους. Οι Βρετανοί δεν υλοποιούν την υπόσχεσή τους για παροχή ατομικού και βαρέος οπλισμού.Αεροπορία ουσιαστικά στο νησί δεν υπάρχει,ενώ πυροβόλα και άρματα κρίνονται τελείως ανεπαρκή.

 

Τις παραμονές της επίθεσης, οι Σύμμαχοι είχαν τακτικό πλεονέκτημα σε ξηρά και θάλασσα, ενώ οι Γερμανοί στον αέρα. Έτσι, το γερμανικό επιτελείο αποφασίζει να διεξαγάγει την επιχείρηση από αέρος με τη χρησιμοποίηση δυνάμεων αλεξιπτωτιστών σε ευρεία κλίμακα, για πρώτη φορά στην παγκόσμια στρατιωτική ιστορία. Η μάχη της Κρήτης είναι η πρώτη  πολεμική επιχείριση που σχεδιάζεται για να πραγματοποιηθεί αποκλειστικά από δυνάμεις αλεξιπτωτιστών για την οποία συγκροτείται ειδική ομάδα Ξηράς και Αέρος,που περιλαμβάνει 750 αεροπλάνα,300 βομβαρδιστικά,150 καθέτου εφορμήσεως και 300 μαχητικά,την 7η αεροκίνητη μεραρχία και την 5η ορεινή μεραρχία,συνολικά 25.000 άνδρες.Στόχος είναι η γρήγορη κατάληψη των τριών αεροδρομίων στην βόρεια ακτή του νησιού (Μάλεμε,Χανίων και Ρεθύμνου) καθώς και των σπουδαιότερων πόλεων.

 

Οι Άγγλοι γνώριζαν πλήρως το σχέδιο της γερμανικής επίθεσης σχεδόν σε όλες του τις λεπτομέρειες. αφού είχαν κατορθώσει για πρώτη φορά να σπάσουν του γερμανικό κώδικα επικοινωνιών ΕNIGMA.O Νεοζηλανδός διοικητής όμως είτε γιατί υποτιμά τις πληροφορίες αυτές είτε γιατί λαμβάνει οδηγίες για την αποφυγή δράσης με αποκλειστικό κριτήριο τις πληροφορίες αυτές,οργανώνει κυρίως την άμυνα απέναντι σε μια θαλάσσια αποβίβαση των Γερμανών.Έχει όμως τοποθετήσει σημαντική αμυντική δύναμη στα αεροδρόμια δίνοντας προτεραιότητα στην περιοχή Μάλεμε,στη Σούδα,σε όλο τον βόρειο άξονα από Χανιά μέχρι Ρέθυμνο αλλά και σε σημεία του Ηρακλείου.Θα μπορούσε να είχε προχωρήσει στην οχύρωση σημαντικών υψωμάτων δίπλα στο Μάλεμε,στον Ταυρωνίτη ή να καταστρέψει τον αεροδιάδρομο του Μάλεμε,δυσκολεύοντας κατά πολύ το έργο των κατακτητών.

 

Οι Γερμανοί από την πλευρά τους γνώριζαν από τις 30 Απριλίου ότι η Σούδα δεν επρόκειτο να ναρκοθετηθεί τις επόμενες εβδομάδες, ούτε τα αεροδρόμια της Κρήτης να καταστραφούν, με βάση έγγραφο του Υπουργείου Αμύνης της Βρετανίας και την υποκλοπή πληροφοριών από τη ραδιοεπικοινωνία των Γερμανών. Η μάχη της Κρήτης ουσιαστικά αρχίζει στις 14 Μάιου με τον σφοδρό βομβαρδισμό στρατιωτικών κυρίως στόχων στα αεροδρόμια Μάλεμε, Ρεθύμνου, Ηρακλείου,στο λιμάνι της Σούδας, χωρίς αυτό  να σημαίνει  ότι  οι καταστροφές και στις πόλεις αλλά και οι απώλειες ανθρώπινων ζωών δεν είναι σημαντικές. Δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα  στον ανεφοδιασμό των συμμαχικών  δυνάμεων κυρίως από τη Σούδα.

 

Η γερμανική επίθεση εκδηλώνεται στις 8 το πρωί της 20ης Μαΐου 1941, με τη ρίψη αλεξιπτωτιστών σε δύο μέτωπα: στο αεροδρόμιο του Μάλεμε και στην ευρύτερη περιοχή των Χανίων. Πολυάριθμα σμήνη μεταφορικών αεροσκαφών πραγματοποιούν ρίψεις αλεξιπτωτιστών με τρόπο όμως ασυντόνιστο και χωρίς αεροπορική κάλυψη.

 

 

 

Ακολουθεί σκληρός αγώνας στο οποίο συμμετέχει και ο κρητικός λαός,άνδρες,γέροι και γυναίκες με τον πενιχρό οπλισμό που διαθέτουν.Οι Γερμανοί δεν πετυχαίνουν τον αντικειμενικό τους σκοπό, που είναι η κατάληψη του αεροδρομίου Μάλεμε και του υψώματος 107 που δεσπόζει του αεροδρομίου. Κατορθώνουν μόνο να δημιουργήσουν μικρό προγεφύρωμα στο ανατολικό τμήμα του Ταυρωνίτη ποταμού, το οποίο επεκτείνουν μέχρι το βράδυ στους πρόποδες του υψώματος 107. Στις περιοχές του Ρεθύμνου και Ηρακλείου η επίθεση εκδηλώνεται μετά το μεσημέρι.Οι αλεξιπτωτιστές σε αυτές τις περιοχές παθαίνουν τρομερές απώλειες,χωρίς να σημειώσουν καμιά επιτυχία.Στην περιοχή του Γαλατά κοντά στην πόλη των Χανίων γίνονται επικές μάχες με πρωταγωνιστές τους Κρητικούς που εξουδετερώνουν τους εισβολείς.

 

 

 

Στη θάλασσα, οι Ναζί έχουν προβλήματα, καθώς μια νηοπομπή τους βυθίζεται από το Βρετανικό Ναυτικό. Αυτή η εξέλιξη κάνει τους Βρετανούς να είναι αισιόδοξοι για την έκβαση της μάχης.Ο ίδιος ο Νεοζηλανδός διοικητής είχε δηλώσει ότι χωρίς την συνδρομή του ναυτικού και της αεροπορίας δεν είχε ελπίδες για να αποκρούσει τη γερμανική εισβολή.